Te fundit
Plani i Pahlavit për të shpëtuar Iranin
1 Mars 2026, 14:30Bota
TEMA
Nga Noor Pahlavi, The New Statesman
Babai im, Reza Pahlavi, trashëgimtari i shahut, ka paraqitur një kornizë që po mbështetet si nga republikanët, ashtu edhe nga monarkistët iranianë.
Unë vij nga një familje që ka ëndërruar me guxim dhe ka luftuar pa u lodhur për t’i bërë ëndërrat realitet. Gjyshi im, Mohammad Reza Pahlavi – ish-shahu i Iranit – synoi të ndërtonte një komb modern dhe të suksesshëm përmes reformave të thella që do të përmirësonin standardin e jetesës, do të zgjeronin arsimin dhe të drejtat e grave, si dhe do të siguronin vendin e Iranit mes kombeve të mëdha të botës. Babai im, Reza Pahlavi, prej kohësh ka shpresuar të shohë popullin iranian të zgjedhë një të ardhme demokratike, laike dhe të begatë, të mbështetur në dinjitet dhe të drejta njerëzore.
Për shumë vite, kam menduar se ato ëndrra nuk do të përmbusheshin kurrë. Në një botë ku nderi shpesh shihet si dobësi dhe pushteti ndiqet pa kufij, fillova të dyshoja se integriteti mund të triumfonte. Javët e fundit e kanë ndryshuar këtë bindje.
Për 47 vjet, babai im ka qëndruar në mërgim si zëri i Iranit, ndërsa regjime të tëra dhe interesa të fuqishme janë përpjekur ta dobësojnë, ta fshijnë apo ta diskreditojnë. Megjithatë, kur erdhi momenti, iranianët dolën në rrugë duke brohoritur, protestuar dhe kërkuar fundin e tiranisë. Ata nuk po thërrisnin vetëm për ndryshim. Po përmendnin emrin e njeriut që i besonin për t’i udhëhequr drejt tij: babait tim.
Përballë dekadave propagandë dhe burgosjesh, si dhe nën kërcënimin e vazhdueshëm të vdekjes, populli iranian e pa atë qartë. E pa jo përmes një lenteje të imponuar, por për atë që është: një njeri i ndershëm me qëllime fisnike, i përcaktuar nga dashuria për atdheun, i gatshëm të sakrifikojë gjithçka – përfshirë jetën e tij – që Irani të bëhet një komb i lirë, demokratik dhe sovran.
Iranianët kanë jetuar nën një sistem që nuk përfaqëson dinjitetin, aspiratat apo trashëgiminë e tyre. Megjithatë, represioni nuk ka arritur të shuajë diçka thelbësore: besimin se Irani do të rikthehet nga regjimi që e ka pushtuar. Sot, regjimi e ka thelluar represionin duke sjellë milici të huaja dhe luftëtarë të Hezbollahut në territorin iranian për të shtypur protestat dhe për të vrarë civilë të paarmatosur.
Kjo fushatë përbën një luftë të regjimit kundër popullit të vet. Kundërshtimi politik trajtohet si krim që meriton vdekjen, ndërsa civilët përballen me forcë vdekjeprurëse në lagjet e tyre. Spitalet janë shndërruar në vende terrori, të bastisura për të arrestuar të plagosurit dhe për të ndjekur protestuesit që kërkojnë ndihmë mjekësore. Mijëra iranianë janë vrarë. Një qeveri që duhet të mbrojë qytetarët e saj është shndërruar në burim dhune ndaj tyre.
Përballë vrasjeve masive dhe arrestimeve, iranianët vazhdojnë të ngrihen me guxim. Nuk është e qartë nëse komuniteti ndërkombëtar do t’i mbështesë ata dhe do të vendosë vullnetin e popullit iranian mbi interesat afatshkurtra. Pyetja nuk është më nëse Irani do të ndryshojë, por nëse – dhe si – bota do të qëndrojë përkrah iranianëve ndërsa ata vendosin për të ardhmen e tyre.
Babai im nuk e ka kërkuar kurrë pushtetin për hir të pushtetit. Ai ka qenë i qartë: roli i tij është të ndihmojë Iranin të kalojë drejt një sistemi të zgjedhur lirisht nga populli iranian.
Në vitet që vijnë, Irani do të ketë nevojë për një udhëheqje të qëndrueshme dhe të besueshme, të aftë të ndërtojë ura mes brezave, ideologjive, etnive dhe feve. Do të ketë nevojë për një udhëheqje që gëzon respekt ndërkombëtar, por që mbetet llogaridhënëse ndaj iranianëve brenda vendit.
Kjo është arsyeja që bashkoi opozitën demokratike në Konferencën Kombëtare të Bashkëpunimit në Mynih në vitin 2025. Republikanë, monarkistë dhe përfaqësues nga komunitete dhe rajone të ndryshme të Iranit u bashkuan rreth një kornize që babai im e ka artikuluar prej dekadash: ndarja e fesë nga shteti, integriteti territorial i Iranit, mbrojtja e lirive individuale dhe barazia para ligjit. Janë këto parime që bëjnë që shumëkush, madje edhe ish-kundërshtarë, ta shohin atë si një rrugë drejt një tranzicioni paqësor.
Historia është e qartë: kur komuniteti ndërkombëtar e injoron një shoqëri në tranzicion, hapësira mbushet nga aktorët më ekstremë. Kemi parë aspirata legjitime të zëvendësohen nga fraksione militante, kulte dhe separatizëm i dhunshëm. Irani nuk mund ta përballojë një fat të tillë – dhe as bota. Iranianët po kërkojnë një vend të lirë, pluralist dhe të bashkuar, jo një vend të copëzuar nga ekstremizmi, monopole ideologjike apo ndarje territoriale. Çdo e ardhme e ndërtuar mbi detyrim, kult personaliteti apo shtypje do të përsërisë tragjeditë e së shkuarës nën një flamur tjetër.
Kjo lëvizje është e rrënjosur në dashurinë për atdheun dhe në dëshirën për të rikthyer dinjitetin, kulturën, historinë dhe të ardhmen e Iranit. Iranianët po kërkojnë lirinë për të ndërtuar një komb që pasqyron atë që janë.
Ajo që bota duhet të bëjë është e qartë. Duhet të zvogëlojë kapacitetin represiv të regjimit, përfshirë përmes veprimeve të synuara ushtarake dhe kibernetike kundër Gardës Revolucionare Islamike (IRGC). Duhet të ndalë financimin e represionit duke sekuestruar asetet e regjimit dhe duke i mohuar sistemit burimet që përdor për të vrarë popullin e vet. Duhet ta mbajë Iranin të lidhur me botën, duke mos lejuar ndërprerje të internetit që izolojnë civilët dhe fshehin dhunën masive. Dhe duhet t’i japë fund farsës diplomatike që u jep imunitet atyre që sundojnë përmes terrorit, duke mbyllur ambasadat e regjimit, duke shpallur IRGC-në organizatë terroriste dhe duke mbajtur zyrtarët përgjegjës për krimet e tyre.
Bota duhet të mbështesë një tranzicion të qartë dhe të besueshëm. Babai im ka ofruar një kornizë për një qeveri tranzitore të mbështetur në unitet dhe zgjedhje demokratike. Populli iranian është gati. A do të qëndrojë bota përkrah tij?
2 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Fuck you Praazit ..
Pas pērfundimit tē luftēs, Rusia dhe Kina do detyrohen tē riarmatosin Iranin, ku shuma mund tē arrijē nē 2000 miliard dollar, po ashtu dhe vendet arabe do rishikojn forcēn ushtarake tē tyre.