Te fundit
Kujtimet e kufijve të mbyllur lanë gjurmën e tyre në Shqipërinë moderne
16 Shkurt 2022, 10:10Sociale
TEMA
Karakteristika përcaktuese e regjimit brutal komunist të Shqipërisë ishte fiksimi i tij patologjik me kufijtë – dhe kujtimi i asaj bote klaustrofobike ndihmon për të shpjeguar pse sot kaq shumë shqiptarë duan të largohen nga vendi.
Nga Gazmend Kapllani
I kalova kufijtë e Shqipërisë në një ditë të ftohtë të janarit 1991, për herë të parë në jetën time. Ishte hera e parë që shihja kufijtë e vendit tim dhe shikoja kufijtë e jashtëm të një bote të izoluar, të dhunshme dhe absurde që na kishte mbajtur jashtë kohës dhe hapësirës për gati gjysmë shekulli.
Sa herë që kujtimet e kalimit të kufirit vizitojnë ëndrrat apo makthet e mia, më vijnë ndërmend fjalët e historianit francez Pierre Vilar: “Historia e botës vërehet më së miri nga kufiri.”
Nuk e di nëse kjo është e vërtetë për të gjithë historinë e botës, por di që historia shpesh e dhimbshme e Evropës së shekullit të 20-të mund të vëzhgohet përmes lupave të kufijve.
Fiksimi patologjik i regjimeve komuniste të Evropës Lindore me kufijtë, gardhet dhe muret ishte i paprecedentë në historinë evropiane. Modeli i “perdes së hekurt” të papërshkueshme që ndau kontinentin evropian për gjysmë shekulli u imponua fillimisht nga Stalini.
Ky tiran e kuptoi se për të “përsosur” një sistem totalitar kontrolli, duhet një kufi totalisht i papërshkueshëm që sistemi të funksionojë. Ajo që i bëri kufijtë stalinist/komunistë kaq distopikë ishte vetë qëllimi për të shtrembëruar çdo perceptim klasik të “kufijve”, duke qenë se objektivi kryesor ishte mbajtja e të ngujuarve brenda, të rrethuar me mure. Kur dikush ritregon historinë e këtyre kufijve, kjo tingëllon si një përshkrim i ndonjë përrallë futuriste shqetësuese.
Pavarësisht dallimeve midis vendeve komuniste të Evropës Lindore, fiksimi i tyre i përbashkët me kufijtë mbeti i paprekur deri në fund.
Mjafton të thuhet se “ëndrra e madhe” e fundit e Gjermanisë Lindore të Erich Honecker ishte shndërrimi i Murit të Berlinit në kufirin më të padepërtueshëm në historinë njerëzore. (Kush e di nëse një pjesë e perceptimit të Vladimir Putinit për botën pasqyron zhgënjimin dhe poshtërimin që ai me siguri ndjeu si agjent i KGB-së në Gjermaninë Lindore kur ajo “ëndërr” e izolimit të përsosur u shndërrua në rrënoja?).
Kur vizitova për herë të parë Muzeun e Komunizmit në Pragë, më tërhoqi vëmendjen një foto propagandistike e rojeve kufitare çekosllovake. Ishte identike me llojin e fotove propagandistike me të cilat u rrita unë në Shqipëri. Të njëjtët kallashnikovë gati të vrasin në emër të “socializmit dhe atdheut”; të njëjtët sy vigjilentë të ngulur në fantazmën e armikut të kudondodhur të brendshëm dhe të jashtëm; të njëjtët gishta që tregojnë diku, një Zot e di se ku, ndoshta kudo.
Dhe, sigurisht, i njëjti bari gjerman: gjithmonë pranë rojës kufitare, si një hije besnike, zakonisht me gjuhën e tij të gjatë të varur nga goja e frikshme, gati për të sulmuar “armiqtë”.
Në Amerikë, barinjtë gjermanë u trajnuan për të sulmuar demonstruesit e së drejtës civile afrikano-amerikane në Birmingam, Alabama, në vitin 1963. Në SHBA ata njiheshin si “qentë e policisë”. Në Evropën Lindore, ata njiheshin si “qentë e kufirit” – atje për të ruajtur kufijtë. Në Shqipëri artistët i pikturuan ata sipas rregullave estetike të realizmit socialist. Poetët shkruanin lavde për ta.
Fotoja e rojeve kufitare çekosllovake që pashë në Pragë zgjoi kujtime, njëri prej të cilëve ishte shenjat e mia të hershme të “rebelimit të pavetëdijshëm;” Ishte ndërsa shikoja piktura propagandistike të rojeve kufitare/qenve të kufirit kur fillova t’i bëja vetes pyetje të pakëndshme. Duhet të isha rreth të 13-tave kur pyesja veten: sytë vigjilentë dhe të pamëshirshëm të rojave kufitare dhe qenve të kufirit janë të fiksuar drejt nesh nga brenda, apo drejt tyre nga jashtë? Ndjeja se ata po na shikonin. U ndjeva instinktivisht i vëzhguar.
Herën e parë që u njoha me kufijtë totalitarë të Shqipërisë, më ndaluan nën kërcënimin e armëve. Tre ushtarë të rinj shqiptarë me fytyra të zemëruara na drejtuan kallashnikovët e tyre, duke pritur urdhrat nga një oficer që kishte një ngërdheshje përbuzës. Dy botë të ndryshme u përplasën atë ditë në kufirin shqiptaro-grek: nga njëra anë, njerëz si unë po përpiqeshin të kalonin një kufi që ishte mbajtur i mbyllur si sarkofagu i mumies për gjysmë shekulli; nga ana tjetër, tre ushtarë të rinj dhe oficeri i tyre në mesomoshë, gati për të vrarë për ta mbajtur kufirin të mbyllur.
Në janar të vitit 1991, kalimi i kufirit (ose “arratisja në tentativë” siç e përshkruante Kodi Penal i regjimit) nuk konsiderohej më “tradhti e lartë”. Pas rënies së dhunshme të Nicolae Çausheskut në Rumani, regjimi shqiptar parashikoi rënien e tij dhe me hezitim nisi reformat.
Mos vrasja e njerëzve thjesht për përpjekjen e tyre për të kaluar kufijtë e një vendi që në thelb kishte hequr pasaportat ishte me të vërtetë një nga reformat më të jashtëzakonshme, sipas standardeve të regjimit. Por edhe pas abrogimit të ligjit vrastar, vrasjet në kufi nuk u ndalën. Kohët e fundit kam hasur në një listë të publikuar nga Afrim Krasniqi nga Instituti Shqiptar i Historisë, ku renditeshin shqiptarët e vrarë në kufi vetëm gjatë vitit 1990. Tridhjetë e tre, sipas listës: më i riu është 17 vjeç dhe më i madhi 50 vjeç.
Shumica e viktimave ishin në fillim të të njëzetave; pothuajse të gjithë u vranë pas majit të vitit 1990. Vlerësohet se lista duhet të jetë shumë më e gjatë. Një numër i panjohur viktimash rezultojnë ende të të zhdukur dhe dyshohet se janë varrosur në varre të pashënuara – praktikë e zakonshme, makabre e regjimit komunist të Shqipërisë. Asnjë nga vrasjet nuk është hetuar ndonjëherë. Askush nuk u nxor para drejtësisë. Një pjesë e vogël e të afërmve të viktimave u përpoqën të hidhnin dritë mbi vrasjet e të dashurve të tyre, por ata u trajtuan me përbuzje: autoritetet postkomuniste të Shqipërisë i konsiderojnë dosjet e vrasjeve në kufi të mbyllura përfundimisht.
Sa herë që takoj lexues në SHBA apo Evropë, të cilët më pyesin pse shqiptarët po largohen ende nga vendi i tyre, unë përmend gjithmonë krimet e tmerrshme dhe të pandëshkuara në kufirin tonë. Arsyet pse shqiptarët (dhe shumë të tjerë) largohen nga vendet e tyre janë komplekse për t’u kuptuar ose shpjeguar; ndonëse prirem të besoj se të paktën një arsye lidhet me ndjenjën dërrmuese të të qenit e padurueshme të jetosh në një vend me kaq shumë krime dhe kriminelë që nuk janë ndëshkuar apo sjellë kurrë para drejtësisë.
Por tani e kuptoj se kam humbur përsëri rrugën. Sigurisht, historitë e kufijve nuk janë kurrë të lehta për t’u nisur. Ato janë edhe më të vështira për t’u përfunduar. Premtoj se do ta bëj këtë herën tjetër.
7 komente në “Kujtimet e kufijve të mbyllur lanë gjurmën e tyre në Shqipërinë moderne”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Enver Hoxhen e urrejn ata shqiptar te zgjuar qe kuptojn se ai i mbylli brenda dhe i vuri ne nji rradh me popullin kriminel shqiptar …ndjenj e njisojt, si nji i ndershem kur burgoset mes burgaxhinjve kriminel”..
Pyetja esht..a duhen burgos kriminelat ?
..dhe,,a ka faj gjykatsi,hetuesi,prokurori,gpolici,sigurimsi,gardjani …qe mbajten nen hyqëm kriminelin ?!
Ky Gazis Kapllanaqis eshte nje idiot i lindur, nje sahanlepires dhe zvarranik i neveritshem! Por nuk po merrem fare me psiko-manirat e ketij budallai te rendomte, por po merrem me fotografine e fortifikimeve.
Bunkeret dhe fortifikimi
Lufta qe te ndodhe duhet te kete dy pale kundershtare, perndryshe nuk ka lufte. Keshtu edhe ne Luften e Ftohte ka patur dy pale kundershtare, qe te dyja palet armatoseshin dhe pergatiteshin per lufte, lereni c’thote Kapllan kokpatatja! Shteti shqiptar ishte pale nje pjese kohe, me tej ishte objekt i rrezikuar nga te dy palet. Kjo eshte e padiskutueshme nga pikepamja historike. Shteti shqiptar, qe ta kuptoje ky Kapllanaqi dhe cdo kapllanaq rreth e rrotull, nuk mund t’i binte mandolines kur te tjeret perreth i binin kallashnikovit! Kush nuk kupton as kaq gje, eshte kokrra e budalles dhe krejtesisht trushpelar e i manipuluar menderisht. Shteti shqiptar e kishte DETYRE HISTORIKE forcimin dhe organizimin ushtarak te shtetit, perndryshe kjo do te ishte tradheti kombetare historike.
Ne kete koncept, fortifikimi dhe teoria e fortifikimit te shtetit shqiptar eshte nje perle e artit ushtarak boteror. Natyrisht qe ka patur dhe ka edhe kundershtare te kesaj teorie dhe praktike ushtarake, por profesionistet ushtarake ne shumice derrmuese jane te bindur se kemi te bejme me nje mendim dhe veprim gjenial ushtarak, qe ka hyre ne histori si gjenialitet. Organizimi ushtrak i shtetit shqiptar te kohes ishte sipas qellimeve strategjike te MBROJTJES SE TERRITORIT. Mbrojtja ishte synimi i doktrines ushtarake te shtetit shqiptar dhe mbi kete synim u organizua fortifikimi i vendit. Arti ushtarak thote qarte se fati i luftes vendoset ne toke dhe terreni shqiptar ishte vertetim i padyshimte i kesaj aksiome. Pra shteti shqiptar duhet te mbronte territorin tokesor (as te sulmonte te tjeret dhe as te luftonte ne det e ne ajer, sepse nuk i kishim kapacitetet finaciare ta benim kete). Ky fortifikim me skalione mbrojtjeje ne terren, eshte nje shpikje gjeniale ushtarake e specialisteve ushtarake shqiptare. Skalion ishte nje vije zjarri e menjehershme e bere nga disa pika zjarri apo bunkere njekohesisht, te vendosur ne forme gjysem rrethore, asnjehere ne vije te drejte por duke marre thellesi. Nese armiku do e kalonte nje skalion, do binte nen zjarrin e nje skalioni pasardhes. Nese e kalonte perseri kete skalion te dyte, armiku binte nen zjarrin e nje skalioni te trete, e keshtu me rradhe. Skalion pas skalioni, teorikisht eshte nje ferr i vertete qe asnje ushtri nuk mund ta kaloje. Fusim ketu edhe fortifikimet e mbrojtjes kunder-ajrore,e mjeteve te motorrizuara, e mbrojtjes bregdetare, e sistemit te nderlidhjes dhe furnizimit. Eshte nje shpikje ushtarake gjeniale. Duke perfituar dhe nga terreni i thyer i Shqiperise dhe ne ate menyre qe ishte ndertuar sistemi mbrojtes i fortifikimeve, ishte shume e veshtire ne mos e pamundur qe forcat ushtarake armike te mund te depertonin me forca tokesore dhe te pushtonin Shqiperine, nga cdo drejtim qe mund te mendohej. Fortifikimet ishin te ndertuara qe te perdoreshin vetem ne nje drejtim, pra vetem nga ushtria shqiptare. Nese nje fortifikim pushtohej nga ushtria e huaj, ai fortifikim nuk mund te perdorej nga ata, kunder ushtrise shqiptare. Psh qe t’ju a thjeshtoj, prandaj bunkeret jane gjysem, nga pas jane te hapur. Pra shikonin vetem ne nje drejtin dhe mund te perdoreshin nga ushtria shqiptare ne mbrojtje kunder armikut, por nuk mund te perdoreshin nga armiku ne drejtimin e kundert. Pra nese nje ushtar armik e pushtonte nje bunker (nese do arrinte) ai nuk mund ta perdorte kete bunker, as per te sulmuar e as per t’u mbrojtur. Kemi te bejme me mendje te zgjuara dhe te ndritura te artit ushtarak. Mos degjoni karagjozet e sotem qe s’dine nga lidhet gomari. Sulmet nga ajri dhe nga deti, po ashtu do neutralizoheshin dhe do minimizoheshin nga ky fortifikim tokesor qe kishte organizuar ushtria shqiptare. Ato ishin te qendrueshme edhe nga bombardimet ajrore, po ashtu efikase edhe kunder desantit ajror apo detar (pra kunder atij qe mund te sulmonte nga ajri apo nga deti). Ushtrise shqiptare i nevojiteshin te pakten 100 avione ushtarake per te mbuluar hapesiren ajrore shqiptare, por ky sistem mbrojtes krijonte nje efikasitet te madh edhe ne mbrojtjen ajrore, duke ulur ne maksimum shpenzimet per mbrojtjen ajrore (psh avion ushtarake gjuajtes).
Sulmi kryesor qe i behet ketij organizimi ushtarak nga halabaket e pas viteve ’90, synon kryesisht te bindte budallenjete se per kete sistem mbrojtjeje, shteti shqiptar kishte bere shpenzime marramendese qe kishin sjelle shperdorimin e fondeve financiare dhe varferimin e popullit. Kjo eshte nje genjeshter e ndyre dhe e trashe. Kush deshiron mund te informohet per te gjithe sasine e fortifikimeve (pasi gjithashtu genjejne me numrin e bunkereve dhe fortifikatave), po ashtu te informohet per kostot e ndertimit te tyre. Per t’ja u bere te qarte, kosto e harxhimit per ndertimin e te gjithe sistemit te fortifikimeve ne gjithe Shqiperine ka kushtuar gjithsej sa kosto e 2 (dy) aeroplaneve ushtarake. Vleresoheni vete, nese jane harxhuar apo jane kursyer fonde financiare …
Nje sulm tjeter qe i behet ketij organizimi ushtarak nga halabaket e pas viteve ’90, eshte se : kot qe beheshin shpenzime ushtarake, kush dreqin do na sulmonte ne, e as qe ishin te nevojshme keto perforcime ushtarake e as qe hyjne ndonjehere ne pune. Keta budallenj duhet te kuptojne se nje shtet qe nuk ka ushtri dhe force ushtarake nuk eshte shtet, po banane. Nje shtet pa ushtri nuk mund te beje politike te jashtme, ne asnje vend dhe ne asnje kohe. Ne kohe lufte (sic ishte Lufta e Ftohte) kush nuk pergatitet per mbrojtje ose eshte psikopat ose eshte psikopat, pra ne cdo rast eshte psikopat. Kur te gjithe fqinjet e tu (armiqte e tu potenciale) armatosen dhe perforcohen, per nje shtet normal do te thote qe te besh edhe ti te njejten gje. Apo te tjeret qe e bejne kete (duke filluar nga fuqite e medha) jane budallenj nga trute!? Ne nuk ishim vetem nen presionin e fuqive te medha SHBA dhe Rusi, por ne rradhe te pare nen presionin e fqinjeve armiqesore (Jugosllavi, Greqi). Dikush thote “si perfundim nuk na sulmuan”. Ne kohe lufte nuk shkohet me idene “hajt se nuk do na sulmojne”, por me idene “ne armatosemi dhe pergatitemi qe te tjeret ta shohin kete dhe te mos guxojne te na sulmojne”. Mbas pilafit te gjithe bejne trimin. Pastaj kush tha qe nuk u perdoren fortifikimet!? Po gjate Luftes se Kosoves, a i pate se si i pastruan dhe i vune ne funksionim te gjitha fortifikimet ne zonat kufitare me ish-Jugosllavine? A i pate apo beni sikur harruat!? Ehhh halabake halabake, funderrina te ketij vendi, antishqiptare te felliqur …
O gazment kapllani po ta shkruaj emrin me te vogel se je i vogel nga trut , po kufirin midis frances dhe Italis Stalini apo Enveri e ndau o debil , po kufirin midis Gjermanis dhe Frances dhe midis te tera shteteve te perendimit stalini i ndau o kokrra hajvanit , po sa njerez te vegjel qe jeni , ngaqe e dini qe keni qen njerez qe e keni mbeshtetur pa detyrim sistemin qe kaloj dhe keni 30 vjet qe dhe kur beni seks ja ngjisni fain ish sistemit te shkuar dhe kerkoni ta hiqni nga kujtesa juaj xhdo gje qe keni ber me deshir per PPSHn dhe Enverin si ai qe shkundet kur esht ber pis , doni me xhdo kusht ti thoni botes qe ju jeni antikomunist , ne fakt ju jeni pushta njerez te vegjel se komunistet e vertet flas , jo ca kurva qe u ben per te ruajtur vendin e punes , kan sakrifikuar ter kohen dhe kurr nuk moren gje nga ai sistem perveç zhgenjimit , se ju dobiçat qe sot hiqeni te persekutum per te perfituar dhe xhvatur çte mundnit nuk lat gje pa ber ne ate sistem , si sot qe beni artikuj dilni shani Enverin sikur ju vrau e ju preu sa keni len me goj hapur dhe te persekutuarit e vertet te asaj kohe , se as rradh nuk i lini atyre te ankohen se ulerini ju pushtat te paret ju qe ne xhdo eveniment ne at koh dilnit ne rresht te par ne xhdo tribun ne xhdo vend , ju qe sa her ju takoje ne at koh nuk benit muhabet tjeter por tregonit si ishte xhaxhi me shendet kur dilte ne tv , ne ju shikonim me habi ne at koh ju shikojm me habi dhe sot , se ju qaheni sikur ju kan mbajtur me kok posht kur keni qen njerez te privilegjuar ne at koh , mjaft o debil ti qe ke ber kte artikull dhe te ter ata qe kan 30 vjet qe kan folur aq shum per Enverin dhe komunizmin sa nuk kan folur kurr ne at koh , naj shpifet o legena xhdo gje e lidhni me sistemin qe shkoj se keni qen idhtar te atij sistemi dhe beni artikuj bertisni shani qe ti tregoni botes qe ju keni qen te diskriminuar , dhe kujdes me ata bunkeret se do mçefesh bythen aty kur tja bej bam si me luften ne kosov qe te gjith kuksianet aty e futen koken aty ku kishin beshtyr dikur ti dhe shoket e tu qe beni sarkazem me punen qe kemi ber ne per te miren e vendit ton , trap , rri origjinal o njeri rrini te vertet , un e votova PPSHn me deshir kurr nuk pash nje polic nje her te vetme ne qendrat e votimit te asaj kohe por vetem zazexhinj dhe ju qe sot shani nga mengjesi ne dark duke kercyer qe ne 6 te mengjesit , e votova me deshir se besova tek ai sistem , u zhgenjyem e hoqem ne ishim qe e hoqem ne shesh , por rrini te vertet se nuk esht mburrje te kesh qen dikur burgaxhi burgu per njerez me dinjitet ka qen dhe esht turp , more vesh kapllan dil origjinal naj shpifet .
Antikomunizmi eshte virtyt i budallenjve dhe i maskarenjve!
…kallp.. han hesapi…
Nga keta lloj shqiptaresh ka vuajtur e do te vuaje Shqiperia…
Turpi ju mbuloftë të gjithëve që vetëm nxirrni vrer për çdo të mirë që kishte vendi ynë ,për çdo pikë djerse që u derdh për zhvillimin e vendit tonë !Turpi ju mbuloftë më keq seç ju ka mbuluar në këto 30 vjet ! 30 vjet vetëm shkatërro , vetëm vjedhje ,e rrafshuat këtë vend e çuat nl nivel ZERO ! Edhe prap nuk ngopeni o maskarenj , nuk shikoni që të gjith rinia e të rritur janë pa punë , ah po , merren me drogë e kurvllëqe se su ka mbetur gjë tjetër .Mjerë populli shqiptar ! Do Perëndia del një njeri për sëmbari ti ngjaj ATIJ BURRIT para viteve 90.
Turpi ju mbuloftë të gjithëve që vetëm nxirrni vrer për çdo të mirë që kishte vendi ynë ,për çdo pikë djerse që u derdh për zhvillimin e vendit tonë !Turpi ju mbuloftë më keq seç ju ka mbuluar në këto 30 vjet ! 30 vjet vetëm shkatërro , vetëm vjedhje ,e rrafshuat këtë vend e çuat nl nivel ZERO ! Edhe prap nuk ngopeni o maskarenj , nuk shikoni që të gjith rinia e të rritur janë pa punë , ah po , merren me drogë e kurvllëqe se su ka mbetur gjë tjetër .Mjerë populli shqiptar ! Do Perëndia del një njeri për sëmbari ti ngjaj ATIJ BURRIT LEGJENDË që kishim para viteve 90 .