Te fundit
Primo Shllaku: Persekutimi i dialektit verior dhe çdo t’i kishte ndodhë tosknishtes, nëse do të veprohej si me ne
7 Dhjetor 2020, 09:48Kulturë
TEMA
Primo Shllaku, poet dhe studies, ka dhënë një intervistë interesante për televizonin lokal “Star Plus” në Shkodër.
Z. Shllaku, pse dialekti gegë ka nevojë të mbrohet dhe lëvrohet, pse e keni kthyer në një mision mbrojtjen e gegnishtes dhe vlerave të saj?
Gegnishtja nuk ka pushu së lavruemi, nuk ka pushu së foluni, nuk ka pushu së zhvilluemi, gjithnji në bashkëpunim edhe me koinenë dhe dialektin toskë. Ne ndodhemi sot në nji situatë gjuhësore shumë fluide, nuk jemi mâ nën trysninë e presionin e kazanit të viteve ’72-’90, ndodhemi në nji terren lirie relative, por të mjaftueshme për t’i siguru sejcilit afirmimin e identitetit të tij gjuhësor dhe kjo nuk asht pak: nji arritje reale që njerëzit e kanë shfrytëzu dhe materializu me veprat e tyne. Nji pjesë e madhe e njerëzve që nuk na duen ne, njerëzve që merremi me punët e gegnishtes, që shkruejmë në gegnisht, që insistojmë e që kërkojmë rilidhjen e epokave atje ku janë këputë, që kërkojmë rilidhjen e fillit të këputun, sipas shprehjes lapidare të Martin Camajt, është fakti se mundohen të na paraqesin sikur ne i shkojmë kundër rrymës, kjo nuk asht e vërtetë, ne nuk i shkojmë kontra rrymës, por nuk lamë as të na marrë rryma përpara.
Koshienca e madhe e koinesë gege, e kryedialektit gegë, e letrarishtes gege e gegnishtes letrare asht ma e fortë se 18 vjetët e furrës së Kongresit të Drejtshkrimit, sepse gegnishtja niset prej errësinave të kohës, vjen e ndërton qytetin e madh të librave të katër B-ve (Buzukut, Budit, Bardhit e Bogdanit), vjen përmes nji traditet që ka kalu situata edhe mâ të vështira se ajo e periudhës komuniste, dhe prandaj ne e kemi kaq të lehtë, e prandaj kjo asht kaq dëshpruese për ithtarët e së kundërtës. Ata nuk e kuptojnë se gegnishtja bashkë me tosknishten kanë kalu nëpër Skilen dhe Karibden e 500 vjetëve të Perandorisë Osmane, e cila ka mbajtë nji qendrim negativ ndaj shqipes.
Dhe papritmas regjimi komunist mban të njajtin qendrim negativ ndaj gegnishtes, në një kohë kur gegnishtja ishte çerdhja e madhe me vezët e mëdha dhe zogjtë e mëdhej e shqipet e mëdha të nji produkti letrar të pashoq në gjithë arealin shqiptar. Sepse shqipja veriore, përveç Zef Jubanit dhe Pashko Vasës, kolosët e vet i ka pasë vendali, kanë ndejt këtu ata, nuk kanë qenë emigranta. Kuptohet se kanë zhvillu nji sistem rranjësor dhe kanë thith vlagën e madhe të gjuhës popullore e cila në të gjitha rastet asht burimi i energjisë dhe i forcës shprehëse gjuhësore. Fishta i lutej provincialit të fretënve “Mos më transferoni!”, në kohën kur ishte në Hot, sepse ishte tue bâ veprën e vet, sepse vepra e tij ka lindë aty ku flitet për përmbajtjen e asaj vepret. Vepra e Fishtës asht e para vepër aktuale, e para herë kur shqiptarët e aktualizojnë historinë, për herë të parë në nji vepër rilindase nuk flitet për Motin e Madh, për Skënderbeun, por flitet për varre të freskëta, plagë që kullojnë, për flamur të grisun, të nji ngjarjeje që kishte pak ditë që kishte ndodhë.
Në mënyrë figurative, Fishta asht ndoshta i pari reporter i kronikës shqiptare në letërsi. Pra kemi nji letërsi të freskët, prandaj ajo letërsi ngjiti. Vetëm fenomenologjitë e prumjeve të gegnishtes po t’i përmendim, shofim se e gjithë letërsia shqipe “ka dalë mbi ujë” me ngjyrën e gegnishtes, mjafton t’i rreshtojmë: romani i parë, kthesa e parë policentrike me Migjenin, mrekullia e Ndre Mjedës, që e ktheu shqipen si nji gjuhë operash. Dhe papritmas na vjen një Androkli Kostallari, inkompetent (e kam fjalën në formimin e tij, ai ishte specialist në morfologji, fjalëformim dhe një specialist i tillë nuk ka tagër të vendosë në çështje e probleme që i takojnë sociolinguistikës) që merr përsipër formimin e gjuhës së përbashkët. I vetmi njeri që mund ta merrte përsipër një detyrë të tillë, për gjuhën e përbashkët, jo për kët’ që na kanë lanë, ishte E.Çabej. Por Çabej u tërhoq, nuk deshti me e marrë përsipër atë punë.
Fatkeqësia e madhe e jona asht se ne jemi popull mitologjik, edhe në atë kohë thuhej se Çabej nuk ka dashtë, se nuk ka qenë dakord. Jo, jo, kanë qenë dakord të gjithë. Mund ta kishte lanë me shkrim, ta shifshim të gjithë që ai s’ka qenë për këtë gjuhë të përbashkët. Nuk amnistoj asnji njeri. Asht bâ nji padrejtësi e madhe prej të gjithëve, pamvarësisht se ça kanë mendu në thellësi.Na kemi nevojë për aktin. Shkencëtari duhet të jetë trim, nuk ka shkencëtar frikacak. Shkenca asht provë e virtytit, nuk asht provë e konformizmit.
Megjithatë duket sikur sot ky kapitull quhet i mbyllur. Ka prej atyre të cilët e pranojnë se ka qenë një diktat i ushtruar dhe i motivuar politikisht, por që nuk mund të rikthehet më për diskutim.
Kjo asht pjesa absurde e kësaj historie. Demokracia, epoke e re, njeriu mendues vjen me korigju. Edhe komunistat erdhën si korigjues, ata banë reforma, si reforma agrare etj. por t’gjithë e dimë sesi shkoi drejtimi i tyne. Pas përmbysjes së atij sistemi, filluen ndryshimet në ekonomi, u kthye prona private, në politikë, u bânë zgjedhje pluraliste. Nuk e di pse kritika u ndal para gjuhës. Apo sepse “fitimtarët” e Luftës së Dytë Botnore e donin nji kryekështjellë, e kjo kryekështjellë ishte gjuha. Gjuha asht nji fenomen që zhvillohet shpejt, mâ shpejt madje se t’gjitha format e tjera. Gjuha, asht nji fenomen gjithmonë në ndryshim,po të matet, (sepse ka metoda shkencore që e masin gjuhën, edhe brenda muejit lind nji fjalë e re, nji idiomë e re, që mund të jetojë 100 vjet, ikën ajo e vjen nji tjetër) shofim se nuk asht nji fakt i kryem. Prandaj gjuha e njësueme nuk mund të përjashtojë potencialet e mëdha të kombit, sepse “ne kemi qenë fitimtarët” e nji lufte që sot e ksaj ditet ka dritë-hijet e veta, e cila e ka vú shoqninë shqiptare përpara nji pyetjet t’ madhe: mirë se çlirimtarët na çlirún, po ne, kush do t’na çlirojë nga çlirimtarët?
Kemi nji riardhje të mendësive të asaj kohe, kemi nji rritje të arrogancës dhe nji lloj analogjie të frikshme, me cungime e krasitje të lirive, po mundohen të na mbyllin gojën. Nuk jemi larg kësaj prespektive. Kambëngul në kët’ pikë, nuk ka ndodhun asnji fakt i kryem. Monumenti që ka krijú gjuha letrare e njësume e Kostallarit dhe shkolla gjuhësore marksisteleniniste e Tiranës asht letërsia e realizmit socialist, letërsi që ka ra e gjitha, asht rrëzú tashma. Atëherë pse duhet ta mbrojmë ne? A duhet ta mbrojmë se kështu dojnë vllaznit tonë të Jugut? Këtë s’duhet ta bajmë edhe për për të mirën e tyne.
Zakonisht thuhet se beteja gjuhësore u fitua edhe prej letërsisë së shkruar në standard, me emra të tillë si Kadare, Agolli etj.
Gegnishtja po jeton moshën e saj të rehabilitimit, ajo po rehabilitohet qoftë si tingëllim, qoftë si rikthim e ristudim i atyre vlerave që i ishin mohú. Vetë absurdi i diktaturave asht se krijon diga, krijon pragje që mandej shpërthejnë me forcë. Kishin mbetë figura t’mdhaja të pazbulueme si Fishta, Camaj, Koliqi etj. që erdhën si meteorë, erdhën e ranë si gurë të mdhâj në mes të fushës. Mbetëm të shtangun, sa pati prej atyne që fillún me pyet si asht e mundun që s’kemi ndî për ta. Ata aty kanë qenë, por përkatësia gege i bante të ishin rreptësisht të ndalúm. Këtë surprizë të madhe nuk e pësún vetëm ne gegët. Kush kishte arritë me e lexu Camajn para viteve ’90?
Gegnishtja erdhi me emra të fuqishëm prap’, me emra të ri dhe emra të vjetër por që nuk njifeshin nga brezat. Kur u pa për shembull, se letërsia e Camajt ishte nji letërsi autentike, nji letërsi e pastër e kulluet dhe nuk kishte brenda saj përpjekjet për të sigurú vetes nji liçencë, por ishte nji letërsi e përjetshme, eterne, sikurse nuk ishte e tillë letërsia e Ismail Kadaresë, i cili (sipas tij, se sipas meje jo) ishte detyrúm me pagú “the tolls”, me ndezë nji qiri për djallin për me mujt me folë për engjëllin, gjâ që un nuk e besoj. Personalisht, e shof letërsinë e Kadaresë si nji letërsi me dashní pa fund për komunizmin dhe elitat komuniste. Ai iu rikthye edhe nji herë veprave të veta, hoqi këto pjesë, por mbetet nji letërsi e arrnueme. Ne që kemi punë me letërsi në aulat me studenta, e shofim qartë se të rítë nuk kanë anji interes për problemet e luftës së ftoftë në letërsi, atyne i pëlqen lirija e jetës, dashunia, problemet e vetëdijes për me zbulu vetveten, autorë si Markezi. Kam përshtypjen se rinisë shqiptare sot as nuk i shijon e as nuk i intereson vepra të tilla të Kadaresë si “Dimri i madh”, me subjekte të tilla me Enver Hoxhën që na paska një hall të madh e që nji djalë që aty vendoset si personazhi kryesor nuk i tregon të shoqes se pse rrinte deri vonë ndërkohë që kjo e fundit kujtonte se ky e tradhtonte, subjekte që sot janë pa kuptim, s’transmetojnë mâ asgjâ, nji letërsi e shpulpueme, si i thojmë ne “s’ka ma lang hiç”. Asht e pakuptimtë që ne t’presim që kjo t’jetë letërsia jonë mâ e mirë? Jo, kjo as nuk asht as letërsia e s’ardhmes e as letërsia e vijimësisë. Nuk asht dhe nuk mund të jetë!
Po, mâ mirë të mos e kishim, ta kishim ndër “sepete”, sepse i kanë shërby atij regjimi që ishte njerëzore, që ishte kundër shoqnisë shqiptare, kundër zhvillimit e që na la kaq mbrapa. Gegnishtja, letërsia e saj e pati hovin e madh, se erdhi si alternativë, si një model i ri, si nji qendrim i pastër, i qartë i ndershmënísë intelektuale. E gjitha kjo e futi moralisht në eklips galerinë e t’mdhajve, e deshëve të realizmit socialist. Gjithë këtyne që “i rriti partia” mundena me i thanë: mirë se ishit të detyruem me shkrú për regjimin, por ta mbanit edhe nga nji vepër në sirtar, të fshehun, vepër të mendimeve tueja t’plota, ashtu siç paska bâ Zorba.
Në kët’ mënyrë, gegnishtja solli nji model të ri, t’artit t’ përjetshëm, që e kishte sjellë herë mbas heret në historinë e kulturës shqiptare, nji model që nuk zhduket edhe kur kujtojnë se e kanë zhbâ.
Vitaliteti i gegnishtes nuk krahasohet me vitalitetin e toskënishtes. Po t’i kishte ndodhë tosknishtes, ajo që i ka ndodhë gegnishtes, autorët toskë nuk do t’kishin shkrú mâ. Por asht pikërisht impulsi i madh i shpirtit shqiptar për me kapërcy gjithmonë errsínat, me mbyllë sytë edhe me ecë pa ditë se ku po shkon, dhe pikërisht ata që ecin e nuk e dijnë se ku shkojnë, çuditërisht, (kjo asht dhe metafizika dhe transhendenca e historisë dhe e kulturës) ata ecin gjithmonë përpara dhe jo ato që ndjekin “busullën”. Z. Zorba ka shkruar 60 – 70 poezi, një vepër “minimale”, por asht shembulli absolut se ka pasë nji dimension lirije njeriu edhe n’atë periudhë, por kët’dimension nuk e kanë pasur të gjithë, sidomos s’e kanë pasë këta të realizmit socialist, prandaj këtu mund t’fillojmë debatin intelektual.
Pas viteve ’90, kena nji gegnishte që po lavrohet çdo ditë, janë mbi 200 autorë që e shkrújnë e botojnë, tue fillú prej librash prej 4800 faqe (shkru nga bába jem) e deri tek njerëz që kanë shkrú nji libër me kujtime. Prandaj theksoj se gegnishtja k’to 30 vjet ka hy n’fazën e rehabilitimit tësaj. Këtu, kur flasim për gegnishten, duhet pasë parasysh se përfshijmë edhe Kosovën. Rehabilitimin e gegnishtes nuk e shof vetëm tek kangët me tekstet e tyne, ku gegnishtja asht bâ modë, por kryesisht te letërsia e kultivúme. Kisha me sjellë si shembull Ledia Dushin, e cila asht nji nga poetet mâ misterioze. Ajo ka nji lidhje metafizike me letërsinë, me poezinë, me fjalën, me Zotin, me muzikën, me barokun, ajo asht nji univers më vete. Gegnishtja që përdor aq harmonike, sepse ne nuk kërkojmë gjuhën, asht vetë mendimi, shpërthimi që aq i domosdoshëm në poezi, në shkrim që e gjen formën e vet në mënyrë t’natyrshme. Kur themi gjuhën e nanës, nuk kemi parasysh gjuhën e nanës shkodrane, nanës mirditore etj. na kena parasysh ekspresionin e parë, kur mendimi lidhet me tingujt e gjuhës tande, vertikalitetin e parë kur mendimi lidhet me tingujt, e ky asht nji proces shumë mistik që ndodh tek ne në mënyrë krejt natyrale. Aty asht bukurija e mrekullisë së krijimit, e tue qenë se asht në nivele subkoshience, dora e askujt nuk mund të mbërrijë atje. Nëse dora jonë prek atje, në subkoshiecë, atëherë ato krijime nuk janë mâ poezi. Te gegnishtja që flen brenda nesh asht ajo furra apo laboratori ku piqet nji varg, që ne nuk e komandojmë dot, dhe aftësija jeme si krijues asht me e regjistrú dhe ajo bahet send jashtë meje. Si në rastin e Fishtës, edhe vorrin e tij e shkatërrunen, por vargjet e tij jetojnë sot, t’ftojnë me i lexú.
Gegnishtja asht po aq sa e vjetër po aq dhe aktuale, kontinuiteti i saj asht i pashembullt. Asht nji prej treguesve të mdhaj të rezistencës së gjuhës shqipe. Kjo asht dhe lavdia mâ e madhe e gjuhës tonë, ka arritë me rezistu. Por në nji ditë nandori (në nandor kanë ndodhë t’tana “mrekullinat” tona), çohemi dhe thojmë se do ta kpusim kët’ trungun e madh (i madh, sepse trungu i gegnishtes asht ma i madh se trungu i toskënishtes, ka qenë gjithmonë si nga ana e popullsisë që e flet ashtu dhe nga ana e volumit letrar). Gegnishtja asht e madhe, gjigande dhe rezistente, kaloi dhe lëngatën e komunizmit. Erdhi Ledia Dushi, që për mú asht “distilàt” i letërsisë, i krahasueshëm me cilëndo letërsi në botë.
A ndiheni i vetëm përballë mbrojtësve të standardit, pasi ata kanë institucionet përkrah?
Unë e shoh se gegnishtja ka dalë në breg. Na kemi kërkú që me mujt me shkrú dhe botú. Kjo nuk asht pak, por as nuk asht e gjitha. Na po mundohena ta emancipojmë dhe të kalojmë letërsinë, sepse gegnishtja aty asht, jeton pa nevojën tonë. Nuk ndihena t’vetëm, jo vetëm tash, por edhe n’kohën kur rrezikoje t’përfundojshe në burg. Ne nuk jena përçarësit, na jena për hapjen e gjuhës dhe jo për mbylljen e saj. Ata janë të ngulun në atë pozicion që prej 1972. Por kena dhe lajme të mira, Akademia e Shkencave, për të cilën kam pasë shumë kritika, ndonjiherë i kam quejtë edhe akademykë, se u banë tanë me “pampers”, nuk lëvizte kurgjâ, kanë futë nji valë të re studiuesish, ndër ta edhe Ardian Ndreca, i cili asht po kaq i ekspozúm për gegnishten. Unë jam për hapjen, pasi kjo asht shpija jonë, kjo asht gjuha jonë dhe pas njiqind apo njiqind e pesëdhjetë vjetësh do të konvergojmë përfundimisht. Por do t’konvergojmë për shkak të shkaqeve e fenomeneve sociale, kulturore e shpirtnore, si rritje të psikosintezës kombëtare, do t’shifet sesi do t’shkojë puna me Kosovën, do t’krijohen ekuilibra të mdhaj e të rí që do t’na vendosin e na projektojnë kulturalisht në t’njejtit raporte që kena fizikisht. E këtu nuk shof asgjâ t’keqe.
Si mund të arrihet një afrim sa më i madh i dialekteve, cila do t’ishte rruga më e shëndetshme për të afirmuar gegnishten dhe autorët e saj?
Janë dy faktor; së pari krijuesit dhe së dyti receptuesit, pra sa promovohet kjo letërsi e shkrume në gegnishte. Asht fakt se për këtë letërsi ka kërkesë dhe interes. Ajo që na mungon sot për sot asht dashamirësia e shtetit, që nuk asht as toskë as gegë, por asht shqiptar. Na kena kërkú në shumë rezoluta mbështetjen edhe të institucioneve, por nuk na asht dhanë. Sot shof nji ngjallje të alergjive gegofobike. Shteti duhet ta fusë gegnishten në shkolla, të rrënjosen elementet e gegnishtes, në mënyrë që t’i lexojmë dhe t’i shijojmë gjithë autorët gegë, sepse në fund të fundit janë trashigimni e të gjithëve, pasuni e mbarë kombit. Na kena nevojë për me ekzistú si nji pluralitet gjuhësor e etnografik, sepse kështu zhvillohemi natyrshëm. Na nuk jena përçarës.
103 komente në “Primo Shllaku: Persekutimi i dialektit verior dhe çdo t’i kishte ndodhë tosknishtes, nëse do të veprohej si me ne”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Ne fakt kjo qe thone keta ‘studies’ eshte nje injorance malinje e ushqyer nga padituria. Te gjitha gjuhet kane nje gjuhe letrare te bazuar ne njerin apo tjetrin dialekt. Askund, pervec se ne Shqiperi, qahen qe psh. dialekti Bavarez u persekutua nga gjermanishtja letrare qe perdor dialektin e Saksonise se Ulet, apo se suedishja letrare persekuton dialektin gati danez ne Skone. Keto jane gjera mediokre me te cilet merren popuj te vegjel.
Nje studies i nivelit boteror, ne fakt mund te studioj pse Toskerishtja persekutohet nga gjuha letrare. Pasi dihet qe tosket duke perdorur letraren ne jeten e perditshme po zevendesojne dialektin e tyre duke humbur fare fluiditetin qe duhet te kishte zhvillimi i dialektit. Gje qe nuk ndodh tek dialekti Geg i cili e meson gjuhen letrare si ‘gjuhe te dyte’. Po sigurisht keto s’jane studime per njerzit e vegjel qe vazhdojme akoma me qefmbetje ciliminjsh.
Sot mesova edhe une disa fjale ne gegnisht ; kontra , fluide , koshience , kontinuiteti etj etj.
Armand, do rrosh sa te jetë jeta, sepse pikërisht kete mendova edhe unë, dhe shume te tjere besoj, por ti e prure mendimin tend me shume humor dhe ironi.
“Se ky kenka zog gomarit,
Ka marr “pushken” për Gegni,
Veç njaj Meci i NSHRAK-ut,
Po ja ban nji poezi,
Kam lexue e m’xuni kuja,
Ç’ka po thotë, nuk po e di,
Tuj shit pordh me fjalë t’huja,
Ene gegnishten e ka dhi.
Se Ndre Mjeda e Gjergj Fishta,
S’kane nevojë për avokat,
Talent u rridhte neper gishta,
Edhe muza neper shtat.
Por kollosët e “socializmit,
Ti nuk munesh me i prekë,
Kadareja me ty fshin bythën,
Dritëroi t’len pa brekë.
Veçse kaq mujta me shkrue,
Se nuk jam ndonji poet,
Porse shqipen fort e due,
E nuk du kush me ma tretë.”
Cili toskë flet gjuhën letrare, ma thuaj ti?
Toskët janë injorantë që me zor flasin gjuhën e tyre!
Problemi është se shqipja letrare është me e varfër se gegnishtja!
Gegnishtja është e pasur ,sepse është lëvruar në shekuj.
Vetëm ne gegët që flasim shqipen ,gegnishten dhe kuptojmë shumë tosknishten e kuptojmë diferencën!
Ndoshta ju s’keni degjuar te flitet per unitet kombetar ku baza eshte gjuha e unifikuar o e perbashket . Hidhini nje sy historise se Shqiperise dhe do ta kuptoni arsyen pse shumica s’do te preket ceshtja e gjuhes. Kultivojeni , pasurojeni si gjuhe por larg duart prej shqipes letrare . Gjuha pasurohet ne shekuj , e vertete , po ku ma paske lexuar qe dialekti gege qenka me i pasur se ai tosk ?
Sipas llogjikes tuaj i bie qe fillimisht jane shfaqur geget dhe shekuj me vone linden tosket. Teori interesante qe dergon ujin direkt ne mullirin e shperberjes se ceshtjes kombetare. Sa per “injorancen” e toskeve e ke trashur muhabetin . Injoranca eshte dhunti personale i/e dashur .
Respekte per prof,Priamon ,jam nga jugu dhe dikur e kishim si privilegj te kishim nje shok apo mik prej Shkodre apo veriut per te cilen nuk po zgjatem mbasi ne i kemi konsideruar thjeshte vllezer , por shkurt dua te theme meqese trevat e Veriut kuptonin disi me mire toskerishten, dhe e kunderta qe tosket kuptonin me veshtiresi gegerishten,prandaj u studiua,u diskutua gjate dhe me ne fund u vendose nga kokat e gjuhes dhe letersise shqipe(nga Kosova,Shqiperi ,albanolog ne Europe dhe deri ne Calabri)qe toskerishtja te jete gjuha zyrtare e cila eshte pothuajse me e prenueshmja ne gjithe trevat shqiptare dhe me interesante eshte se sot radiot dhe tv e Kosoves e flasin me drejt dhe korekt se tv e Tiranes.Keshtu ka ndodhur edhe ne Itali ku qindra dialekte nuk kuptoheshin me njera tjetren,por interesante ishte qe te gjitha krahinat kuptonin toscanishten e Firences se Toskanes( nuk ka lidhje me Toskerine shqiptare) ,e cila u pranua si gjuha zyrtare e Italise ,kjo qe flitet sot.Do te isha shume entuziaste dhe i lumtur qe shqipja e sotme zyrtare patjeter duhet te kombinohet ne meyre te rrjedhshme dhe harmonike me nje pjese te mire dhe te cmuar te gegenishtes duke u lene brezave te ardhshem nje shqipe te bukur qe buron nga thellesia e shekujve,pa barbarizma dhe huazime nga gjuhet e tjera. Dhe per te realizuar kete duhet te punohet me mirekuptim ,perkushtim,larg politikes dhe provincializmit.dhe mbi te gjitha me profesionalizem nga ata qe merren me kete pune.
Ky Primo Shllaku eshte nje antishqiptar i urryer dhe cdo gje e ben per te mbjelle percarje ne popull!
Gjuha letrare shqipe eshte sanksionuar ne nje Kongres Mbarekombetar qe ne 1972 dhe nuk ndryshohet sa here t’
i teket ndonje te RRJEDHURI si ky MALOKU i trashe Primo,qe edhe emrin e ka te huaj!
Hyyyyy plehre e ndyre!
Po e boj ene un nji kurs tosknisht ke dega e UDB-së ku ke maru ti mër Vjeshtuk…se tashi po du ene un me pa kto çuditë që je tu fol ti ktu
Apo ke shku ke e njëjta shkoll ku kam qen un po ske kuptu nji derr gjoje ene ti si Zotni Primo…ke hy e ke dal zog gamor pri aty po m’duket
Fuksioni i parë e i fundit i një gjuhe është që njerëzit të kuptohen sa më mirë e më shpejt me njëri-tjetrin…! Gjithë të tjerat ose janë art ose llafollogji ose helm në veshin e njerëzve
Zeno, pikërisht atë thashë ene una! Toskërishtja u bë gjuha jonë zyrtare , sepse ju teheronsit e Shqipërisë së Midisit e toskët nuk kanë shkallë të lartë intelektuale për të kuptuar Gegënishten!!!
Ndërsa ne Gegët duke qenë djepi i kulturës e i intelektualizmit arrijmë të kuptojmë edhe mërmëritjet tuaja, që ndokush e quan gjuhë..!!!!
Gega gaga ra nga dega
theu kemben
ç’i qi temen.
vjeshta….
Më duket se nuk je i informuar mirë.Mewë je kaq i zgjuar po të pyes ,kur themi se do hamë : t’amël dhe t’lynë . Dhe themi : do hamë qumësht dhe gjalpë.
Cilat nga shprehjet do kuptohej nga gegët fhe toskët ?
Bedojë se të dytën.Prandaj kishin të drejtë ata që vendosën toskërishten gjuhë letrare e zyreare.
Vjeshtes:::::Mos more! Do te ti numuroj ”injorantet” qe kane shkruar vepra ne toskerisht? Do duhej shume kohe dhe ti dukesh se je nga ajo paste qe nuk nxe..KUR levrohej gegnishtja cfare bente tosknishtja qe e flasin akoma edhe ata qe iken para 500 vjetesh?.Dhe sa shkrimtare ne Itali(Arberesh)qe kane shkruar toskerisht .Mos perdorte ndonje alfabet te fshehte gegnishtja qe mundi te levrohet me shume?Megjithate nuk po e zgjas se me ato qe ke shkruar dukesh aq i vogel.
Xx,unë kam pasë fatin të lexoj disa fletë të Mesharit të Buzukut ( i cili qenë nga ku jam edhe unë) në shqipen mesjetare. Dhe të them ishte në Gegënisht, duam apo nuk duam ne, ti apo unë!
Përsa i përket librave toskërisht që thua zotrote ata i shkruan çobenët (arumunët) ,e Jo toskët që janë tjetër rracë.
Komunizmi i mësoi shkrim e këndim toskëve! Sepse dhitë do t’i numërimit prapë me gurë,një dhi, një gurë!
Po deshe komentin t’a shkruaj edhe në Gegënisht edhe në toskërisht,që për mua është gjuhë çobanësh dhishë!
Pirdhu i se u bëri njerëz E.Hoxha ! U nxorri nga shpellat ku flinit bashkë me dhi e vriteshit mes vëllezërish për një grusht bar, shkruante Edith Durham
Per cilet toske e ke fjalen ti o halldup otoman?
Po jemi shqiptare,o fytyre e vrerosur qe edhe Sanco Panco do te kishte peshtyre!
Po per alfabetin shqip a ke ndonje kundershtim tani?
Apo propozon qe ta heqim ate dhe ta zevendesojme me cirilike apo arabe?
Po nenen dhe babain tend a ke ndermend ta nderrosh o gomar?
Cdo brez ka te drejten te vendose ne te gjitha fushat e jetes nga nje gur ne ngrehinen e historise,kulturs,artit etj,ndersa brezat e ardheshem duhet t’i shtojne guret mbi gurin para ardhes e jo t’i heqin ato,se ndryshe nuk ka fund kjo pune!
Edhe ky Promo serbi nuk e ka hallin e gegnishtes,por te gjuhes standarte shqipe,qe populli shqiptar te mbetet tere jeten ne lufte kunder njeri tjetrit per cdo gje pa u marre vesh!
Albana – komenti i jot asht pa argument, i ashper, i prere, fyes dhe denigrues per gjuhen shqipe. Gjithashtu fyes edhe per autorin.
Primo Shllaku nuk asht cilimi, por asht nje intelektual qe nga permasa jane te paket ne Shqiperi.
Nuk ka se si qe dikush me mend n’kry te quaj Primo Shllakun cilimi !!
Si ka mundesi qe 95% e komentuesve ti versulen nje intelektuali me shprehjet ma banale pse del hapur ne mbrojtje te gjuhes shqipe !! Nuk me besohet qe kjo po ndodh ketu ne vendin tone. Qesharake asht se kete e bejne ne emer te patriotizmit !!
Nejse ! Te kthehemi ne teme : Ne nuk jena as komb gjerman e as suedez. Asht argument i dobet te bahen krahasime te tilla.
Mund te gjesh nje mije argumenta pro dhe kunder, por le te perqendrohemi vetem ne nje fakt te thjeshte por teper domethanes : Pse nuk po funksionon gjuha letrare, e nuk funksionoj as ne diktature ? Sepse organikisht asht e pa arriteshme. Nuk mund te imponohet diçka qe nuk shkon. Ne po humbim kohe kot. Gjuha shqipe asht e semure, dhe ne me vetedije po e leme sakat, pa gjymtyre.
Nuk e kuptoj, si mund ti kerkohet nje invalidi me paterice te vrapoje njesoj si ai qe ka dy kambe ?!! A nuk asht e pa-arriteshme ?
Te gjitha gjuhet e Evropes ( megjithese per nga mosha jane ma te reja se shqipja ) po evolojne dhe po zhvillohen me nje shpejtesi te pa krahasueshme, ndersa shqipja ka ngel ne kufijte e gjuhes ” letrare “.
Ç’do shqiptare, qofte Toske apo Gege duhet me kambengul per pasurimin e gjuhes tone. Nuk asht absolutisht ne interres te kombit tone mungesa e zerave Toske, per riparimin e gabimeve qe u bene ne kohen e komunizmit ne dem te gjuhes shipe.
Idiot dhe lokalist. Shqipja sot nuk ka nevoje as per gegnishten dhe as per toskerishten. Ajo ka gjuhen zyrtare bazuar ne dialektin e Kristoforidhit, Mahir Domit, Xhuvanit, etj. Nje shqipe qe mbeshtetet tek te dy dialektet. Ky Primo me duket si ata fashistet e Liga Nord qe kerkonin dikur ndarjen e Italise me dysh.
Futja pordhes kot o Shllak, ky eshte mentalitet provonciali, vetem nje njeri i vogel pa vizion mund te broçkullise keshtu..
Gjithsesi kjo çeshtje ska per te qene kurre debat publik, por thjesht stuhi ne goten e ujit.
Po pse kaq inferior, o Primo?!
Keta kane pushtuar Shqiperine e jugut nga Fieri Vlora e deri ne Sarande duke vjedh tokat e te tjereve qe Saliu i beri dhe me tapi,tani ky kopili del thot se ju eshte persekutuar gjuha,nuk ju kemi ardh ne po ju na jeni bo si muti mas kepuce,shkoni ne tokat tuaja dhe andej nga vini,nese ndodh kjo e shikoni dhe persekutimin,arriti te shikojm malokun me prona ne Vlore,e thote ja ka lene baba,me letra te Shaban Memise.
Ti nuk je shqiptar o pederast grek. Edhe pse tema dhe argumentet e Shllakut jane nje vrime ne uje, ajo cfare nxjerr nga goja ti eshte thjeshte kafsherore. Nuk po te pyes pse pergjithson dhe deformon temen duke share shqiptare 100 kilometra larg nga ti. Sepse sic e thashe, ti vetem shqiptar nuk mund te jesh, por vetem nje grekezi 300-evrosh.
50% te fjaleve i kemi te huaja , ndersa ky psikopati na shete pordhe shkodrane. Gegnishtja shkodrane: Matias, tomas, Primo, Mateo, Eugen………..
gegnishtja eshte nje e folur tersishte e pa zhvilluar, e cila as ne shek. 21 ska rregulla gramatikore. A eshte budallaku shkodran i pa fund ???????
Koha e dialekteve ka ikur, sna interesojne. Me 36 shkronja 40000 fjale !!!!!!!!! munde ti kemi nje milion
…… !!!!!!! ???????
Shkencëtarët nuk duhet të jenë frikacak, thot Primua. Por edhe të bëhesh trim pas luftës, përveçse frikacak është edhe paburrëri.
Kelysh I vatikanit 4 breza….gjuha e nje kombi nuk shkruhet me dialekt o malok dukagjini…shiko.angli,gjermani,itali,USA ,nuk kemi nevoje per Qekiq as per digjital,as per kartollat e tua……as per ta marrshat dhe xhumate e Shkodres..
Tre hapat e gjuhes sone!
Kongresi i drejtshkrimit – i UNIFIKIMIT te gjuhes shqipe,
eshte hapi i trete qe i eshte bere historise dhe gjuhes sone pas Kongresit te Manastirit (hapi i dyte). Deri ne datat
14-22 11.1908 kur u mbajt Kongresi i Manastirit gjuha shqipe shkruhej me alfabete te pushtueseve, turq, sllav, grek, latin. Sot te gjithe ata “qe po bejne perpjekje per kinse padrejtesine”, qe i eshte bere gegerishtes nuk mendojne per bashkim kombetare. Unifikimi i drejtshkrimit eshte kuptim me i gjere se lokalizmi i verber. Po t’i kishim alfabetet e pushtueseve ku do ishim sot? Lokalistat e “arsimuar” nuk e shtrojne kete pyetje. Nje pjese e trevave te banuara kryesisht me popullat shqiptare jasht vendit ame, ne alfabetin e tyre gjate te folurit i shqiptojne vetem 35 shkronja duke filluar nga Gostivari, Dibra deri ne veri te Tetoves shkronja Y nuk perdoret ne te folur dhe ne te shkruar. I njejti fenomen verehet edhe ne treven e Bujanicit me 40000 shqiptar, jo ne Presheve dhe Medvegje. Si duhet ta zgjidhim kete fenomen? Permes lokalizmit te verber? JO. Bashkimi i gjuhes i zvoglon dallimet. Ky argument eshte me jetegjate. Ne Zvicer ne pjesen gjermanofolese fliten shume dialekte, por drejtshkrimin e kane nje te vetmin, te gjermanishtes letrare, me nje dallim te shkronjes ss=ß.
Po shjruaj nje shembull te ketyre dialekteve: (shqip: muzike/gjerm. musik/ne dialektet zvicerane: mujsik/mysik etj). Hapin e pare e ka bere Vaso Pashk Shkodrani: “…feja e shqiptarit eshte shqiptaria…” Prandaj lokalizmi i verber dhe unifikimi kombetare nuk perputhen. Une vete jam nga trevat shqipfolese ku flitet dialekti gege i ndikuar tmerresisht nga sllavishtja… Historia pergjithesisht por edhe gjuha duhet te shikohen ne kuptimin e perparesive nga unifikimit dhe jo nga mangesite e lokalizmit…shkencetaret e gjuhes shqipe nuk duhet ta mbeshtesin gjuhen e fiseve….
Dialekt do te thote difekte ne seksionin e gjuhes ne Tru ?
dhe gjuh e mykur prej moshes ?
Pasi na vodhen pronat,doni te na vidhni edhe gjuhen….
Pasi pushtuat dhe i bete si fshatrat,qytetet,tani doni ta beni edhe gjuhen qe te perdorim perkthyes…
Ne cdo vend,ne zyra,shkolla e parlament flitet gjuha letrare qe dine te gjithe…
A ke pare ti more cecen qe ne parlamentin gjerman te flitet shvabish apo edhe turqisht tani qe ka deputet turq…
Po ne itali,a flitet ne dialekt?!!!
Je thjesht injorant.Enver Hoxha eshte nga jugu dhe ai maskara krijoi mitin e beses malokut.dhe kete e beri sepse ju perdorte me mire per interesat e veta.veriu ka nxjerre ne prite gjithe prijesit e tij,nga Isa Boletini,Dede Gjo Luli,Oso Kuka,Bajram Curri,Cerciz Topullin te malazezet,Riza pashen e Shkodres nga ana e mirditorit,Avni Rustemin nga ana e nje maloku tjeter e kshu me rradhe deri te tradhtaret e luftes Kosoves te gjithe malok.ku e sheh perndjekjen Ky autor dhe ti bashke me te kur ju e vetmja gje qe keni bere me rregullsi eshte vellavrasja historike??Enver Hoxha ua hoqi ca kohe por u rikthyet prap.sa filma te kohes moniste ke pare gegerisht??shume dhe me ata krenohesh duke harruar qe kane qene toske udheheqesit dhe te kane mbjelle krenari ne zemer duke krijuar filma me epose,epope e tradite veriore.A i ke lexuar ne gegerisht te giithe autoret geg nga Giergj Fishta e deri te Ndre Mjeda permes Migjenit etj??patjeter qe po,gegerisht i ke lexuar,ku e sheh persekutimin atehere?a eshte levruar kultura veriore me kenge e valle me tekste neper festivale mbarekombetare dhe nderkombetare??patjeter,ku e sheh persekutimin?jo mor zoteri jo,nuk ka pas persekutim,ai zagar persekutoi tosket qe boll tju shohesh fshatrat se sa kulture kane pasur,fshatrat plot qytetari e organizim.tosket injorant?tosket jane baballaret e rilindjes,nxoren flamurin e Skenderbeut nga kujtesa e humbur me te cilin identifikohemi te giithe,dhe kete e beri Faik Konica.sa mesues si Petro Nini Luarasi,Pandeli Sotiri etj,sa udheheqes fetar si papa Kristo Negovani,At Stath Melani etj,e sa luftetar jane vrare per gjuhen shqipe?nuk keni turp qe permendni vetem Gjergj Fishten?nuk keni turp?gegerishtja dhe toskerishtja jane dialekte qe duhet te jetojne dhe jo ti imponohen njera tjetres.gjuha institucionale eshte tjeter gje,kete e ben gjithe bota.askush nuk ndalon askend te levroje ne dialektin e tij,madje ta beje sepse shpreh shpirtin e kultures tij.boll me kte viktimizem sikur jeni kushedi ju..jugu ka bere luftera me turq,grek e italian njekohesisht e nuk ka ardhur ndonje verior ne ndihme,dhe ja ka dale.nuk e kemi shqetesuar rehatin tuaj maleve,dhe nuk rrime ketu duke u mburrur si mburreni ju.Shkodra ka nje shprehje te bukur:te hypte vetja me qef,me sa duket i referohet vetes se boll me qef eshte se po Shkodra ka nxjerre nje tjeter shprehje:me ken Shkodran tana i ban,me te hyp vetja me qef me shume se kaq.
Po ta sqaroj me mire: A do te nemesh ndonje njeri? Thuaji: “T’hifte vedja ne qejf” (Jo: T’hypte). (Shkodrançe thuhet: hij e jo hyj). Nuk eshte keq te mesoni disa fjale te rralla nga dialekti i veriut (nuk e kam fjalen per “hij”) e qe i mungojne edhe fjalorit,
Askush nuk e ka hedhur gegerishten poshte, por, miratimi dhe levrimi i gjuhes standarte ishte dhe eshte i domosdoshem per unitetin kombetar, qe ne themel te tij ka gjuhen marire shqipe. Nese do te ishte vendosur gegerishtja, do respektohej ajo, pa i ngelur hatri toskerishtes. Prandaj, ne rastin me te mire, keto qe thote Primoja jane brockulla!
Koment i bukur i Albanes!
Do te jap ndonje shembull te perdorimit te gegerishtes ne gjuhen standarte dhe si do te tingellonte toskerisht. “Kryeminister” – siç duket kjo fjale eshte perdorur per here te pare nga ndonje verior (gjuhetaret mund te na sqarojne me mire) e keshtu edhe “Kryetar”, “Kryefjale” etj.. Toskerisht do te tingellonin “Kokeminister”, “Koketar”., “Kokefjale” etj. Ne fakt e-ja ne fund te fjales “krye” perdoret per te zgjatur tingullin paraardhes (y) dhe ne shume krahina te veriut nuk thuhet. Pra thuhet “kry”, “kryminister”etj. pavaresisht shkrimit te e-se. Po keshtu ne fund te paskajoreve “me punue”, “me luftue” etj. e-ja shkruhet per te zgjatur zanoren paraardhese (u) dhe ne shume krahina nuk lexohet: “me punu”, “me luftu”. Keshtu edhe P. Shllaku po ta lexoni me vemendje nuk e thote e-ne fund dhe ka gjetur menyren (qe eshte perdorur dikur) t’i shkruaje zanoret e gjata ne fund te fjales me theks: “me punù”, “kam shkù” etj.
Te lumte Primo! E vrane dhe e prene gegnishten kumbuese dhe perrallore, me leksik te pafund, muzike poezie per shpirtin, sepse komunistet ne thelb ishin dhe jane kunder se bukures. Provoni te perktheni nje tekst te huaj, sidomos poezi, ne dy dialektet e shqipes dhe do te shihni se ku eshte eleganca, timbri, tingulli, metrika. Gegnishtja eshte gjuha e poezise.
P.S. per ta sqaruar vete jam nga jugu i thelle i Shqiperise Etnike.
Gjithshka është relative mor gegë nga jugu. Hajde na përkthe në gegnisht perlat e Naimit, Çajupit e shumë figurave të letrave nga Toskëria. Nuk besoj se do të tingëllonin ashtu siç janë. Çdo dialekt (the gegnshitja është dialekt) ka bukurinë e vet. Por kur flitet për një gjuhë kombëtare, bëhen kompromise për hir të ruajtjes së gjuhës kombëtare që është parametri kryesor për të mbijetuar një komb. Dhe për Shqipërinë kjo ka qenë dhe është jetike. Luftën për unifikimin e kombit dhe një gjuhe kombëtare e kanë kaluar dhe po e kalojnë shumë kombe. Dhe kjo është inteligjenca. Askush nuk e ka ndaluar përdorimin e folur të gegnishtes, ashtu si atë të Shqipërisë së Mesme, asaj të Jugut, Juglindjes e krahinave të tjera. Edhe e drejta për të shkruar nuk është ndaluar. Por duhet një gjuhë standard që të vlejë për të gjithë. E imagjinon se si do të ishte bastarduar shqipja po të ishte vendosur vetëm gegnishtja në 1972-in? Edhe sot, me gjithë evolucionin e jetës në Shqipëri këto 30 vjetët e fundit, përfshi edhe gjuhën, ajo që u standartizua po shkërmoqet. Po marim shumë ndikim edhe dialekti i kosovar, ashtu si edhe Kosova po adapton gjuhën e folur zyrtare të Shqipërisë. Për mendimin tim, rreziku më i madh i shqipes, dhe i vetë gegnishtes është përdorimi i pakontrolluar i termave nga gjuhë të huaja, italisht, anglisht, frëngjisht, etj. Këtu duhet të tregohemi patriotë. Akademia Franceze e ndalon me ligj përdorimin pa vend të anglicizmave dhe fjalëve të tjera të huaja.
Kush tha te perkthehet Naimi ne gegnisht o Tosko? Thashe nje veper te huaj ne dy dialektet dhe do ta kuptosh ndryshimin mes dy dialekteve. Cili eshte me i pasuri dhe me tingelluesi. Tek e fundit nje gjuhe per keto gjera vleresohet per pasurine leksikore dhe tingullin. Toskerishtja me gjithe ato ë duket shume e sheshte ne tingellim. Pastaj kompromis do te thote te merren cilesite njesoj nga te dy dialektet dhe te krijohet gjuha standarte. Jo qe tosknishtja (dialekti nga vinin pjesa me e madhe e komunsiteve) ia ka qi nanen gegnishtes duke e zhdukur nga qarkullimi per disa dhjetevjecare, pervec disa rasteve qe nuk perbejne as 5% te gjuhes standarte. Provo t’i heqesh ë-ne fundore toserishtes, dhe ë-ne ne mes te fjales ta heqesh fare ose ta besh a-ne madheshtore te gegnishtes dhe do te shohesh cfare tingellimi fiton gjuha. Pastaj krahaso poetet e gegnishtes me poetet qe shkruajne ne toskerisht (qe gjithashtu jane madheshtore). Nuk ka nevoje per koment, nese e njeh ndopak poezine.
Perdorimi i tepruar i e-se (me dy pika) ne shume raste duhet per zgjatjen e zanores qe vjen perpara. P.sh: “kam marre”, ne fakt pak krahina jugore e shqiptojne kete e: ne fund te fjales (Iliri nga Skrapari e shqipton shume). Shumica e jugut e shqipton “kam màrr”, pra a e gjate. Nese do te donim te mos shkruanim kaq shume e: duhej te perdornim thekset per te treguar zgjatjen e zanores. Ne shkruajme “stine e bukur” dhe askush nuk e shqipton e: ne fund te fjales “stine”, por “stìn” – i e gjate, pra me theks siper. Ne fakt te gjitha tastjerat e kompjuterave i kane tastet me theks: à, è, ù, ì, ò. Pra, perdorimi i e me dy pika zvogelohet shume – edhe keto fjale te fundit mund te shkruhen pa e (me dy pika) : “zvoglohet shùm”. E sa per tingellimin e a-se ne vend te e-se (me dy pika) e tregon perdorimi i saj nga kengetarja e madhe V. Zela (megjithese ishte nga jugu) qe ne kenge thoshte shpesh: “nane”, ne vend te “nene”, apo “kange” ne vend te “kenge”.
Edhe? Edhe ne gjermanisht shkruhet “albaner” dhe shqiptohet ndryshe “albana”. Cfare do te tregosh ti me e-te ne fund te fjales?
të marrët muti shalët or geg pri jugu!!
Nji shqetsim i prof. Primos shume aktual dhe i domosdoshem per t`u zgjidhe problemi i gjuhes. Mendoj se mos perdorimi i gegnishtes masivisht i shkaktom dam gjuhes shqipe. Gjithashtu nuk i kuptoj nje pjese te njerzve qe dalin ne massmedja, sidomos ato qe e kan gegnishten gjuhen e tyne natyrale mundohen me fole medemek ne gjuhe letrare duke e deformue gegnishte, ne vend qe te flasin thjeshte gegnisht.
paulin nuk i shkakton asnjë dëm gjuhës letrare përdorimi i gegrishtes,toskërishtes deri në dialektin më të pa rëndësishëm!!
por shqiptarët duhet të kenë një gjuhë zyrtare!
dhe kjo është ndërtuar në gati 100 vjet!!
ajo duhet të pasurohet e të pastrohet nga huazimet e huaja!të parusohet me fjalë nga burimi i saj që janë dialektet!
nuk duhet të bëjmë atë që kemi bërë tërë jetën ton prej budallenjsh,të prishim gjithçka ndërtojmë më parë!!
gjuha zyrtare përdoret për ta kuptuar gjithë shqiptarët,për të bashkuar gjithë shqiptarët në ndryshimet mes tyre!
kjo është gjuha zyrtare!!
asgjë më tepër!!
një gjuhë e kuptueshme nga të gjithë shqiptarët,toskë gegë,dhe gjithë ndëndarjet e tyre!!
jo kokëfortësi prej idioti,sepse nesër kundër shllakut do të dalë halil matoshi dhe to të hedhë poshtë gegërishten e shllakut be bazë shkodrançen dhe do ta quajë si persekutim të dialektit të drenicës,dhe pasi tia ket shkërdhyer tërë punën e shllakut që pasi shkatërroi, shqipen zyrtare,duhet të mbrojë gegërishten fituese që ka masakruar atë të matoshit!!
e kështu dhe për toskërishten!duhet të dalin budallenj si shllaku e matoshi dhe ne duhet të këthehemi në origjinën tonë!
të përçarë e të sunduar,të pshurrur nga të gjithë që na kalojnë sipër!!
e kemi në kollaj të mësojmë gjuhë të huaja,të bastardojmë tonën,por nuk jemi në gjëndje të tregohemi pak të zgjuar!nuk e ulim dot hundën tonë,nuk na lë krenarija jonë prej idioti që të shkojmë përpara!!
shqiptari mburret me gjuhët e huaja,dhe këto zyrtare si shqipja,që mëson,por nuk i vjen aspak turp kur nuk është në gjëndje të mësojë gjuhën e tij!
ndoshta pazotësinë e tij e fsheh pas “persekutimit që i është bërë dialektit të tij”!!
krye- tar, yt-ate, kren-are, jot-eme,at-dhe,shpat-ull e shume e shume fjale te gegnishtes perdoren ne gjuhen letrare o ju kungoj pa fara si puna e ketij pseudo shkencetarit gjuhesor nga malcia e madhe nene lokja. ç’do vend ka dialekte , por si gjuhe zyrtare zgjigjet ai dialekt qe perfaqeson shumicen e popullsise, psh italishtja qe flitet sot si gjuhe zyrtare dhe qe shume shqiptare e flasin, eshte italishtja e italise se mesme dhe asaj te veriut dhe s’mund te jete ajo e jugut qe edhe dreqi me te birin nuk e merr vesh kur flasin. prandaj ky pseudogjuhesori , te rrije atje ku eshte dhe te flase gjuhen e nene lokes.
Mesues gegnisht mesonjes toskerisht e shum si keto jan gegnisht ne gjuhen letrare . Normal qe baza e gjuhes letrare te 72 ishte 70me 30 ne krah te toskerishtes se bute kryesisht zona elbasan gramsh permet skrapar . E mirekuptoj artikullin po pse sna jep ndonje zgjidhje si mund te permiresohet kjo gjuhe letrare qe kemi me terma gegerisht kur dhe gegerishtja po humbet vete ne zonat e veriut . Sa per autorin e kam ndjekur ne nje interviste duke ofenduar komunitetin tiranas ne menyre indirekte . Tirana eshte kryeqyteti yne dhe negjithe boten ndodhin keto fenomene krahinarizmi . Rasti i ketij zotnise mu duk kompleks i paster inferioriteti . Se normal sado ta kritikosh o dhe ta poshterosh popullsine e Tiranes per mua qe dhe un kam ardh nga Dibra ne Tirane nuk mund ta krahasosh me Dukagjinin tend .
Perdorimi i tepruar i e-se (me dy pika) ne shume raste duhet per zgjatjen e zanores qe vjen perpara. P.sh: “kam marre”, ne fakt pak krahina jugore e shqiptojne kete e: ne fund te fjales (Iliri nga Skrapari e shqipton shume). Shumica e jugut e shqipton “kam màrr”, pra a e gjate. Nese do te donim te mos shkruanim kaq shume e: duhej te perdornim thekset per te treguar zgjatjen e zanores. Ne shkruajme “stine e bukur” dhe askush nuk e shqipton e: ne fund te fjales “stine”, por “stìn” – i e gjate, pra me theks siper. Ne fakt te gjitha tastjerat e kompjuterave i kane tastet me theks: à, è, ù, ì, ò. Pra, perdorimi i e me dy pika zvogelohet shume – edhe keto fjale te fundit mund te shkruhen pa e (me dy pika) : “zvoglohet shùm”. E sa per tingellimin e a-se ne vend te e-se (me dy pika) e tregon perdorimi i saj nga kengetarja e madhe V. Zela (megjithese ishte nga jugu) qe ne kenge thoshte shpesh: “nane”, ne vend te “nene”, apo “kange” ne vend te “kenge”.
Jam dakord me ty “alex” per çdo gje, por jo me pohimin “dialekt qe perfaqeson shumicen e popullsise” sepse shumica jane ne veri te Shkumbinit deri ne Kosove, Mal te Zi. Por jo gjithmone gjuha zyrtare eshte e shumices. Megjithate, nuk jam dakord qe te preket gjuha zyrtare, vetem te pasurohet sidomos me fjale te gegerishtes qe nuk jane as neper fjalore. I gjithe ky diskutim ngjallet per faktin se me 1972 (dhe jo vetem atehere) dialekti verior quhej si “i te mundurit” dhe ai jugor si “i fituesit”.
Kisha lexuar ne Athine artikuj te Shllakut ne gazeta shqiptare qe botoheshin atje dhe me pelqyen nga dialekti kuptoja gjithcka ,megjithse jam nga jugu.Tani Shllaku e kaloi kufirin e etikes por edhe te se drejtes.Kadarene shpesh e kemi degjuar te shprehet bukur per gegnishten por ai nuk qe dialekti i tij, megjithse ka perdorur shume fjale te dialektit verior ne krijimtarine e tij Kadare nuk ka asnje pergjegjsi perse u be varianti tosk zyrtari, sepse ai nuk eshte verior qe tradhetoi dialektin etij.Sulmi ndaj Kadarese eshte i ulet nga ju z,Shllaku.Kurrsesi ju nuk mund te merrni nje pasazh nga nje veper e tij dhe te vini nje kryq te madh duke mos patur as te drejten as targin. Ketu kemi te bejme me anet tuaja te dobta qe nuk kam perse ti rendis por do thoshja qe eshte turp ajo qe beni.Nga ana tjeter thoni se varianti geg kishte me shume krijimtari se ai tosk.Kishin geget nje alfabet te tyre qe nuk e kishin tosket?Ne Manastir a nuk ishin bashke?? Sa per Camajn kam lexuar kritika te hershme ne te gjalle te te te ndjerit, te cilat thone se Camaj nuk arriti ate kulm pikerisht per hir te gjuhes se pa levruar qe perdori. Mos e fyej dialektin tosk se e flet gjysma e shqiptareve dhe ai ka bukurine dhe epizmin e tij..Per afeksionin qe kam ndaj dial geg uroj qe te zhvillohet me tej dhe ndoshta ne te ardhmen te krijohet nje perthithje nga te dyja anet.Shume popuj kane dhe kane pasur probleme per variantin zyrtar si gjermanet,greket,etj.Kam lexuar komente ne internet nga kosovarej,jo shume nga ata te portaleve,por komentues te ndryshem dhe me ze trishtimi per nivelin e gjuhes dhe kjo eshte masive.Ama njoh dhe poezine kosovare dhe shoh nje distance katastrofale me ate qe themi ne pergjithsi :gjuha e popullit qe une s’kuptoj asnje fjale.
Primoja përpiqet të mbrojë gegnishten duke përdorur një numër të madh fjalësh të huaja, psh: koshiencë etj., etj., duke u paraqitur kështu teorikisht si mbrojtës i saj dhe praktikisht kundër saj. Në intervistë vërehet një lloj vuajtjeje psikike, një vetshkatërrim nervash kotsëkoti, sepse cilido shqiptar, pra përfshi edhe “vllaznit toskë”, siç i quan ai për të fshehur një urrejtje primitive, nuk janë kundër gegnishtes, e cila ka fjalor shumë të pasur dhe fonetikisht ka muzikalitet të ëmbël. Le të flitet, siç edhe s’e pengon e s’e ka penguar askush të flitet, le të shkruhet, sikurse s’e ka penguar askush të shkruhet. Dialektet janë lumenjtë e begatë që ushqejnë detin e shqipes; sa më lirshëm të rrjedhin aq më të bollshme do të jenë prurjet në det, e aq më pak do të ndikojë procesi i avullimit. Ai siell si shembull edhe 4800 faqet që ka shkruar i ati në gegnisht, duke përdorur sasinë për llogari të cilësisë, a thua se ka më pak fije kashte një mullar kashte. Asgjë nuk zgjidhet duke qarë e duke vuajtur: shkruani dhe flisni siç ua do kokrra e qejfit, mundohuni ta përfshini në rregulla gramatikore e drejtshkrimi, ndihmojeni lumin e dialektit të rrjedhë në detin e gjuhës së përbashkët, të derdhë atje identitetin e vet. Mllefet, sidomos ato me natyrë politike e frymë përçarjeje të kombit shpien në mënyrë të padiskutueshme në humbjen e shanseve të vetë gegnishtes dhe kënaqin interesat e armiqve historikë të kombit. Sa për letërsinë e Kadaresë, vlera e saj gjykohet prej Primos (emër i huaj ky i tiji, i vënë nga i ati i tij i 4800 faqeve, dmth i kulturuari i gegnishtes) nga pozita tepër vetjake, por që ai i mendon si përfaqësuese të përmasave kombëtare- një shenjë mendjemadhësie kjo me prirje për të qenë sëmundje egocentriste. Me siguri, po të bënte një sondazh mbi adhuruesit e Kadaresë dhe të një pjese më të gjerë të krijimtarisë të kohës së socializmit (e jo të realizmit socialist, siç i kanë ngjitur një emërtim mballomatarët e studimit të rrymave të letërsisë) dhe do të rezultonte një masë shumë e madhe, Primoja do të mbrohej nga llogorja e vet duke u vënë atyre epitete fyese. Ai do të bëhet i mirëkuptuar kur të çlirohet nga vetvetja, nga vesi i urrejtjes dhe kur t’i lindë dashuria e pastër për gjithçka kombëtare.
kur do ta kuptojnë idiotët “studiues” se gjuha letrare nuk e dëmton,nuk e shuan dialektin!!
gjuha letrare është gjuha e kultivuar,gjuha e një kombi,gjuha e përbashkët që pasurohet nga dialektet!!
sipas idiotit të dobishëm bruno shllaku ne që të ruajmë dialektet,gegërishtja nuk është dialekti i veriut,por “standardi i veriut”,ashtu si toskërishtja është “standardi i jugut”!
pra edhe në standardet e veriut e të jugut kemi “dialektet e vuajtura”,pra ato që nënvleftësohen nga “standartet dialektore”(pa rregulla të qarta)!
sipas shllakut si do tia bëjmë??
të vendosim 50% toskërisht 50% gegërisht dhe të flasim si e jëma e zeqos pa lidhje në fjali??
apo tia fillojmë sherrit në mes të dialekteve të ngushta krahinore,ku si veriu e jugu kanë një mori të tërë si në gjithë botën?!
“kazanin e viteve ’72-’90” shllaku ndoshta nuk e di se e kanë ndërtuar që në vitet ’20!dhe atëherë nuk kishte as komunizëm “toskë” e aq më pak enver gjirokastre!!zgjodhën si bazë të gjuhës standart toskërishten!?
nuk e di përse,por e zgjodhën!!e ndërtuan dhe mirë bënë!!nëse do të kishin zgjedhur gegërishten a nëndialektin e saj të preshevës,dhe do ta kishin ndërtuar me rregulla të njehsuara,njëlloj do ta kisha mbrojtur!!
është bërë një punë gati 100 vjeçare për ta ndërtuar dhe përhapur tek shqiptarët,dhe na aslin koqe të dobishme që na i vënë në diskutim!!
o bruno shllaku,ti u thua molla t’arta,unë i them kumbullore,si do tia bëjmë të merremi vesh??
ti me të tutë e unë me të mitë merremi vesh,por unë dhe ti si të merremi vesh??
atëhrë na del domatja për të dy!!pra merremi vesh të gjithë!!
shkruaj sa të duash në dialektin tënd,nuk të pengon njeri!përpunoje dialektin tënd,sepse nuk ka rregulla si nuk ka rregulla ai dialekti tim!seicili e shkruan dhe e flet si ja ka dëgjuar veshi!!nuk të pengon njeri!!
por mos harro,si e kam përmëndur më sipër,dhe ti,si unë kemi dhe nëndialekte të tjerëa që do të fillojnë e të ankohen njëlloj si ti!!e këto “dialekte”shkojnë deri në familje!!
po të shohësh një gjerman të bajerit të flasë në tv kombëtare,jo krahinore(land),në dialekt!?
poshtë ka nëntitujt!pra është i përkëthyer në gjermanishten letrare,të njëjtë për gjithë gjermanët kudo që janë,përfshi dhe ne që kem imësuar deri diku gjermanishten!!deh gjermenia është bazuar diku,dhe italishtja është bazuar diku,dhe ato si shqipja i kanën ngrënë hakun,më shumë se tek ne,dialekteve të tjera që përbëjnë gjuhët e tyre,por atje nuk ka shqiptarë që ta “rrëzojnë natën, atë që është ndërtuar ditën”(rozafa)!atje punojnë ta mbajnë bashk,ta pasurojnë!!
ti në vënd që të përpiqesh ti heqësh gurë themelit të gjuhës sonë të përbashkët!?
fillo e kundërshto tërë huazimet e kota,të panevojshme,pseudointelektuale që fusin tërë hajvanët e arsimuar shqiptarë!
liçencën dhe eternen,nuk dua të jem i ndyrë,por do të të thosha ti fusje në ndojnjë vrimë që të ka mbetur bosh!!
o shllak,shkruaj në çgjuhë të të leverdisë,në atë që të vjen më mirë,nuk të pengon askush,por mos shkatërro “kalanë e rozafës”!një që e patëm e murosëm në shkodër,por si duket vetë shkodranët nuk kanë mësuar nga jeta e tyre!
paskan mbetur njëlloj si mijëra vjet më parë!!
kokë më vete,kundër gjithçkaje!!
Nuk e lexova intervisten…..më acaroj titulli ….sinqerisht!!!! Dialektet janë pasuri kombetare!!! Te gjitha dialektet!! Gegerishtja,toskerishtja,korçarja,tiransja,myzeqarja!!!! Por si çdo shtet moderne,ka dhe gjuhë letrare…e folur dhe e shkruajtur,kjo qe te kuptojnë gjithë!!!! Une vij me origjinë nga malet e jugut…dhe jam lindur dhe rritur në qytet,dmth kam mesuar dhe perdor gjuhen letrare…dhe vuaj ti kuptoj te mijet….diskutimi qe ky personi bën eshte i pakuptimte(më e pakta)ose djallezore….SHQIPERIA dhe shqiptaret kane te tjera probleme te renda qe nga Lugu i zi e deri ne Konispol……QE ESHTE KORRUPSIONI!!!!!!!”
ne gjuhe letrare thuhet Vlore, gegenisht Vlone …pse thuhet Vlonjat dhe jo Vlorat ?!!!
pse nuk thuhet kokeqytet por kryeqytet dhe ne perdorimin letrar perdoret koke dhe jo krye ?!!!!
Pof.Primo Shllaku po thote krejt hapun dhe krejt drejte pse nuk perdorim 2 duar, por vetem 1 ….
ne tane boten thuhet per numrat, dhjete, njezet, tridhjet, katerdhjete ndersa letraren tone gjysmake dyzet ?!!!
psh anglisht two-twenty…sa komike …kshu asht gjuha letrare per ne verioret komike… apo fjalite: une do të të ndihmoj, gegnisht asht krejt thjesht dhe sakte…
gjuha shqipe pa gegnishten asht e vdekun kaq duhet ta kuptoni, sepse asht pengu 1 dege e lumit me dige e cila pa fryhet cdo dite…asnji geg nuk thote te perjashtohet tosknishtja mghth asht ma e varfen me fjale, shprehje etj etj por hajde t’i bajme bashke dhe jo “topi eshte i imi dhe penalltine e gjuaj une”…mos harroni se ma shume 2/3 e shqipfolesve flasin gegnisht…ju mbani ne leter si ta keni deshire por faktet qi thote Prof.Shllaku jane mese evidente…tregohuni mendjehapun sepse e ardhmja e shqypes asht gegnishtja…
@what a fuck,sipas teje s’duhet te themi mire-mengjes, por nadia e mire, a ka fjalor shqip qe mund ta perktheje se ç’fare eshte kjo nadia. sipas teje o trung 100 duhet ti themi dhjete dhjete, 40 (dyzet ) perdoret sepse nje dyzine perfaqeson numrin 20(nje zet) dmth nje dyzine, 2×20= 40( 2 dyzina, shkurt dyzet) meso o trung pastaj ajde na trego anglishten ketu, sepse gjuha shqipe eshte nje nder gjuhet me te bukura dhe me te vjetra ne bote, e vetmja gjuhe ne bote qe kur flet ne telefon merresh vesh me tjetrin , pa perseritur germe per germe vetem ti thuash tjetrit emrin jot, siç behet pothuaj ne te gjitha gjuhet e tjera, por ju verioret (jo te gjithe) e keni zakon qe te rrembeni gjithçka, tani u ka ngelur vetem gjuha qe ta beni lemsh, se ju vetem kete gje dini te beni me mire, ku vini dore ju, behet puna çorap, kini zaptuar toka ne gjithe shqiperine, por ne ato tokat qe kini lene andej nga erdhet , nuk lejoni as kafshet e egra te shkelin e jo me te lini njeri tua zaptoje,
o alex, po ma rrote trungut se keke ti, nuk paskam njofte perpara…ti thu me ba matematike apo gjuhe o pyke…jo vetem qe keke injorant ne gjuhe por edhe ne histori…ne gjuhen standarte apo toskerisht se ajo asht standartja, me thuj ti o pyk se si mund te merren vesht 1 Sarandjot me 1 Tropojan, me ose pa “spelling” …
perderisa ti e paske mesu fjalen nadia, fillo e meso edhe ndonje fjale tjeter se fillon e ndryshon mendim …
na nuk po kerkojme me rremby, po kerkojme mu perfaqsu… po sa keni rremby ju jugoret vetem ne Shkoder e ne Veri prej vitin 1945 nuk krahsohet, me katrahuren qe krijoi “njeriu i ri” dhe (jo verioret) krijese e sistemi komunist, sistem qe krijoi edhe “gjuhen e re” te ashtuquajteren letrare, sistem qe ka prodhu edhe majmuna si puna jote…
keni nxjerr njerez nga shtepite, pushtuat Tiranen ne “45, ju moret sendet me vlere deri edhe te teshat e trupit e ti flet per katrahure e rrembime …ju prish terezia se ishit mesu per 40 vjet duke shfrytezu veriun…kohet kane ndryshu e tash pjerdhni sa te doni…
mire qe ishim ne jugoret se ju geget tani do flisnit o turqisht o serbisht,
Nuk perjashtohet as nje dialekt, apo nendialekt. Z. Shkaku shkruaj per vete dhe per kedo qe pelqen ne dialekt, eshte e drrjta e gjithsejcilit ne demokraci, por mos ngaterro gjuhen standarde me te cilen na njeh gjith bota. Ku ishte bota kur Shqiperia vendosi gjuhen standarde? Te gjithe kombet kane nje gjuhe standarde, e cila ka shinat e veta ne te cilen ecen treni, tren qe e rrit fuqine perdite dhe te cilit i shtohen vagona per dite. Por ama treni eshte ne shina. Mos nxirr trenin nga shinat! S’ka bir nene me e hip perseri trenin ne shina.
Shumë bukur “plaku”. Krahasimi me trenin mbi shina shumë domethënës. Por ka disa që janë mësuar veçse të shkulin dhe shkatërrojnë! Se janë gjasme antikamunista! Austria kur pushtoi Shkodrën gjatë Luftë së parë Botërore ndërtoi një lloj dekovili, apo traseje hekurudhore. Sapo u larguan ata, malokët i shkulën shinat dhe i përdorën si hu gardhi në bahçen e tyre. Disa si ky Shllaku duan mesa duket të përsëritet e njëjta histori edhe me gjuhën. Se me hekurudhën Hani i Hotit – Vlorë kjo u realizua pa shumë mundim që kur erdhën demon-kratët në pushtet.
Siç kam vënê në dukje edhe më lart gjuha e sotme zyrtare ështê bazuar në të folmen e Elbasanit, djepi i gjuhës së shkruar në Shqipëri. Jo më kot rilindasit ngritën aty Shkollën e parë Normale që nxirrte mësues për gjithë trevat e Shqipërisë. Që në kohën e turkut. Sepse e folmja e Elbasanit ishte e ndryshme nga dialekti lab dhe dialektet e gegërishte të Shkodrës, Kukësit, Matit etj. Pra në Elbasan, kërthiza e Shqipërisë, puqeshin e njëhsoheshin të dy dialektet kryesore. Dhe jo rastësisht drejtori më i njohur i asaj shkolle, përveç Aleksandër Xhuvanit, ka qënë për disa vjet me rradhë kosovari patriot Ahmet Gashi
O Zot cfar argumentit diletant !!
Me te vertete kujton se je ne gjendje intelektuale te gjykosh se kush ka te drejte ne kete artikull ?
Gjykim prej 15 vjecari me shkolle fillore.
WAF
a e kupton se ti me këtë mbrojtje që i ke bërë shllakut,po i hedh poshtë pretendimet e tij??
a e kupton seeeee ti po e thua vetë se gegërishtja nuk është mënjanuar por është integruar në shqipen satndard??
më duket se nuk i bije në fije fare,pra kyja e “nj”a e vlonjatit janë të gegërishtes!?
ti o WAF,nuk bën gjë tjetër veçse po bën zanatin e shqipos,zanatin e atyre që e detyruan “rozafën të murosej”!
gjuha standarte e ka treguar se është shumë e saktë,shumë e rrjedhshme dhe ka të gjithë tingujt që ka shqipja!!
si toskërishtja dhe gegërishtja,veç e veç nuk i kanë tërë tingujt që ka standarti!!
bashkimi i tyre ka bërë që rrejdhshmërija të jetë më e madhe,shpejtësia e të folurit më e madhe dhe melodioziteti më i bukur!!
Primo, o i Pare, po shoh se edhe tu zotni nuk e flet mire gegnishten.
Si thuhet: – ne kemi qene, apo – na kena kene? Sepse ti perdor te paren.
Mundohen te na paraqesin, apo – Mundohen me na paraqit? – Te na mare rryma – me na mare rryma?
– Dashunia, apo- dashtunia, apo- dashnia?
-Kunder rrymes- kontra rrymes?
-Ku jane keputun dikur, apo – ku kane ken kput dikur?
– duhet ta mbrojme ne, apo- duhet me e mbrojte na?
Etj.etj ku diku nje fjale e perdor gegnisht diku toskerisht, diku kosovarisht, pa hyre tek menyra sesi e perdor apostrofin.
Kur ta msosh gegnishten shkruj, shkruej prape, perseri, prepe.
Se po t’lexon Naimi, Cajupi, Jeronim de Rada, Poradeci, Spasse, Noli, dhe vet Migjeni e s’po t’kupton…
???
Ti mor zotni Nuk kuptoj ma mirë t’kishe lanë emnin që i ke vu vedit se më ia futë kot.Me u mundua me gjetë gabime në t’folmen e Primos,nuk bjen asnjë kontribut për çështjen që ka shtrue vetë Primo.Kur s’ke ça me thanë,mjafton me vu vetëm nënshkrimin tand “Nuk kuptoj” dhe e marrim vesht.
Vetem titulli do te mjaftonte per te mos e lexuar cfar thuhet me poshte ! Problemi i gjuhes letrare shqipe eshte vendosur ne menyre demokratike dhe transparente ne Kongresin e drejtshkrimit te vitit 1972 , ku moren pjese personalitetet me te shquqara shkencore te kohes , jo vetem te Shqiperise Londineze , por edhe perfaqesues nga trojet shqiptare jashte kufirit te sotme , si dhe nga shqiptaret e diaspores . Mbasi u diskutua gjere e gjate , u parashtruan argumente shkencore bindese , u vendos qe gjuha letrare te jete kjo qe kemi edhe sot . Vetem njerez te vegjel ne shpirt e ne mendje , me mentalitet mesjetar e shtrojne serisht kete problem ! Ne se do te dominonte dialekti gegerisht ne gjuhen letrare dhe te ngriheshin keshtu pjesa e toskterise kunder gegerishtes , sic tentojne keta tipa destruktive , a do te zgjidhej ndonje here ky problem ?! A ju kujtohet me sa veshtiresi ,Kongresi i Manastirit mezi arriti me ne fund te vendose per alfabetin qe duhej te perdorte gjuha shqipe per t`u shkruar ? Keta njerez , dashur pa dashur i fryjne zjarrit te percarjes se kombit dhe…. , si per ta lezetosur , cdo gje e “sheqerosin” me diktaturen komuniste ! Nuk te ka ndalur askush dhe nuk te ndal as sot more Zotni , te flasesh e te shkruash ne dialektin qe te pelqen , bile edhe me harfe turke apo arabe , cirilike apo greke ne se deshiron ! Nuk e thua troc se ku kerkon te dalesh me keto brockulla , qe duket se i ben per protagonizem , tani ne pleqeri , pa u menduar shume se cfar je duke thene ! ! !
Diskutimet teknike jane te pranueshme dje kurioze por diskutime se kush eshte me superiore se tjetra vijne era perc.
Vecanerisht kur argumenton se letersia e Kadarese do harrohet se s’e kerkon njeri kurse ne librari nuk gjen me vepra te Martin Camajt se sa botohen thyhen xhamat per me i ble. Pffffff. Per me e qa me facolet si thojn shkodrant.
Cili toskë flet gjuhën letrare, ma thuaj ti?
Toskët janë injorantë që me zor flasin gjuhën e tyre!
Problemi është se shqipja letrare është me e varfër se gegnishtja!
Gegnishtja është e pasur ,sepse është lëvruar në shekuj.
Vetëm ne gegët që flasim shqipen ,gegnishten dhe kuptojmë shumë tosknishten e kuptojmë diferencën!
Toska ta fut Te Gjatin poshte e ta nxjerr ne ate goje Vjeshtave truakull.
ne cdo drejtim,
edhe ne kte Provokim idiot.
Zoti Primo Sllaku ka dashur te thote ndonje gje,por nuk me duket shume i drejte qendimi i tij ne lidhje me gjuhen shqipe,kryesisht mbu gegerishten dhe trajtimin inferior te Toskerishtes.Ai bene trejtim te njeanshem.Me thene te drejten,TOSKERISHTJA eshte dialkti me i paster dhe me i kuptuashem.Prandaj ne 1973 u mbajt nje kongres per gjuhen shqipe,ku moren pjes edhe 80 deputet,ku aty u vendos dhe u pa e arsyeshme e te argumentuar qe,gjuha zyrtare te jete Toskerishtja.Mua me duket e drejte,sepse gegerishtaj ka ca fjale qe e bene si nje gjuhe te trashe dhe te pakuptueshme.Psh, shkodranet Shkalles i thon shkadhe,radhes i thon rrall dhe rralles i thone radhe etj terma.Me kete nuk dua te injoroi gegerishten se edh ajo ka te mirat e saj.
Sa i perket ISMAHIL KDARES,ketu zoti PRIMO ke dal nga rreshti dhe je futur ne radhe e ekstremisteve.Pra ti nuk qenke studius i mirefillet por interesaxhi.Kadareja eshte shkrimetari me i madh i kombit shqipetar.Librat e tij jane lavderusr boterisht dhe ne shume gjuhe.Madje ka qene pretetndet per çmimin NOBEL;,pavaresisht konjukturave te brendsheme nuk i eshte dhen,por medalje e dekorata nderkombetare ai ka mare shume.Kur Kadarej qenka i lavderuar ne te gjithe boten,si qenka i keq per ty? Pra ne kete shkrim ju dilni si njeri intersaxhi,i njanshem,ekstremist,militant i ndonje partie te ekstremit te djatht dhe je komplet jashte realitetit.Pra je i pabesueshem.
Zoti Shkllaku ngre nje shqetesim, normal. Perben nje kontribut special. Eshte nje sjellje professionale.
Problemi mbetet, ngase nuk po ka produkte bashkekohore ne Gegenisht. Nderkohe qe Liria nuk Mungon.
Pse nuk ka???!!! Kjo eshte Ceshtja.
Lexoni “Lula” perkthyer nga Karl Gurakuqi, dhe do mahniteni me Gegnishten e Tij., Tone. Shqipen e Tij. Krijimtaria e mban, zhvillon, jeteson pafund, paprere, pakufi cdo dialect.
Ah, sikur te konkuronin te gjitha dialektet , te lulezonin ato. Kushedi ku do ishim. Ne qytetrimin Shqiptar… Pse jo.
Kush tha te perkthehet Naimi ne gegnisht o Tosko? Thashe nje veper te huaj ne dy dialektet dhe do ta kuptosh ndryshimin mes dy dialekteve. Cili eshte me i pasuri dhe me tingelluesi. Tek e fundit nje gjuhe per keto gjera vleresohet per pasurine leksikore dhe tingullin. Toskerishtja me gjithe ato ë duket shume e sheshte ne tingellim. Pastaj kompromis do te thote te merren cilesite njesoj nga te dy dialektet dhe te krijohet gjuha standarte. Jo qe tosknishtja (dialekti nga vinin pjesa me e madhe e komunsiteve) ia ka qi nanen gegnishtes duke e zhdukur nga qarkullimi per disa dhjetevjecare, pervec disa rasteve qe nuk perbejne as 5% te gjuhes standarte. Provo t’i heqesh ë-ne fundore toserishtes, dhe ë-ne ne mes te fjales ta heqesh fare ose ta besh a-ne madheshtore te gegnishtes dhe do te shohesh cfare tingellimi fiton gjuha. Pastaj krahaso poetet e gegnishtes me poetet qe shkruajne ne toskerisht (qe gjithashtu jane madheshtore). Nuk ka nevoje per koment, nese e njeh ndopak poezine.
Ajo qe ju queni standart eshte thjesht toskisht. Ato fjale qe jane e gegisht ne stadart jane marre ga halli sepse toskishtja uk ka aftesi fjale formuese.
ti “NUK KUPTOJ”, verejtjet qi ban jane te sakta por Prof.Shllaku ka tregu se si duhet harmonizu gegnishtja me toskerishten…ke drejte qe nuk kupton por qellimi ishte qe te tregohet i hapun me perfaqesu 2 dialektet…gjuha shqipe sot ka nevoje per studime shkencetaresh e profesoresh sic eshte edhe Primo Shllaku…persa i perket atij komentuesit qe thote se ne vitin 1972 asht vendos ne menyre demokratike, mund t’i tham se je injorant ose dezinformues…ne vitin 1972, 3 vjet mbas prishjes se kulteve fetare kishte demokraci ne Sqypni ?!!!!…jo o mik keto nuk i han as budalla ma i madh ne bote…une deri sot kam shkru gjuhe letrare por mbas shkrimit te Prof.Shllakut do ta mendoj…se ne te folun as qe me ka hy ne vesh toskenishtja sepse ajo perfaqson 90% te gjuhes letrare…edhe kur thone fol paster…hajde merre vesht se ca done me thane?!!! pse dialekti i tyne asht ma i paster se dialekti geg, i cili ne fakt asht shume i zhvillum per me u kuptue prej mendjeve komunisto-bolshevike…
Ne qofte se flet per tingellimen e perkthimeve te huaja ne shqip,
une di se jane te pa persseritshme e te pa arritshme perkthimet e Fan Nolit te tragjedive “Hamlet”
“MAkbeth”, “Otello” dhe rreth 30 veprat e Shekspirit te perkthyera ne shqip.
Perkthimi i Rubaive te Omar Kajamit ne shqip esjhte renditor nga perkthimet magjepsese te poetit
persian qe jane bere ne ndonje gjuhe te botes.
Me thoni dot ndonj perkthim te ketij niveli ne “gegnisht”? Sigurisht, jo!
i ati i Primos, i madhi GJON SHLLAKU ka perkthye:Vepra të përkthyera nga Gjon Shllaku:
Homeri – Iliada (nga greqishtja e vjetër)
Sofokliu – 7 Tragjedi
Euripidi – 4 Tragjedi
Eskili – Prometeu i lidhur
Virgjili – Gjeorgjikat (nga latinishtja)
Virgjili – Eneida (pjesë të zgjedhura)
Lukreci – De Rerum Natura
Ovidi – Metamorfozat
Shekspiri – 7 Drama
Shatobrian – Martirët
korneji – Sidi
Fjalor Helenik – Greqishte e vjetër – Shqip (20.000 fjalë)
Fjalor diakronik Latinisht – Shqip (65.000 fjalë)
a ke nevoje per ma teper ti shoku PIRLO
Disa prej tyre i kam lexuar. Jane perktime mediokre te pakrahasueshme me perkthimet fannoliane, as me shqiperimetmjeshterore e te e embla te Hamit Kokalarit e Vedat Kokonesidhe jane toskerisht, jo “gegnisht”, o Brimo.
O CEN, po ti prej nivelit dukesh se ke lexu vetem BUBi KAÇURRELIN…shume e thejshte, ju e shkruni e flisni si tju dojne qejfi, e ashktu edhe na kena ba edhe kena me vazhdu me ba…tung CEN
Primo.. askush nuk ja heq muzikalitetin apo zhdervjelltesine gegnishtes. As folklorin dhe vjetersine. As mitologjine. Ajo qe po duam ti heqim eshte stereotipi i felliqte kulturor alias maloku vs malesori apo “toka xanum” apo “shisha nonen teme”. Ne kete pike prapambetja “juej” kulturore eshte nje handikap i madh apo nje gur varri ne qafen e “juej”. Aq me teper qe “ju ka perfaqesue” mizorisht e padrejtesisht nje karakurve shpellash e nje nekroman i felliqte si Saleh Kerma. Denoni njeherazi uzurpatoret e gegnishtes me petkun geg dhe pastaj ec e kerkoni barazi pushtetesh me toskerishten.
PO PSE NGATERRON GJUHEN ME POLITIKEN O MIK …PO KU KISHTE KRIMINEL ME TA MADH SE DIKTATORI ENVER HOXHA…AI VRAU, VODHI, INTERNOI, BURGOSI KRYESISHT FAMILJE NGA VERIU E SIDOMOS KLERIN KATOLIK…SALI BERISHA ESHTE PRODUKT KOMUNIZMIT…PRIMO SHLLAKU PO FLET KRYESSISHT PER VEPREN E GJERGJ FISHTES, TE CILIT EDHE VARR NUK I LANE…ISHTE AI QE NDEROTI THEMELET E GJUHES SHQYPE…NESE KENI PAK NJOHURI, E DINI ROLIN E AT.GJERGJ FISHTES NE KONGRESIN E MANASTIRIT APO JO? MOS TE ISHTE AI DO KISHIT KENE DUKE SHKRU SHQIPEN ME GERMA ARABE…
Nuk me kujtohet te kem lexu ndonjehere koment ma injorant. E per cudi, atij qe e ka shkru i duket vetja i squt !!
C’lidhje ka Sali Berisha me dialektet more rrote……
TTT PO TI E LIDHE I PARI SALI BERISHEN O RROTE INJORANTIT …LEXOJE PAK KOMENTIN TAND MASIPER SE NDOSHTE JE PIJSHEM E KE HARRU…PIJ PAK UJE NUMRO DERI 10 ATHER BAN KOMENT PRARE…
TTT 100% dakort me mendimin tënd! ???
Shumë mllef kundra KONGRESIT…le të shkruajnë e botojnë gjegjësisht…Veç duke shkruar zë vend e shkëlqen…. e aty bëhesh”normë” për shqipfolësit
KA TE VERTETA QE NE SHQIPEN E SOTME MUNGOJNE ELEMENTE TE GEGERISHTES(GEGNISHTES).TEK E FUNDIT GJUHA ESHTE MJETI KOMUNIKUES I PJESETAREVE QE E FLASIN DHE NE LOGJIKEN E SHUMICES ESHTE DASHUR TE ISHTE ME SHUME GEGERISHT.MEGJITHATE QE PREJ 1972 KEMI NJE GJUHE LETRARE E CILA ESHTE NE PERDORIM DHE SOT E KESAJ DITE.CDO SHTET KA GJUHEN E VET LETRARE DHE NUK MUN TE DALESH TANI E TE THUASH TA NDRYSHOJME SE UNE I PERKAS KETIJ APO ATIJ DIALEKTI.PER ANALOGJI CDO TE NDODHE NE ITALI NESE NJE SICILIAN, KALABREZ APO I KRAHINES SE VENETO-S DO TE KERKONTE NDRYSHIM NE FAVOR TE DIALEKTIT TE TIJ?DUHET QE DIALEKTET PERKATESE TE NJIHEN E TE STUDJOHEN NE SHKOLLA NJESOJ SI GJUHET E HUAJA QE KANE HYRE NEPER PROGRAMET SHKOLLORE. DIALEKTET JANE PASURI E JONA E NE DUHET TI MBROJME E TI PERDORIM GJERESISHT.
Ky rrace qeni spyet për gegerishte.se gjuhen e tij ka serbishten.
Ky ka hall te ndez konfliktin jug -veri qe nisi Sllobodanka Liri me viçin Sali dhe bekim te nenes Serbi e Malit te Zi.
Ky nuk eshte shkodran por serb vrakanjor i italianizuar.
“Sepse shqipja veriore, përveç Zef Jubanit dhe Pashko Vasës, kolosët e vet i ka pasë vendali, kanë ndejt këtu ata, nuk kanë qenë emigranta”
Qe kur lexova keto rreshta thash,beji mutin primo-s
se nuk ja vlen te vazhdosh leximin e nje opinioni,qe eshte qe nga fillimi tendecioz,dhe do thosha dhe racist.
Pse kush eshte emigrant ( jo EMIGRANTA) i hiqet e drejta te jete “vendali” dhe nuk duhet te shkruaj !!??
Sipas priom shllakut nuk duhet te shkruaj poezi, poem apo ç’do tjeter lloje gjinie kush nuk qendron ne
shqiperi , eshte i skualifikuar dhe ata at’here the keta te sotmit . Vetem libri babait te primos lejohet qe eshte 4800 faqe, te tjeret,prapa karos, kush jane Naimi, Samiu , Cajupi e Noli para gegeve te primos !? Asgje
O zoteri, ti e keqinterpreton thanjen e zotit Shllaku.
Ke keqiterpretova !!!!!????
qe geget e primo-s,ishin “vendalinj” apo qe kolostet e letersis shqipe Naimi, Cajupi,e tje ishin
emigrant(A) !!!!???
Nuk po i rendis keta te fundit si tosk (qe jane) por per mua nuk ka rendesi , kollos ka nga te dya anet.
Kur Naimi, Çajupi e tej ,shkruajtien perlat e letersis shqiptare nuk ja u dedikuan toskeve , por shqiptareve , ashtu sikur beren edhe nga krahu tjeter ,Pashko Vasa, Mjeda edhe te tjere.
Pra kembngul qe zotnia me larte eshte tendecioz dhe racit i dialektit tosk.
Naimi, per mua ( jo se jam tosk) por eshte me i madhi i letrave shqiptare , se zgjoj ndergjegjien kombetare qe flinte per 5 shekujsh , dhe pa diskutim pa veprat e tij nuk do kishte 1912 , dhe detyrimisht as primo shllakun.
Dikush me pyeste ca kohe me pare ku shkojne parate e sherbimeve te huaja (vetem ministria e jashtme greke perdor 48 milion euro ne vit per propagande kunder nesh, siap ish ministrit te jashtem grek Kocias).
Nga ky shkrim percares e kuptova se ne xhepat e kujt shkojne ato euro.
Eshte shume e thjeshte.
1….Gjuha letrare nuk eshte vendosur nga politika.Ate e percaktojne faktore komplekse qe lidhen me ligjet e brendeshem te zhvillimit te gjuhes se cdo kombi.Ne nje stad te caktuar historik ,pranohet nga shoqeria gjitha letrare e cila mund te bazohet ne nje dialekt apo ne disa dialekte.Gjuha jone letrare ,realisht bazohet me shume jo ne te gjitha dialektet e burgut, por kryesisht ne te foluren e zonave Permet,Kolonje,Skrapar ,Berat,Mallakaster Myzeqe,Elbasan.Por ne te jane shkrire elementare te fuqishem te disa dialekteve te gegerishtes.
2..Ne te gjithe boten ,gjuha letrare eshte bazuar ne bashkimin e elementare fonetike morfologjike,sintaktore, kulturore,folklorike,letrare ,psikologjik ,historike etj.Eshte e pamundur qe politika te percaktojne gjuhen letrare ..Ajo pranohet kur kultura e nje kombi arrin nje stad te perparuar.
….Te merresh me Shllakun do te thote te kthehet para 1908….s..
Si cdo gje e vendosur me dhune nga diktatura komuniste e Shqiperise se jugut, edhe gjuha letrare shqipe duhet te rishikohet pa vonese. Principi eshte fare i thjeshte dhe eshte parimi baze i demokracise; te shihet sa shqiptare ne trojet shqiptare kudo qe jane flasin dialektin gege dhe sa dialektin toske. Shumica imponon dialektin e vet si gjuhe letrare.
Permetar qe ke te drejte ne animin e gjuhes letrare kryesisht nga toskerishtja ke te drejte por une qe jam nga shqiperia mesme p.sh. Dhe quhem dialekt geg .te betohem qe dhe gjyshi im nje intelektual i njohur me thoshte qe Fishten nuk lexoja dot as 10 faqe ne dite (mesatarisht lexonte 300a 400) sepse me thonte qe dialekti i tij eshte shum i veshtire per mua . Dua te shtoj qe kane qene goxha miq kohen qe jan jetuar te dy ne Rome dhe un kam Mrizin e Zanave me dedikimin vellazeror qe i bente i madhi Fishta tim gjyshi . Jam dakord me nje komentues me siper qe thote qe sa ankohemi e japim mend hajde gjejm zgjidhje . Se mendoj qe nje njeri i lindur me kompleks inferioriteti per shkakte origjines se tij si Shllaku nuk eshte i afte te na thote qoft dhe nje ide te vetme per kete
Primo, nuk kapen majat e shkencës a kulturës me numër faqesh, por me NIVELE BOTËRORE si të ISMAIL KADARESË.
Ti vetë po shikojmë se nuk shkëlqen dot në asnjë fushë të dijes a kulturës sepse nuk ke as kapacitetin e një mediokri.
Cila është puna apo vepra jote më cilësore që të ngre ty në nivelet e larta që kërkohen sot?
Shkëlqen vetëm si INTRIGANT. D.m.th., nxiron.
LËVIZJA JOTE ËSHTË VETËM PËR TË HEDHUR KARBURANT PËR FUSHTATËN ELEKTORALE.
Se gjuhën shqipe standarde nuk e tund dot nga vendi as ti, a Era dhe as Herkuli!
cmerreni kte te rrjedhur i afte per asgje.
Vetem ne tema konfliktuale ,qe ngacmojn nervin e frustruar te shqiptarit.
Per tu marre me budalliqe dialektesh dini ju,me i ngerdhesh Nervat me tema boshe,
perndryshe jeni fundi i botes ne cdo aspekt.
E sajta her eshte kjo renje fyellit ne vrymen e dialektit te idiotit.
Yyyyyyyyt truTredhur injorante Primate ??
Kam pershtypjen qe ky Shllaku flet vetem shqip. Ai flet gegerisht dhe aq kupton. Po te fliste 4-5 gjuhe, do kuptonte se dialektet nuk kane te bejne me gjuhen zyrtare. Ai po te fliste Anglisht dhe te vente ne Amerike do shikonte se sa ndryshe e flasin anglishten Amerikanet nga Anglezet. Do shikonte se sa ndryshe e flasin anglishtet brenda Amerikes. Ndryshe flet veriu, ndrushe jugu. Ndryshe e flet zezaku, ndryshe i bardhi. Ndryshe e flet shqiptari dhe ndryshe gjermani.
E njejta situate eshte edhe ne Itali, Gjermani, Rusi apoi Serbi. Kudo qe te shkosh, shikon qe njerzit flasin aq ndryshe sa shpesh nuk i kupton.
Sidoqofte ky Shllaku nuk kupton se asnje nuk te ndalon se si flet ti. Je ti vet qe ben zgjedhjen tende. Pershembul, ti nuk mund te jesh intelektual ne nje vend dhe nuk di te flasesh gjuhen zyrtare. Ne Amerike, pershembull, ne kongres te gjithe flasin gjuhen zyrtare. Ky Shllaku na ben me dhimbje koke kur flet “gegerisht” ashtu sic na bejne edhe Toskert apo Lalet kur flasin toskerisht apo gjuhen e myzeqese. Idjot Shllaku mendon se toskerishtja eshte gjuha e laberise. A ka degjuar ky idjot se si flasin Leberit? Edhe lab I shkolluar te jesh, kur nje lab vendalli flet duhet te besh kujdes ta kuptosh njelloj si mundohem une te kuptoj Shllakun. Per ta kuptuar me mire kete qe them shikoni “Gopistin” kur ben poezi ne gjuhen labe apo zyrtare. Te dyja jane te bukura, ashtu sic eshte e bukur edhe gegerishtja. Ndryshimi eshte qe ky Shllaku perjashton dialektet qe eshte krej e gabuar. Kushdo qe do te bej dicka per vendin e tij, duhet te mesoje mire gjuhen zyrtare dhe drejteshkrimin. Jo si ky Shllaku qe nuk di te flasi gjuhen zyrtare dhe mundohet te na jap ment….
Edhe ne kohen e Zogut literatura e perkthyer (romane, tregime, novela, drama, poezi ne shqip ishte 90% toskerisht.
Nuk mund te fajtohet Cajupi, Naimi, Samiu, Fan Noli, Faik Konica, Lasgush Poradeci, Mitrush Kuteli etj. pse shkruan toskerisht.
Toskerishtja e zuri vendin e gjuhes standarde edhe sepse ne ate dialekt u perkthyen kryeveprat boterore.
Boll me quravitje e ngasherime.
Primua e nxjerr koken kur flet per “gegnishte veriore”, per dialektin e Shkodres,por harron se ka edhe gegnishte lindore dhe gegnishte te Shqiperise se Mesme deri ne Kruje e gegnishte te Kosoves.
Pikerisht ketu qendron edhe problemi i madh qe ka gegnishtja per t’u bere gjuhe standarde.
“Gegnishtja ne fillim duhet te standardizoje kater nendialektet e medha per te krijuar nje dialekt geg.
Miqt e mi gege durrsake (denbabaden) me thone se e kane teresisht te kuptueshem Fan Nolin e Naimin por gjejne veshtiresi
per te marre kuptimin e shume vargjeve te Fishtes.
Primos une i them te me tregoje ndonje veper madhore te shkruar ne gegnisht gjate 80 vjeteve te fundit,
qofte edhe veper e perkthyer. Dhe me siguri ai do te me flase per ndonje tregim medioker te Koliqit ose ndonje poezi te Martin Camajt.
Ky eshte kontributi 80-vjecar!!!!
Sipas Permetit,gjuha letrare duhet te bazohet ne dialektin e shumices…….O Permet,gjuha letrare nuk eshte dialek,eshte gjuhe e te gjitheve,….
Po gjuha e Lasgushit, si te duket o Primo Shllaku, ty te tingellon bukur gegnishtja, mua me kenaq lirika e Lasgushit.
Edhe Lasgushi, si Migjeni, ne dialektin e tij ka krijuar, lexohet e pelqehet, mbase ju nuk e pelqeni dialektin e tij, une po, por ne shkolle poetet qe krijuan ne gegnisht, ashtu i mesuam dhe recituam, pse ankohesh zoterote, si duket je kunder gjuhes se njehsuar letrare. Duhej te benin revolucion anglezet per dialektet e shunta te gjuhes se folur angleze, por ata kane nje gjuhe letrare te njehsuar. Qenke me zhvillim te vonshem intelektual. Megjithese edhe babai jot paska qene bejtexhi me 4800 vargje, aq sa ka dhe rapsodi popullor i mire, i ndjeri Frrok Haxhia
Primo,
Të përgëzoj për artikullin teorik mbi krijimin e gjuhës së njësuar si standarte, letrare etj me dhunën lokaliste dhe me direkt imponim kultin e individit enverist, ku hyjnë edhe servilët e ndryshëm … por edhe “shkencëtarët” servilë të tipit Kostallarë rajallarë vleho – aromunë etj…
Në Debatin e Polemikën me prindin tim Gj. Luka me 18 qershor 1955, E. Hoxha mundohet të hapë një debat të madh mbi të dy dialektet, ku ka fallsifikue edhe Stenogramin etj… Gj. Luka mjaft modestisht i përgjigjet se ky lloj debati midis dy personave si ju e unë pa shkollë të lartë asht nji stonaturë e madhe… Unifikimi don kohë e natyrshmëni konkurrencé e jo imponim me normë… Në realitet kjo temë ishte anesore, pavarësisht se z. Ana Lalaj si “eksperte demokrate”, mundohet ta sjellë si tema kryesore!
Unë jam dakort me ju, se keq e mirë, e kemi një pikënisje demokracie pluraliste dhe damin e madh e ban edhe inercia e vijimit të ish “”Standartit” hoxhist-kostallar…
Ky nuk është studius. Ky është fanatik dhe provokator politik.
Qashtu .qashtu… kur te levdon mbeshtet edhe ky handikapati i Lukajve. Ky Brimoja mendon se asht tuj trashegu emnin e mire qe i ka lane i ati, Gjon Shllaku drite paste nje perkthyes i perkushtum .nje njeri i mire .katolik i devotshem. njeri i perulun . Ky Asht vegel e Komshijve qe na dojne te miren” Primo Je nashi, Tako je …. pohonte me koke Zllatiqi….
Ti mor zotni Nuk kuptoj ma mirë t’kishe lanë emnin që i ke vu vedit se më ia futë kot.Me u mundua me gjetë gabime në t’folmen e Primos,nuk bjen asnjë kontribut për çështjen që ka shtrue vetë Primo.Kur s’ke ça me thanë,mjafton me vu vetëm nënshkrimin tand “Nuk kuptoj” dhe e marrim vesht.
e mo Primo Shllaku , mbetet duke u ankuar. Cfare doni ju te shkaterrojme shqipen standarte per dialektin shkodran? por dialek Shkodran sot flet vetem 100. 000 banore. Dialekti tiranas e flasin 1 milion banore. cfa re tani te veme dialektin tiranas? Dialekti kosovar eshte plot turqizma. Madje vetem gjysma e fjaleve qe kane shqiptaret e kosoves ne dialektin e tyre jane shqip..
Zbrisni ne toke dhe mos u bene shkaterrues te gjuhes shqipe. Shqipja standarte eshte gjeja me e mire qe trasheguam. Kjo shqipe standarte nuk erjashton fjalet dhe frazat ne gegerisht kur ato jane jo te huazuara.
Cfare ti marrim shkodres: nadja mire/ por nadja eshte turqisht.
he mor Primo te vune ne goje aktivistet lejfen dhe komisaret e laperis
dialekti si gjithkund flitet në shtëpi,në qytet në krahinë!
kur flasin dy persona të krahinave të ndryhsme duhen të kenë një pikë të përbashkët!!
mund të flasin në një gjuhë të huaj që e dinë të dy ose në një “gjuhë të huaj” që është e ngjashme me të tyren!e kjo “gjuhë e huaj”është kjo që përmënd primua!gjuha standarde,zyrtare!!
psh nëse primo ka qef të bëj një seminar!?
të flasë si të dojë,në dialektin e tij a nëstandard nuk është i kufizuar nga asgjë!!
por nëse primo zgjidhet deputet,duhet të jetë i detyruar me ligj të flasë gjuhën zyrtare në parlament!ashtu si do të ishte i detyruar ligjërisht të zotëronte,me shkrim e të fliste gjuhën zyrtare!!
por ne jemi shqipëri dhe bëjmë si na do bytha!
në gjermani,francë,psh,pavarësisht dhe atje është vendosur me DHUNË gjuha zyrtare,janë të detyruar të flasin e shkruajnë çdo dokument në atë gjuhë!çdo vit dalin rregulla të reja drejtshkrimi,që zyrtarët i kanë me detyrim ti përdorin sapo ato përditësohen në fjalorët e drejtshkrimit!!
nuk ma merr mëndja se një shvaber është më pak patriot se i pari i shllakëve!!ai e quan veten në radhë të parë shvaber e më pas gjerman,por nuk ankohet aspak për gjuhën zyrtare!sepse ajo e bën atë gjerman!
tek ne mbisundon ajo përçarja e përjetëshme shqiptare!!sundon “unë nuk kam asnjë dëshirë, përveçse dëshirës, që vëllai tim të mbetet pa gjë”!
shqipja zyrtare nuk është përfaqsuese e baraspeshuar e të gjithë dialekteve shqiptare!ajo është një shqipe e njehsuar për të gjithë shqiptarët!më e thjeshtë se të gjithë dialektet shqip,por më e pasur se çdo dialekt në veçanti!!
prej 100 vjetësh kemi hedhur hapat e njehsimit të shqipes,e kemi njehsuar deri në një farë mase,dhe duhet ta përmirësojmë edhe më tej!
si çdo gjë në jetë!
por asnjëherë nuk duhet ta “përmirësojmë” për të përmbushur tekat e individëve të ndryshëm,asnjëherë për ballancuar matematikisht dialektet e ndryshme!
do të dilte një gjuhë artificiale që nuk do të kishte rrjedhshmërinë dhe melodinë e gjuhës së sotme!!
përvoja me të huajt që nuk dinë asnjë fjalë shqip!
për shqipen zyrtare,gjatë bisedave ndërmjet shqiptarëve!
shumë melodioze!
për dialektet!
shumë të çrregullta!!
e njëjta gjë dhe nga ana time!!
në një gjuhë që nuk e kam njohur,psh gjermanishten në fillim të viteve ’90!
dialektet të bezdisnin,zyrtarja më ka pëlqyer në tingëllim!!
zyrtarja është e përpunuar,dialektet jo!!
dialekti futet gjithnjë në zyrtare i modifikuar,dhe mbetet i pastër në popull!!
pra seicilit vëndin e vet!
Nuk mendoj, qe autori i meriton te gjitha poshtersite qe kane shkruar disa komentues! Cdo kujt i pelqen gjuha e Nan’s vet! Jane pjese te gjuhes shqipe te dyja edhe Gegnishtja e dhe Toskerishtja!
askush nuk i mohon se në radhë të parë janë shqip dhe në radhë të dytë mbi bazën e këtyre dialekteve është ngritur gjuha zyrtare!
problemi është se nuk mund të përdorësh peshoren e farmacisë,për të ndërtuar një gjuhë zyrtare,të unifikuar!!
nga diku do të marrësh diçka më shumë dhe nuk mbund ta ndërtosh duke marrë pëlqimin e gjithë njerëzve fije për fije!
në fund të fundit do të jetë dikush që do ti mbetet hatri!!
ky është dhe problemi i shllakut!!
ky jo vetëm që nuk ndërton gjë por do të na prishë dhe atë që kemi ndërtuar me shumë mundim këto 100 vjet!
Kur shkruan dhe flet priamo shllaku,
Shumë shqiptarëve u hapet barku!
Na thotë priamo se është “artist”,
Po n’haletë e fut çdo “recepsionist”!
Çfarë na e thotë ky zog gomarit,
Janë thjesht marrina prej të marrit.
I marri hidhet degë më degë,
I ndan shqiptarët në toskë dhe gegë,
E mburr veten dhe del “i pari”!
Eshtë tamam një zog gomar!
Ku e gjen te drejten ky idiot, te shajë toskët e të mburrë veten bashkë me gegët?
Shqiptaret jane nje: Jug dhe veri bregdet dhe malesi! O, i trashe nga koka dhe truri!
Kongresi i Drejteshkrimit te Gjuhes Shqipe ishte i gjuhetareve shqiptare, i shkencetareve, i profesoreve nga Shqiperia, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi dhe arbëreshë nga Italia. Ishin 87 shkencetare, qe i dhane shqipes natyren zyrtare dhe letrare, standardin me te larte. Ku hyn ketu Enveri dhe komunizmi?
Ti je i lire, te flasesh dialektin e çobanit te dhive apo lopeve, ndersa zyrtarisht ti do te flasesh gjuhen e normave, ndryshe vjen ere dhie apo derri, ngado qofsh, nga mali, fusha apo bregdeti dhe do te detyrohesh te ikesh nga civilizimi, duke marre arratine si koliqi me shoke…
Primo,sec ke nje fytyre te pershtatshme per ndjenja te ulta.ai njeriu ulet qe per tu ngritur mundohet te ule te tjeret!ne nga jugu e lexojme te argetuar ultesine tende qe mundohet te ngrihet mbi shkalle imagjinare,nga vobektesia mundohesh te ulesh te tjeret,njerzit e ulet kane ate karakteristiken tipike qe ne vend te kerkojne dicka me shume per veten kerkojne nga paaftesia nje me pak per te tjeret dhe e quajne arritje.akoma me keq kur kerkon te ulesh e te diskriminosh kshu si i ka hije njerezve te pacipe,njerezve te pa kulture,po po pa kulture se kultura nuk eshte tregim sic e ben ti por eshte shprehi e menjehershme,ndaj dhe goja jote nuk e nderon Ernest Koliqin apo Gjergj Fishten(geg e toske malci jallia asht nje komb mu da sduron…)te cilet ashtu si vellezerit e tyre tosk kane bere gjera te mira per popullin tone.nuk do zgjatem me tej se ti dukesh qe vete ne miniere floriri per te mbledhe kerpudha,e jugu flori ka,kthe kurrizin se nuk di kerpudha c eshte floriri!!Une nuk jam njeri me kulture te madhe letrare po Ernest Koliqi jugut eshte Mitrush Kuteli qe eshte bashke themelues i prozes me Koliqin.kemi dhe Ali Asllanin po ka mundesi nuk e njeh,kemi dhe Asdrenin mos e harro ta kendosh himnin,kemi dhe Faik Konicen qe solli nga harresa kombetare flamurin dhe Skenderbeun,e cte zgjatem,ku di ta kuptosh persekutimin e toskerishtes nga ana e gjuhes zyrtare ti,nuk ke gjenetike te kuptosh gjera te holla,toskerishtja shkon drejt zyrtares e cila i rikthehet toskerishtes ne menyre mizore,e vrastare.si mund te quhet toskerishtja e vleresuar nga kongresi i drejtshkrimit kur ajo u be produkt laboratorik,dhe pesoi ndryshim,nuk u pranua per ate qe ishte,por u be zyrtare me ndryshime,dhe sot tosket po humbasin dialektin e tyre,te Pirros,e legjendave te mijevjecareve.