Viti 2025 do të mbahet mend gjatë si viti i lamtumirave të mëdha. Kalendari i 12 muajve të fundit është shënjuar nga humbje të pariparueshme që kanë prekur çdo sferë të jetës publike: nga besimi te politika, nga kinemaja te moda, duke lënë pas një boshllëk të madh kulturor.

Ngjarja që tronditi më thellë botën ishte padyshim ndarja nga jeta e Papa Françeskut. Ati i Shenjtë mbylli sytë më 21 prill 2025, pikërisht të hënën e Pashkëve të Vitit Jubilar. Vdekja e tij shënoi jo vetëm fundin e një pontifikati, por një moment kthese historike për Kishën Katolike dhe besimtarët në mbarë botën.

Bota e filmit humbi disa nga fytyrat e saj më ikonike. Viti u mbyll me largimin e Brigitte Bardot (28 dhjetor), simbolit të përjetshëm të sharmit francez. Hollivudi u vesh në zi për humbjen e Gene Hackman dhe regjisorit vizionar David Lynch që në fillim të vitit. Vjeshta ishte veçanërisht e rëndë, duke marrë me vete legjendën Robert Redford (89 vjeç) dhe ikonën e stilit Diane Keaton.

Edhe kinemaja italiane pësoi goditje të rënda me humbjen e divës Claudia Cardinale, aktores së rafinuar Adriana Asti dhe të paharrueshmes Eleonora Giorgi.

Mjeshtrit e syrit, fotografia dhe arti

Për botën e artit pamor, viti 2025 ishte shkatërrimtar. Katër nga “sytë” më të mëdhenj të shekullit u shuan:

Sebastião Salgado: Mjeshtri brazilian i bardhë e zisë dhe dokumentimit social u nda nga jeta në maj.

Oliviero Toscani: Provokatori gjenial i fotografisë italiane vdiq në janar.

Gianni Berengo Gardin dhe Mimmo Jodice: Dy kolosë të tjerë që përjetësuan Italinë dhe botën përmes objektivit të tyre.

Këtyre humbjeve iu shtua edhe skulptori Arnaldo Pomodoro dhe arkitekti vizionar Frank Gehry, duke lënë artin botëror pa disa nga arkitektët e tij kryesorë.

Mbreti i modës dhe ikonat e TV

Moda italiane humbi “Mbretin” e saj absolut. Giorgio Armani u nda nga jeta më 4 shtator, duke lënë pas një perandori dhe një stil që ndryshoi botën.

Televizioni italian humbi gjithashtu babanë e tij, Pippo Baudo, ndërsa një fund dramatik dhe prekës patën Binjaket Kessler, të cilat zgjodhën të largoheshin së bashku përmes vetëvrasjes së asistuar në të njëjtën ditë. Në muzikë, zëri i Ornella Vanoni-t dhe shpirti i rokut i Ozzy Osbourne heshtën përgjithmonë.

Bota e sportit u përshëndet me legjenda si boksieri George Foreman dhe kampioni i tenisit Nicola Pietrangeli. Por, më tronditëse ishin vdekjet e parakohshme: futbollisti i njohur portugez Diogo Jota humbi jetën në një aksident rrugor, ndërsa skiatori i ri italian Matteo Franzoso vdiq tragjikisht gjatë stërvitjes.

Viti 2025 mbyllet kështu me një bilanc të rëndë humbjesh, duke shënuar fundin e disa epokave të arta në art, kulturë dhe shoqëri. A.K./TemA