Disa gjigantë janë reflektim i madhësisë së ekonomisë së Amerikës. Për shembull, Banka JPMorgan Chase është kaq e madhe sepse e tillë është edhe Amerika. Por të tjerët kanë filluar të kenë më tepër peshë sepse ka ndryshuar struktura e tregjeve.

Fondet e bazuara në indeks dhe format e tjera të investimit pasiv në tregjet publike janë rritur në mënyrë të pashmangshme. Kjo ka qenë e volitshme për menaxherë asetesh si BlackRock dhe Vanguard, që mbizotërojnë produktet e investimeve me kosto të ulët.

Janë rritur shumë edhe aktorët jobankarë në tregjet private, që janë tregjet që tregtojnë në kompani private dhe japin kredi jolikuide. Apollo, Blackstone dhe KKR së bashku kanë nën kontroll 2.6 trilionë dollarë në asete, nga 570 miliardë dollarë një dekadë më parë, kryesisht për shkak të zgjerimit të veprimtarive të kreditimit.

Kapitalizimi i përgjithshëm i tregut i këtyre firmave dhe i BlackRock është rritur gjatë së njëjtës periudhë nga 125 miliardë dollarë në 500 miliardë dollarë, duke shkuar nga 10% e vlerës në bankat e Amerikës, në 21% tani.

Disa fonde të mëdha mbrojtëse, si Citadel dhe Millennium, kanë përthithur kapital dhe fuqi truri nga pjesa tjetër e industrisë së tyre. Vitin e kaluar, fondi Jane Street fitoi po aq të ardhura nga tregtimi sa edhe Banka Morgan Stanley.

Sferat e ndikimit të këtyre gjigantëve, mbivendosen. Apollo i ngjan një kompanie të sigurimit të jetës më shumë sesa një fondi të kapitalit privat, siç ka qenë (dhe ende trajtohet si i tillë).

Firmat më të mëdha të kapitalit sipërmarrës janë rritur shumë. Ato nuk janë më thjesht ortake të vogla, por u ngjasojnë kushërinjve më të mëdhenj në kapitalin privat (General Catalyst, një firmë e tillë, madje ka krijuar një divizion për menaxhimin e pasurisë).

Disa fonde të mëdha mbrojtëse ofrojnë likuiditet duke vepruar si ndikues të mëdhenj në treg, një rol historikisht i mbizotëruar nga bankat. Dhe si pasojë, bankat po përjetojnë vështirësi.

Banka Goldman Sachs është riorganizuar për të përballuar më mirë huadhënësit e kredisë private.

Efekti revolucionar i këtyre kompanive është më i qartë në kufijtë e sistemit financiar. Një kufi i tillë është midis bankave dhe institucioneve jobankare.

Kreditë për institucionet financiare jobankare janë dyfishuar që nga viti 2020, duke arritur në 1.3 trilionë dollarë dhe përbëjnë një të dhjetën e së gjithë huadhënies bankare (shih grafikun).

Huamarrja e fondeve mbrojtëse nga divizionet kryesore të brokerimit të bankave është rritur nga 1.4 trilionë dollarë në 2.4 trilionë dollarë gjatë së njëjtës periudhë. Partneritetet e huadhënies midis bankave dhe firmave private të kredisë, janë shtuar.

Një kufi tjetër është ai midis tregjeve publike dhe atyre private. Huamarrësit tani zgjedhin midis tregjeve “publike” të bonove dhe huave, ku borxhi ndryshon shpeshherë, dhe atyre private, ku huatë pothuajse nuk tregtohen fare. Tani, gjithnjë e më shumë menaxherë të aseteve po operojnë në të dy tregjet.

Kufiri i tretë është ndërmjet investitorëve me pakicë dhe atyre institucionalë. Investitorët me pakicë tani mund të kenë qasje ndaj produkteve po aq komplekse sa çdo gjë që tregtohet në bursa.

Fondet e tregtuara në bursë (ETF), që dikur quheshin si mjete investimi të qëndrueshme, tani po lulëzojnë pasi menaxherët e aseteve po i strukturojnë për t’u ofruar individëve llojin e rreziqeve dhe shpërblimeve që mund të gjesh në një kazino.

Ne nuk jemi aq të ndryshëm

BlackRock është një reflektim i kësaj gjendjeje të çrregullt. Menaxheri më i madh i aseteve në botë e hapi dyqanin në vitin 1988 si pjesë e Blackstone, një kompani me kapital privat.

Ata u ndanë në vitin 1994 dhe me kalimin e dekadave, firmat krijuan vizione të ndryshme financiare. Bota e BlackRock ishin tregjet publike, tarifat e ulëta, investitorët me pakicë dhe kapitalizmi i ndërgjegjshëm i themeluesit të tij, Larry Fink.

Ndërsa Blackstone u përqendrua në tregjet private dhe investitorët institucionalë. Themeluesi i tij, Stephen Schwarzman, mund të quhet baroni arketip i blerjeve.

Tani firmat do të bashkohen. Blackstone i reklamon produktet tek investitorët individualë. BlackRock është hedhur në anën tjetër, në tregjet private.

Vitin e kaluar, firma shpenzoi një shumë të barasvlefshme me një të katërtën e kapitalizimit të saj të tregut, në HPS, një huadhënës me kredi private, i krijuar fillimisht nga Banka JPMorgan, firma e të dhënave Preqin, dhe Global Infrastructure Partners.

Madje, firma hodhi një ofertë për portet me rëndësi strategjike në Panama, që tani janë në pronësi të firmës CK Hutchison, me seli në Hong Kong, duke marrë lëvdata nga Donald Trump për këtë veprim.

Si pasojë e gjithë këtyre ndryshimeve, ekonomia amerikane po financohet gjithnjë e më shumë nga tregjet e kapitalit dhe jo nga bankat.

Ky sistem financiar me pamje të re është sigurisht inovativ.

Por a është elastik? Ata që janë në majë, e lavdërojnë atë duke e krahasuar me financat europiane, të cilat mbeten të mbizotëruara nga bankat vendase.

Ndryshe nga Europa, në Wall Street ka një dinamizëm tronditës, siç tregohet nga shpejtësia me të cilën ai financon risinë në ekonominë reale.

Menjëherë pas largimit nga firma OpenAI, e cila zotëron ChatGPT, dy drejtues të lartë po grumbullojnë veçmas me miliarda dollarë në financime kapitale sipërmarrëse.

Tregjet e borxhit po financojnë shumë qendra të reja të të dhënave, duke ndihmuar bumin e shpenzimeve kapitale të lidhura me inteligjencën artificiale.

Të dyja këto do të ishin të paimagjinueshme në Europë, ku risia më e madhe financiare është një bankë italiane që po përpiqet të blejë një gjermane.

Biznes i rrezikshëm

Ndryshimi i shpejtë sjell edhe rreziqe. Risitë e rrezikshme financiare shpesh kuptohen vetëm pasi ato shkaktojnë lëkundje.

Disa rreziqe nuk bëjnë shumë dëm, siç ishte lulëzimi i kompanive të blerjes me qëllime të veçanta, një metodë e ngritjes së kapitalit, që u bë popullore gjatë pandemisë.

Të tjera, si derivatet e kredisë në vitet 2000 bëjnë kërdinë. Shpesh për këtë, fajësohet një përzierje e fuqishme e kompleksitetit, levave financiare dhe financimit afatshkurtër.

Problemi është identifikimi i çarjeve. Studiuesit në Rezervën Federale të Nju Jorkut dhe Universitetin e Nju Jorkut, argumentojnë në një studim se ndërlidhjet e ngushta midis bankave dhe institucioneve financiare jobankare tregojnë se janë të pavlefshme pretendimet se rreziku është ulur që nga koha e krizës.

Andrew Bailey, guvernatori i Bankës së Anglisë, ka argumentuar se ndryshimet strukturore në tregje, po krijojnë rreziqe të reja dhe të nënvlerësuara, sidomos për fondet e mëdha mbrojtëse. Jeremy Stein nga Universiteti i Harvardit, e thotë haptazi.

“Risia financiare është si një virus që gjen dobësi në skemat ekzistuese të stimulimit dhe rregulloret”, thotë ai. “Kur diçka rritet shumë shpejt, kjo tregon se është gjetur një dobësi”.