Te fundit
Iliada, Odiseja, Eneada, prralla të klonuara keq
7 Prill 2022, 15:14Kulturë
TEMA
Nga Saimir Lolja
Dielli është drita e jetës mbi Tokë dhe prandaj arbërit nderonin diellin. Shekulli V e.s. qe shekulli kur perandorinëe ndriturromake, e cila nderonte diellin,e mbuloi përfundimisht cipa fetaree krishterë.Caku i Errësimit, domethënë i mos nderimit të diellit,qeMarrëveshja e Milanos më 313e shpallur prej perandorit romak ilirit FlaviusValeriusConstantinus. Pjesa perëndimore e saj u fik në vitin 476 kurse ajo lindore vazhdoi e mugët deri më 1453.Me zhdukjen dhe djegien e tërë shkollave, universiteteve e bibliotekave Europës i ra një errësirë që do t’i mbahej të paktën 1000 vite. Si me magji, nuk pati më qytete e pastërti por vetëm kasolle me kashtë e baltë. Të vetmit që lexonin e shkruanin me porosi ishin murgjërit. Qëllimi ishte të harrohej qytetërimi dhe zhvillimi i mëhershëm i njerëzimit dhe të mbushej boshllëku për të shkuarënme njëpërfytyrimtë gënjeshtërt për të.
Në shekullin V murgu FabiusPlanciadesFulgentius botoi në latinisht për murgjërit e tjerë librin Mythologiæ, që fjalë për fjalë domethënë Shkenca e të Pavërtetës. Meqenëse ay libër nuk do të anonte peshoren po të ishte vetëm, në të njëjtën kohë u krijuan edhe vjershat Iliada, Odiseja dhe Eneada. Për dy të parat caktuan si autor emrin Homer dhe shekullin VIII p.e.s.Tjetrën ia caktuan vjershëtarit romak PubliusVergiliusMaro(70 – 19 p.e.s.)ndërkohë qëprej tij ishte vjersha blegtore ILLYRUSdhe ajo bujqësoreARBANUS. Jetëshkrimi i tijmbetet i mjegullt. Vjershat e tij janë ndryshe nga Eneada edhe si lloj edhe si përmbajtje. Titullin e vjershës blegtore e kaluan nëEclogaekurse atë bujqësore nëGeorgica. Që tështohej vërtetësia e dëshiruar me kalimin e shekujve, vjershat Eclogae, Georgica dhe Eneada u lidhën si dorëshkrime me vizatime në fashikujt VergiliusVaticanus në shekullin IV dhe VergiliusRomanusnë shekullin V. Të dy tituj e urdhëruar Eclogae eGeorgica as nuk janë latinisht as nuk gjenden në këto fashikuj në Bibliotekën e Vatikanit (https://digi.vatlib.it).Një gjë bën përshtypje në ato vizatime me ngjyra se niveli i tyre barazohet me çka prodhojnë nxënësit e shkollës fillore tani.
Njihen mbi 2000 krijime apo kopjime prej murgjëve në copëza fletësh ose fashikujdhe përkthime për autorin Homer.“Perënditë”nëata fashikuju krijuan qëllimisht që t’i jepnin lashtësisë përfytyrim fetar (me jo nderim të diellit), në ngjashmëri me atë që përhapindhiatat simotra jahudite, kishtare emoslemane. Të gjithë fashikujt e dorëshkrimet që lidhen me trekëndëshin Iliada-Odiseja-Eneada që kur u ngjizën kanë qenë nën kujdesin dhe mbrojtjen e kishës si qëllim dhe mjete të saj. Përkthimet krijuese në anglisht të trekëndëshit Iliada-Odiseja-Eneada morën udhë në shekullin XVI. Në vitin 1685, vjershëtari anglez MatthewPriorshkrojti një “Përqeshje për përkthyesit bashkëkohorë” kur edhe vjershëtari anglezJohnDryden, i cili do të botonte përkthimin e tij të Eneadës më 1697,merrej si shembull për t’u përqeshur. Vetëm për Eneadën, 30 përkthime të ndryshme nga përkthyes mbretnorë ishin në qarkullim në Angli në fund të shekullit XVII. Vjershëtari anglez WilliamCowper shkruante në parathënien e përkthimit të tij të Iliadës më 1791: “Nuk kam lënë gjë. Nuk kam shpikur gjë”.
Ndërsa murgjërit kryenin detyra çbotimi e botimi, priftërinjtëngurtësoninturmat popullore me fenë e krishterë. Inkuizicioni i shekujve XII - XIX dënonte çdo njeri qëdyshohej se i kishte lindur një shkëndijë e tëmenduarit ndryshe. Në vitin 1567, autori venecian NatalisComes botoi në latinisht për freskim rradhorin me dhjetë vëllime të titulluar Mythologiae.Qëatëherë, Rilindja Europiane e madhështisë së lashtëe pati atë rradhor si një dorë mendore për të pikturuar fytyrën e lashtësisë. Ndikimi i tij vazhdon dhe sot botohen shkrime, libra e vulosen doktorata “shkencore” në fushën e Mitologjisë (alb.), domethënë në Shkencën e të Pavërtetës.
Thuhet se murguProclusLychus i shekullit V përmendi gjashtëvjersha prrallore pa autorë,të cilat tani i quajnë Cikli i Vjershave Epike. Ato qëndrojnëdorë për dore me vjershat Iliada dhe Odiseapër të cilat thanë e thuhet se kanëqenë shkrojtur prej autorittë hamendësuar Homer.Hutimi shtohet kur thuhet e thonë se vjershëtari Homer ka qenë edhe i verbër. Ndërsa e qeshura rrjedh me udhëtimin në kohë të historianit krijues gjerman A. H. L.Heeren i cili në librin e tij “Greqia e lashtë” më 1866 rrëfente se Homeri kishte edhe një vegël muzikore, harpën. Dhe se ai e përdorte atë për frymëzim, para dhe gjatë recitimeve.Pa shaka, libri i tij përdoret qëatëherë si dokumentar i vërtetë për “Greqinë e lashtë”. Si rradhitje ato vjersha prrallore i rendisin kështu:
1) Cypriame ngjarjet deri tek adhnimi i Akilit në Trojë. Thuhet se i mbijetuan 50 rreshta.
2) Iliada me vetëm 57 ditë shtrirje në kohë. Nuk ka Kalë Troje apo vrasje të Akilit aty.
3) Aethiopis me çfar ndodhi pas vdekjes së trojanit Hektor. Thuhet se i ngelën 5 rreshta.
4) Iliada e Vogël me Odisenë që sulmon Helenin, djalin e mbretit trojan Priam. Thonë se i tepruan 30 rreshta.
5) Ilioupersis me djegien dhe plaçkitjen e Trojës. Thuhet se mbeti me 10 rreshta.
6) Nopstoi me kthimin e luftëtarëve pas Luftës së Trojës. Thuhet se ngeli me 5.5rreshta.
7) Odiseja me varavitjet detare tëOdisesë derisa ndaloi gjatë në ishullin e tij.
8) Telegonia, e thënë se i mbetën 2 rreshta. Pastaj klonimit, prralla rrëfenOdisenë që shkon mëvonë nëThesproti (Çamëri) e rimartohet atje. Pastaj kthehet në Itakë ku i vjen djali jashtëmartesor Telegoniqë pat patur me perëndeshën Circe. Në luftim Telegoni vret Odisenë. Telegoni martohet me gruan e të atit Penelopën dhe Telemaku me Circen, gruan tjetër të të atit (incests, ang.).
Ata vjershëtarë qëhodhën farën dhe e klonuan atë seri epike kanë përdorur pa dashje fjalë apo shprehje fjalorë të Shqipes. Letrarët e sotëm që krijojnë rradhorë me romane ose vjersha e kuptojnë mirëatë seri epike.Treshjaartistike Iliada, Odiseja, Eneadaformojnë një trekëndësh për nga përmbajtja, ndërtimi, vjershimi e qëllimi. Atyre nuk u dihet saktëfillimi i dukjes dhe cilët i shkruan, edhe pse emërtohen autorë për to. Klonimet e tyre dallojnë me pështjellimet, zhvendosjet, riqarkullimet, pa përputhshmëritë, pikëpyetjet dhe palosjet kohore e vendore.Qëkur u ngjizën, ato vjersha artistike janë qethun, ngjitur, ndryshuar, klonuar, arnuar e shtuar pa pushim.
Vulgatum u quajt përkthimi në latinisht i dhiatës së krishterë i përgatitur nga murgu ilir Shën Jeronimi nëvitin 382 dhe që u bëdhiata zyrtare e kishës perëndimore.Meqenëse vjershërimet Iliada, Odiseja dhe Eneada kanë qenë në furriqet e kishës perëndimore qëkur u ngjizën, ato tani quhen si veprat letrare më të vjetra perëndimore. Rri shtrembër në Lindje e fol drejt në Perëndim, kjo domethënë se e drejta dhe pronësia e autorëve ruhet.Kur furriqet e tyre nisën të ngroheshin prej perandorisëbritanike, klonimet e tyre arritën në shekullin XIX një optimum dhe morën vulën “Vulgate”.Çdo përkthim, botim, copëz flete papirusi me gërma lindore të bërë nga murgjërit e shkuarapo copëz dërrase e gërvishtur nga piktorët bashkëkohor krahasohej me Iliadënvulgate. Nëse qoftë edhe një fjalë e rëndomtë përputhej atëherë ai apo ata rreshta quheshin të Iliadës dhe dokumentit i caktohej një shekull origjine.Po ashtu, një skulpturë e gjetur edhe me copa apo e bërë i caktohejapo caktohet një emër nga këto prralla ose Mitologjia (alb.).
Që të mbulohet klonimi qindra vjeçar, veçanërisht tek Iliada, thonë e thuhet se ështëe shkrojtur si amalgamë e të folurave vendore të ndryshme. Domethënë i verbi Homer si ecejak ndër vise të largëta e të laguna mblidhte me magji copëzat e Iliadës që i kishte patshpërndarë era e tërbuar; shaka serioze kjo. (Për kujtesë, amalgam quhej dikur përzierja e mërkurit me oksidin e zinkut për të mbushur dhëmbët e prishur.) Çdo libër ose botim sado i vjetër nuk është botim shkencor, domethënë i rimatshëm, sepse nuk i zbulohet qëllimi i botimit dhe as nuk i vërtetohet vërtetësia e përmbajtjes, e autorit dhe zanafilla. Kurse romanet dhe vjershat më e shumta janë thjesht vepra krijimtarie vetjake në letërsi. Bie fjala, libri “20’000 lega nën det” i Zhyl Vernit më 1871 nuk domethënë se atëherë kishte nëndetëse dhe çfar ndeshën detarët nën det janë të vërteta.
Edhe prrallat e sotme janë po prralla. Ato nuk përcaktojnë ndonjë komb apo popullatë, nuk kanëvërtetësi jete e natyre, dhe nuk mund të përdoren për të vërtetuar jetën e sotme. Ato nuk kanë histori, kohë e vendndodhje, dhe nuk mund tëjenë busull për njeriun. Nëse thuhet e thonë se “Iliada formoi kombin grek”(pse-si-qysh-kur-ku?), atëherë i bie qëseriali i librave HarryPotter, fatmirësisht vërtetohet se autorja ështëJ. K. Rowling, është shkencor dhe formoi kombin anglez në vitet 1997-2007.
Në jugun e Gadishullit Ilirik ndodhet Gadishulli Dorik. Ky mbart këtë emër natyror sepse po të shihet nga shumë lart, ose tani mbi hartë, ka formën e dorës. Prandaj në latinisht ndeshet edhe me emrinManus (lat.). Pjesa e poshtme e tij quhet rajoni i Manit i cili përkon me rajonin e spartanëve, pasardhësit e dorëvenë shekujt XI – II p.e.s.U bënë disa shekuj që historianët vulgatë e shpjegojnë historinë vetëm më lëvizje popullatash pushtuese nga Lindja në Perëndim dhe nga Veriu në Jug. Ata të shekullit XIX, me dashje dhe pamundësi, shpikën idenë e “pushtimit dorik” për të sqaruar “Greqinë e lashtë”. E megjithatë, edhe sot e kësaj dite, nuk kanë arritur të zbulojnë origjinën e dorëve. As nuk kanë për ta zbuluar sepse dorët ishin vendas dhe jo ardhacakë.
Gadishulli Dorik u quajt Morea në shekujt X – XIX dhe më pas Peleponez. Akaiaështë rajoni që ndodhet në pjesën më veriore te Gadishullit Dorik. Emri shkruhetAkhaia në gjuhën dhimotiqi të shtetit të sotëm Greqi dhe Achaea në anglisht. Përkundrejt shtrirjes së madhe të drurit të ahut (beech, ang.) në Europë, pikërisht vetëm në rajonin Akhaia ka tani pak pemë të ahut. Prandaj vendasit e atij rajoni janë thërritur ahej, emërtim i cili për t’u theksuar si tingull në Shqip kalon nëAkej. Emri Akil dhe Ahil nënkuptojnë njëri-tjetrin. Me gjuhët e tjera origjina e këtij emri as ka për t’u marrun vesh.
Thonë e thuhet se qe njëi quajturEratosthenes(276 – 194 p.e.s.) në Bibliotekën e Aleksandrisë i cili e caktoi fundin e Luftës së Trojës në vitin 1183 p.e.s.Deri tani nuk i kanë gjetur ndonjë mbiemër emrit Eratosthenes, të cilin e quajnëedhe “grek” ndonëse Greqiau krijua për herë të parë më 1830dhe nuk është në Afrikë; apo jo?Që të mbulohet vjedhja dhe tjetërsimi i shkencës pellazge-arbërore edhe në Etruria dhe Romën e shquar emrit Eratosthenes i mveshin matematikë të gjithanshme, algoritëm për numrat primarë, gjeografi, vjershëri, astronomi dhe muzikë. Sipas prrallës vulgate, bie fjala, ai llogariti me saktësi të mahnitshme vijën rrethore, meridianët, paralelet dhe pjerrsinë e boshtit të Tokës.
Në shekullin XII p.e.s. spikaste qyteza eMikenës pellazge në Gadishullin Dorikkurselindjen e “helenëve” historia vulgate që rishkruhet edhe sot e fillon vetëm në shekullin VIII p.e.s. Një Errësirë 400 vjeçare dallohet në shekujt XII – VIII p.e.s., të cilën historianët vulgatë edhe sot nuk guxojnë as ta kapërcejnë. Në Iliadë, “helenët” nuk përmenden, sepse as më dëshirë nuk ka patur. Ndërkohëqëaty lexohet se Helena e rrëmbyer ishte emri i gruas sëMenelautnga Sparta dhe Helen ishte emri i njërit prej djemve të mbretit Priamdhe i një parashikuesi në kështjellën e Yllit, Illit, Illionit, në Trojë.
Tek Iliada, Odiseja dhe Eneada nuk ka qëndrueshmëri në formimin e emrave, nuk ka ditë e data. Iliada është njëvjershim tmerri e skenash të llahtarshme ku vërshojnë vetëm dhunë e vrasje të cilat përshkruhen imtësisht. Aty nuk ka citate, fjalë të urta e mirësi për jetën. Aty ka vetëm luftë, barbari, kafshëri, dhimbje, qarje, urrejtje, hakmarrje, pabesi, skllavëri, armiqsi,përbuzje, pirateri, hareme dhe gjaktrazime (incests, ang.). Në këtovjersha të zymta nuk ka ndonjë gjë të bukur, as nga ana letrare.
Iliada fillon me Akilin që u adhnua e u tërhoq nga lufta sepse Agamemnoni i mori një nga vajzat e haremit të tij. Sulmuesit quhen Akej ose Danaj oseArgej kurse mbrojtësit thirren Trojanë-Trojsë ose Dardanë ose Teukër. (Një fshat i quajtur Trojsi ndodhet pranë qytezës së Belshit afër Elbasanit.) Të gjithë palët e palat flasin të njëjtën gjuhë. Iliada mbyllet me ritet e nderimit tëHektorit, djalë i Priamit, të vdekur dhe djegien e trupit të tij në kështjellën e Yllit. Kaq dhe fund. NUK KA VRASJE TË AKILIT në themrën (zemrën) e tij me shigjetë nga Parisi ose Paridi ose Leka, djalë tjetër i Priamit.NUK KA KALË TROJE dhe djegie të saj.
Kali i Trojësu shtua pak tek vjershaOdiseja. Kënga IV rrëfen përHelenën që i vinte rrotull Kalit të Drunjtë dhe pëshpëriste. Në Këngën VIII flitet me 33 rreshta për Kalin e Drunjtë, trojsit që zgjodhën ç’të bënin me të dheakejtë që sulmuan.Shtesa është e gjatë tek vjersha Eneada ku Kënga II është vetëm për Kalin e Trojës, shkatërrimin e kalasë trojane tëIllit dhe arratinë e Eneas me të atin dhe të birin.
Vdekja e Akilit u shtua nga vjershëtari anglez Alexandre Pope kur ai botoi përkthimin e tij të Iliadës në vitin 1720. Në shekullin XVIII, ai qe vjershëtar mbretnorme famë. Tani, sipas Fjalorit të Oksfordit për Citatet (The OxfordDictionaryofQuotations), aiështë shkrimtari më i cituar pas vjershëtarëve anglezëWilliamShakespeare (1564-1616) dhe AlfredTennyson (1809-1892).Në Këngën XXII ose faqe 657, në skenën ku Hektori i plagosur për vdekje dhe Akili bisedonin, Alexandre Pope krijon një shënim në fund të faqes ku përshkruan gjatë vrasjen e Akilit në thembrën e tij me shigjetë nga Parisi dhe ç’bëhet më tej me trupin e tij. Dhe pastaj me një faqe mbyllëse në fund të Iliadës së tij ai vulos shtesat: Troja ra pas vdekjes sëHektorit. Akili u vra para rënies së Trojës prej Parisit. Priami u vra nga Pirro, djali i Akilit.Helena pas vdekjes së Parisit u martua me të vëllain e tij Deifobus. Përbri, Helena paraqitet po kështu tek Odiseja (VIII) dhe Eneada (II).
Qëatëherë vërtetësia e pavërtetë u spërkat kudo dhe mbeti. Shembulli më i dallueshëm është filmi me ngjyra “Made in Hollywood” i vitit 2004 i titulluar “Troy”. Pra, edhe sikur Iliada dhe Odiseja të kenë qenë ngjizur e dukur në shekullin VIII p.e.s. dhe Eneada të ketë mbirë vërtetas në shekullin I p.e.s., matematikanuk gabon. Ajo tregon se filmi i plotë për Kalin e Trojës është shtuar 700 vite më pas dhe ai për vdekjen e Akilit bashkë me seriale të tjerë u prodhuan 2450 vite më vonë.
Kohëzgjatja e Luftës sëTrojës është një tjetër varg qesharak thashethemesh.Është e pamundur që sulmuesit e mbrojtësit të rronin e të luftonin me vite ashtu si përshkruhet nëmë pak se dy muaj tek vjersha Iliada.Thëniet jo vërtetuese kohore janë: “Plot nandë vjet të Zeusit kaluen...” (II, rr. 169); “...tëdhetin vjet Ilioni u katandis...” (XII, rr. 16); “...e për dhjetë vjet rrotull kalasë...” (XXIV, rr. 648); Helena duke qarë për Hektorin “Plot 20 vjet që kur braktisa atmen...” (XXIV, rr. 911). Kurse një tjetër kohë (XXI, rr. 45-64) duket më pranueshëm: Duke luftuar, Akili ndeshet me Lykaonin, një djalë i Priamit. Akili e kishte kapur atë më shumë se 12 ditë më parë duke prerë dru fshehtas natën në pronat e të atit. Pastaj e kishte shitur si skllav në ishullin Lemni, nga ku ishte shitur si skllav edhe dy herë të tjera. Por para 11 ditëve mundi të arratisej e të vinte nëIllion dhe ditën e dymbëdhjetë u përball me Akilin përsëri. Pra Akili e akejtë ishin të panisur para 12 ditëve për në Luftën e Trojës.
Për ta bërë “grek” një vend apo emër është shpikur një prrallë, qesharake, e cila botohet me seriozitet edhe në enciklopeditë famëmëdha. Pra, vërtetimi i pavërtetë se një vend apo emën ka qenë apo mbetet “grek” është se për të ka prralla “greke”. Kështu ndodh edhe me Lugun e ngushtë të Dardaneleve që lidh Detin Egje me atë Marmara të cilin e quajnëHellespont (Pika Helle) në Iliadë. Sipas njërës nga prrallat që ndodhet në Enciklopedinë Britanike, Dardanus ishte bir i Zeusit sipas gojëdhanës greke (?!) dhe themeloi Dardaninë (Çanakkale, sot) në Hellespont. Dhe se ai qe babi i Dardanëve të Trojës dhe përmes Eneas edhe i Romakëve. (?!?!?!)
Edhe si vend Kështjella e Yllit ose Troja nuk vërtetohet meIliadën të jetë në hyrje të Lugut të Dardaneleve. Sepse Iliada e jep atëmbi kodër të lartë me mure me gurë të mëdhenj,me malin pranë të lartë tëIdës nga ku Zeusi vërente betejat,me një fushë tëgjanë përpara, e rrethuar nga male pyjorë, hone e humbnera, dhe të paktën dy lumenj të rrëmbyeshëm malorë. Bregdeti ishte një gji ranor midis dy kurrizve malorë kurse deti i pamatë. Këto nuk janë veti që lidhen me vendin dhe rrethinat e rrënojave të quajtura të Trojës (Hissarlik, sot) që gjoja i zbuloi gjuetari i thesareve HeinrichSchliemann në vitin 1873. Duke përdorur dinamit dhe zbuluar asgjë lidhur me prrallën e Luftës sëTrojës, ai preku nëntë shtresa jetese që cekin 3600 vite.SimbasIliadës, vendi përputhet me fushën, lumejt, malet, pyjet, minierat dhe kalanë e Lezhës me malin pranë tëVelës.
Tek Iliada, djali i Akilit quhet Neoptolem ose Pirrodhe ishte tutje larg në shtëpi (XIX). Kurse tek Odiseja Ullisi hyn në Mbretërinë e Vdekjes, takon Akilin dhe i tregon se djali i tij luftoi deri në fund në Illion (XI). Tek Iliada, Odiseja, Eneada dhe librat e Mitologjisë (Shkencës së të Pavërtetës) imtësitë e historive gjenealogjike të çdo emri njerëzor dhe perëndie ia kalojnë edhe gjendjeve civile të sotme. Libri “Lufta dhe Paqja” më 1869 iLeonTolstoitme afërsisht 1500 faqe duket çikërrimë kundrejt pemëve gjenealogjike mitologjike “greke”.Këto prralla bëhen më qesharakekur në to lexohen ëndrrat apo bisedat e njerëzve dhe hyjnive.
Odiseja e Odisesë-Ullisit oseUdhësia e Udhësit është e pakuptimtë fillim e mbarim. Ithaka aty nuk është ishulli i thatë i Ithakës tek Deti Jonë. Ullisiquhet mbret i Ithakës por besnik të tij në Ithakë ka vetëm një bari derrash.Lufta e Trojës është një thënie “9 vite” (III, XXII)ose “9 vite e ca muaj” (XIV). Në Këngën XIV rrëfehet se Ullisi qëndroi një muaj i kthyer në shtëpi me plaçkë lufte, më pas7.5 vite në Egjypt dhe 0.5 vite nëFenicia.Pastaj deti e hedh në breg të Thesprotisë. Nga aty ai shkon në Ithakë ku bashkë me bariun dhe të birin Telemakun vrasin bandillët që donin t’i martonin gruan Pendelopën.Janëdy thënie “20 vite larg” (XVII, XIX) dhe kur i ati Laerti i thotë ke 5 vite që je larguar Ullisi i përgjigjet kam 20 vite (XXIV).Gjaktrazimi (incest, ang.) duket përsëri: princi Alcinus martohet me vajzën e të vëllait (VII) dhe mbreti Aeolus marton 6 vajzat me 6 djemtë e tij (X).
Prralla e Eneadës pati qëllim madhor gënjeshtrën se Roma magjepse nuk kishte origjinë vendase.Trashëgiminë e Arbrit që urtësia e atit mbahet mbi supe kurse fëmija drejtohet për dore e tjetërsuan me prrallën e Eneas. Udhëtimi i Eneas ngjan me një udhëtim turistik të sotëm me CruiseShip nëpër Detin Mesdhe.Ai niset andej nga Troja e hamendësuar me shumë anije, arrin në Kretë, pastaj merr përpjetë tek Deti Jonë, shkon në Butrint ku zbulon Helenin djalin e Priamit që sundonte pjesë të mbretërisë së Pirros. Pastaj lundron përreth Siçilisë, i mbyten shumë anije e zbresin në Kartagjenë ku vozit një dashunitragjike me mbretëreshën aty. Pastaj ata nisen përqark Siçilisë e ndalojnë përfundimisht në Latium. Atyayhyn në luftimet ndërmjet vendasve, del fitues e i pari i vendit. Kudo ku shkonte, të gjithë i kujtonin se sipas fletushkës turistike ndalesa e fundit do ishte Latiumi.Gjysma e parë eEneadësështëfilm i ngjashëm me atë të Odisesë, kurse gjysma e dytë ngjason me Iliadën.
Tek Iliada-Odiseja-Eneada, perënditë e krijuara paraqiten si tifozë mizorë, gjakpirës ndaj njerëzve dhe kafshëve. Bie fjala, Zeusi ishte tifoz me trojanët kurse Poseidoni me akejtë. Hyjnitë i shohin nga lozhat e tyre betejat ndërmjet njerëzve që i nxisin po vetë.Ata duan t’u behët fli me njerëz ose kafshë sepse përndryshe toksorëte pësojnë. Hyjnitë martohen mes vedi dhe me njerëz. Zeusi atë që e kishte motër e kishte edhe grua (incest, ang.). Hyjnitë duan të quhen të fortë apo të bukur prej njerëzve, sepse përndryshe fyen keq dhe njerëzit lëngojnë. Ato luftojnë mes vedi, marrin pjesë në betejat e njerëzve dhe si alienë lëvizin me mjetet e tyre në ajër, mbi tokë e nën ujë. Perënditëaliene “greke” apo “romake” janëkopjim i Qiellorëve në tekstet Sumere, i të Fuqishmëve (Elohim,hebr.) në dhiatën jahudite apoi Vëzhguesve (Watchers, ang.) në dhiatën e krishterë dhe moslemane.
Shpikja e Mitologjisëtë zotave, që përfshinte trekëndëshin Iliada-Odiseja-Eneada,afër shekullit V ushqente të pavërtetën për lashtësinë e të Romës arbërore në veçanti.Atë detyrë e mori Perandoria Romake Lindore e Krishterë, për të cilën u gatuan gërma e gjuhë ndryshe nga ato perëndimore.Lugu ndërlidhës Lindje-Perëndim ishtePatriarkana Latine e Kostandinopojës, ku spikati kardinali Bessarion (1403-1472). Dhe sajuan një bosht qesharak kulturor “heleno-romak” kurse perënditë “greke” i bënë “romake” duke ua ndryshuar emrat pa i pyetur perënditë. Romakët nuk morën dhe nuk kishin nevojë të merrnin qoftë edhe një gjilpërë të vetme nga "helenët apo grekët". Helenë nuk ka patur ndonjëherë dhe Greqinë me 1/6 e sipërfaqes së sotme e polliLidhja Britani-Francë-Rusi vetëm në vitin 1830. Qytetërimi romak mbiu e lulëzoi në shekullin VI p.e.s. si vazhdim i qytetërimit të përsosur në E-tru-ria dhe Latium (Albanum-Arbanum). Pas vitit 146 p.e.s., romakët nuk krijuan ndonjë rajon të quajtur “Greqi”, kurse Prefektura Ilirike shtrihej nga Austria e sotme në Kretë.
Pas 1000 vite Errësirëeuropiane, drita e lëshuar afër shekullit XV kaloi përmes prizmit fetar. Ashtu,përthyerja e dritës që jepte ai prizëm paracaktoi se si do ndërtohej të menduarit dhe si do vizatohej fytyra e dëshiruar e lashtësisë.Dhe kur Europës po i binte ai spektër drite, me porosi, Gadishullin Ilirik e mbuloi Errësira mongole-arabe-osmane për 500 vjet. Në shekullin XIX, krijimi nga hiçi i një “Greqie” e “Servie” qe jetik për majat evropiane fetare sepse përndryshe ëndërrimet dhe fantazitë e tyre po treteshin shpejt në eter me rënien e dritës.
41 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Tema, shkrim interesant, por i veshtire per tu kuptuar. E keni shkruar me teper gabime drejtshrimore. Gjithashtu, menyra e te shkruarit nuk ndjek nje trajte logjike, pasi ngaterrohet shkrimi shpesh here. Ju lutem ta ribotoni me qarte, mbase ne ndarje me nenceshtje. Faleminderit
E mer majmuna Kaukazi, kush jeni ju qe do te quani qesharake dhe idjote ... kryeveprat Botrore sic jane Odiseja, Iliada dhe Eniada. . Mer debila hipokrit dhe kuto-poniri, deri dje krenoheshit qe keto kryevepra jane te shkuara ne Shqip dhe pasi e kuptuat qe asnjeri nuk ju besonte, e kthyet dallaverin, i cilesoni si qesharake. . O fekale Otomane, o fara te ndyra, vet arkeologu Gjerman Shliman e besoj e studjoj Iliaden dhe kembnguli deri sa zbuloj Trojen. . Jeni mjeran te pa shpres ... Shikoni videon ku femijet Grek nga mosha 6 deri ne 12 vjec ne ceremonin e hapies se "Forumit Ekonomik Delfia" citoj na Greqishten e lashte citate nga misteret e orakullit te Delfon. . Klikoni "Απαγγελια δελφικών παραγγελματων φορουμ των δελφών". 2022. . Degjoni sa e njejt (800 vjet B.C.) eshte me Greqishten e sotme, kurse Patriotat Koqe Zinj te mundohen ta kuptojn ne Shqip.
Matripik o matrapik po komenton si zhapik. Ik o derman se kur smer vesh nga gjella me presh në vend të syve vetulla do vesh .
Ti o kARI qe je ekspert i preshit pa na sqaro me qart dhe leri me njane gjellat bajade.
Idjoti Matrapik nuk shikon ujkun, por kerkon gjurmet. Ne kete artikull flitet qarte se figurat e paraqitura ne skulpturat e mesiperme mbajne ne koke plisat qe nuk jane pjese e veshjeve greke, por ato shqiptare. Tani, si e spjegon zotrote, si i lecitur qe pretendon se je, kete fakt? Kete pyetje shtron edhe artikulli ne fjale, por mesa duket tipa si puna jote keto gjera nuk ju duhen se ndihmojne boten e qyteteruar te kuptojne se sa shume fallsifikime i keni bere historise.
Dhjetëvjetësha më parë, për shtrirjen kohore dhe tokësore shqiptare-arbnore (ilire-pellazge) kishim droje dhe, hiq më pak edhe turp, të përmendnim gjë, se na akuzonin se po përhapnim sharlatanizma. Jetonim me ndjenjën e inferioritetit të klonuar, ose të modeluar në shpirtin e kokën tonë. Sot, në të ardhmen edhe më fuqishëm, do spikasim madhështinë e lashtësisë sonë. Faktet rrëkejnë. Një linguist suedez, latinolog, citon (pa ditur se trajta është shqipe) se si në gjuhën popullore (vulgare) latine, shumësi i emrit LIBËR na ishte LIBR-A 8jo librus i latinishtes së kultivuar-shkruar. Ishim ne ilirët e ahershëm të Romës që një LIBËR të të ahershëm e rishkruanim dhe e rishkruajmë në shumë LIBRA. Kësaj i thonë - ndikim i ilirishtes në latinishten e kultivuar. Një prosperit/et nuk është gjë tjetër vecse një PËR së PARI dhe një sasi - 50 kg MJÖ(e)L në suedishte është MIELLI 50 kg e qindra përkime. Me shumë mundim, por do vij - brenda shek 22 historia jonë DO RRIJË mbi KËMBËT e veta - NGADHNJIMTARE.
O maj-Muni, shikon plisin dhe nuk i jep rendesi shkrimeve ne keto skulptura, as detajeve te tjera qe pasqyrohen. . O Zot sa debila mud te jeni qe kapeni pas qylafit per te shpjeguar fakte 2mij e 500 vjet me perpara.
O MaJMTRAPIK Se trajta gjuhësore e PLISIT mbeti në gjuhën shqipe, ndërsa im dat (shqipe e lashtë e AT) mbante në kokë po atë PLIS, ti shovenistit truqelbur nuk të thotë gjë. Ti ke kokëtulle dhe tru si LAVrovi, i cili kasaphanën e ukrainasve e quan - mbrojtje e popullatës civile !!! Ashtu e keni të dredhur trurin, ju truqelburit shovenistë të ortodoksismit nazisoid.
O Shurrë Gurra ... mire une e kam trurin e qelbur. . Po gjithe Bota qe nderon, pikerisht si UNE keto kryevepra Helene si e ka trurun ??? . Po ju qe mbroni keto teza perverse, te pa degjuara, si e keni trurin ??? . Perse nuk i botoni keto zbulime ne nje revist presigjoze Nderkombetare, qe te shikoni "mutin qe do te hani". . Sepse ate "mutin", ju pelqen me shume kur ju a servir Bota.
Greqia eshte nje shtet artificial i krijuar pikerisht nga Fuqite e Medha Europiane te kohes perpara 200 vjetesh, per interesa te atehershme gjeopolitike.
U lirua nje vend tek psikiatriku ......per sa i perket Saemir Luljes ....nuk eshte historian nga profesioni por nga "amatorizmi" !!! Profesioni i tij eshte kimist dhe vetem kimist e per shtese matematicien !!!! Sa i perket "plis-it" qe masturbon aq histerikisht patriotet defiçent po te kerkoni ne google do gjeni ate qe ju nevoitet per te ndalur masturbimin nga ferkimi me plis . Citoj burimin : Kapelet më të hershme të njohura datojnë në kohët e lashta në Egjipt, ku përdoreshin lloje të ndryshme të kapelës, por një nga paraardhësit më të njohur të kapelës ishte kapela frigjiane, një kapelë me origjinë persiane që përdorej nga grekët për të simbolizuar se çfarëdo që e mbanin atë. ishte një skllav i të cilit...etjera e tjera .........kerkoni ....lexoni .....dhe vetevetiu do te "ç'liroheni" nga ky persekutim masturbator i "plisit" autokton !!!
Qirio HNMDS Aman ore student i pa pjek, na ler te lexojme. Shkrimi nuk eshte per ty. Nuk ka ndonje vlere sa dhe si mendon se di. Edhe keto qe shkruan nuk jane te verteta. THE DOCUMENTARY THAT SHOCKED GREECE - SKAI "1821" GREKET E SOTEM JANE ARVANITAS www.youtube.com/watch?v=M99ze151HvA www.youtube.com/watch?v=hYUWsErJEUE
Ben loqja. Ka pas shqiptare para Krishtit? nese ke ndonje te dhene ma thuaj, dhe nese mendon se je trashigimtar i Ilireve me thuaj ndonje fjale Ilirisht. Sa per plisin eshte fjale e 100 vjeteve te fundit hajt po e coj 200 vjet. Po pate dhe ndonje kinez te lashte me kapele do thoni se jane "shqiptare" dhe kinezet. ?
Me pelqen Shqipja e mesuar nga te folurit e anadollakut qe erdhi ne rumeli ne 1923 me marrveshjen Venizelos Attaturk
I mjer ketu dukesh vetem ti. Per 300 euro te qelbura shet edhe ate pak arsye qe te ka mbetur. Nuk po flas per nder se ate ndoshta se ke pasur kurre. Shko me mire e gjej ndonji pune se nuk mbahet shtepia me lemoshat e kishes.
Po ti mer e ke pa veten ne pasqyre o jevg. Sa per fekale otomane me teper se grekerit nuk ka. E ka vertetuar historia qe prifterinjte e patriarkanes e benin ne bythe me turkun dhe mblidhnin taksat popullit te shkrete per ti ndare me sulltanin e per te hapur shkolla orthodhokse greke ndersa lobonin e i lepinin kollodokun sulltanit qe te mbyllte shkollat shqipe. Papa Kristo Negovanin e copetuat me hanxhare se mesonte shqip femijet. Po ku ka me kafshe se ju. Te pakten shqiptaret i kane bere vend vetes me merita dhe pune si ne europe dhe ne osmani. Kane qene ushtare, jenicere apo stradiote, e kane luftuar per dinjitet jo me lepirje si patriarkanet ne mes te stambollit. Shiko kush e pati vizionin dhe luftoi i pari per tu shkeputur nga osmanet ... Ali Pasha e ka bere para grekerve , madje dhe ata greke qe bene revolten ne greqi ishin shqiptare 90 % e tyre te frymezuar nga Aliu sepse grekerit dine vetem ti bien bythes e kalonin mire me turqit prandaj nuk e donin ndryshim.Kto jane fakte qe ska byth greku ti mohoje se flasin vete numrat. Numerojini arvanitet qe luftuan dhe numeroni greket po ja u mbajti. Sa per kaukazin qe e permend me percmim te kujtoj qe nepermjet kaukazit kane levizur popujt me te vjeter drejt europes prandaj sot e kesaj dite ne antropologji rraces se bardhe i thone edhe kaukaziane. Prandaj qepe gojen o injorant i ndyre qe te ka fryre prifti ne vesh e te ka bere mendjen pordhe e rigon...
PIRRO të përshëndes ! Shpiarët e vatrës sime - historikisht patën mbiemrin PIRRO, sot me tendencë për ta groposur me duart e veta SHIPTARELLAT e BDI-së për INTEGRIM në HALE.
O mitra e mama janullatosit:::lexoje ketu se cfar thote Historiani “grek “……Dimitris Epikouris,,,,,, The socio-cultural Roots of the Greek Economic Crisis Dimitris Epikouris,,,:::::::::;;,;;;; Modern Greece is by no means related either genetically or culturally to the ancient cosmos and the people who once occupied this land. The modern greeks are just an intermixture of balkan tribes (albanians/arvanites, slavs, wlachs) which in the process of time mingled with northern africans, armenians and other tribes of Anatolia, not to mention the francs and the venetians who were also dominantly present in this land.:::::::yes or not,what????? The attempts to “hellenize” those intermixed tribes were mainly made by european sovereign states which needed a protectorate to promote their interests. The geographic location of Greece is still considered as the connecting doorway between East and West. The european romantics who dreamed of reviving the ancient hellenic cosmos through the mountain savages also bear a degree of responsibility for the false identity that was given to the modern greeks. The superfluous and simultaneously disastrous decision to name as “hellenes” (greeks) that intermixture of tribes eventually placed a very heavy burden upon them simply because they lacked the proper educational background that would enable them to develop the necessary awareness that would help them identify themselves with the ancient inhabitants of this land.,,,,,,,yes or not,,what???? These mountainous hard natured shepherds were made to believe that they were not only the offsprings of the ancient greeks but also the christian God’s blessed people. Everyone can observe that there is no comparison between these people and the ancient greeks. No resemblance whatsoever physically, aesthetically and mentally. The Eastern Church was forcefully against any kind of education as it wanted its subservient believers not to read anything but the Bible. The role that the Church played during the years of the ottoman presence was catastrophic for the majority of the people because it was the main and the most effective collaborator of the sultan either through collecting taxes or contributing to the suppression of every revolt against the ottoman authority. The Church was surely rewarded by the Divan with a humongous amount of land enough to rank it as the biggest landowner of the country.,,,,,,,,, The confusing identity of being a hellene and a christian at the same time still haunts most of the people in this land. Most of the people in Greece have been made to believe that they are the pure descendants of Pericles, Socrates, Leonidas and Alexander the Great while they consider it quite natural to be christian orthodox as well. Two completely conflicting worlds co-exist abnormally in the socio-cultural background of modern greeks.:::yes or not,what????? The revolution of 1821 against the ottomans that eventually led to the formation of the modern greek state couldnʼt have been achieved without the contribution of the european superpowers of that era. The seabattle of Navarino that marked the creation of modern Greece reflects the need of the europeans to use this land as their protectorate governed by regimes that were either appointed or imposed by the european financial interests. Modern Greece has always been victimized and exploited by the superpowers while its role in the sociopolitical arena has never been autonomous. The modern greek citizens who had never experienced the gifts of Renaissance, Enlightment and Industrialization remain culturally underdeveloped even today. Greece has been governed by the offsprings of the family clans that ruled the land right after the collapse of the byzantine empire and although it is true that democracy was born in this part of the world, it is not true that the ancestors of modern greeks are the ones who first created it.…..yes or not,,what???? If someone wonders why the rest European Union countries are so stiff against Greece, it is perhaps because they are ignorant of the real situation here. They lack the necessary knowledge to fully comprehend the socio-cultural roots of the modern greek state. Greece will never be a purely european country. It canʼt be. It doesnʼt want to be.
Ti matrapik je nje mut muti nje gjak prishur qe bythes I thot brryl e brrylit byth, e sa per grekeit Ata ndahen ne dy kategori ose shqipetar ose rom te ardhur nga Irani pra ato grekrit e tu more koqe Bolja ne fillim duhet ti gjesh e pastaj te flasesh e ti mbrosh.
Kush eshte autori i ketij shkrimi?
E gjeta këtu: https://drini.us/iliada-odisea-eneada-prralla-te-klonuara-keq/
E gjeta këtu: https://drini.us/iliada-odisea-eneada-prralla-te-klonuara-keq/
Pune e bukur, me pelqeu shume!!!
Këto janë dërci-vërci të tipit kodra pas bregut që nuk vërtetojnë asgjë me dokumente por me shqipërime jo shkencore dhe bazuar në patriotizëm folklorik. Kush i lexon këto sajesa dhe supozime jo vetëm do gajasej por do shurrohej tek lezpn marrëzi të tilla. Me shqipen e sotme nuk përkthehen fjalë të para 2400 viteve pasi shqipja e sotme në themel të saj ka fjalë neolatine sllavizma,greqizma,turqizma dhe barbarizma të shumë pushtuesve që na ka pushtuar për shekuj me rradhë. Të vësh në diskutim vepra të studiuara prej figurash autoritare që njohin gjuhët e vjetra dhe historinë ku mes tyre janë edhe albanologë duhet të kesh guxim të marrë. Qytetërimi i vjetër Grek ka qenë ai që njohim e që u përvetësua nga pushtuesit Romakë nga fqinjët dhe që rrezatoi në mbarë botën.
HAHAHAH ore pseudo-Gent. Kodra mbas bregur, kerci-vyrci.. hahahah sa mire i di, o llapaqen, o i paditur anes detit i pa lare. Shkruan edhe Shqip, o turkom.t, grekom.t, serbom.t o anonim. Si kujton t'i o mjeran se une do te lexoj ty ne fillim apo kete studim shkencor te vertete. hahahaah qenke edhe gjuhtar ballkanitk sllav, gerrk, otoman, barbar. Qesharak. Specie pa kulture, i pa shkolle, lluc e llum. HAHAHAH njeh edhe rrezatimin ne mbarë botën, o i marrë.
Sajmir Lolja êshte nje nga intelektualet me tituj shkencore me te zeshem sot ne diaspore. Ish pedaghog i universitetit te Tiranes e tashme ne ate te Torontos ne Kanada çmohet dhe vleresohet si studjues e shkenctar i dites atje. Ka mbrojtur shume dizertacione dhe po jep kontributin e tij ne fushen e shkencave te natyres duke qene prezent ne shumicen e revistave shkencore prestigjoze ne Amerike, Kanada, Angli e France. Shqiptaret duhet te krenohen me kete figure qe po i perfaqson denjesisht sot ne bote nga emigracioni. Urime autorit.
SAJMIR, bir ARBNOR, shlëlqefsh e pac shëndet !
Sajmir Lolja êshte nje nga intelektualet me tituj shkencore me te zeshem sot ne diaspore. Ish pedaghog i universitetit te Tiranes e tashme ne ate te Torontos ne Kanada çmohet dhe vleresohet si studjues e shkenctar i dites atje. Ka mbrojtur shume dizertacione dhe po jep kontributin e tij ne fushen e shkencave te natyres duke qene prezent ne shumicen e revistave shkencore prestigjoze ne Amerike, Kanada, Angli e France. Shqiptaret duhet te krenohen me kete figure qe po i perfaqson denjesisht sot ne bote nga emigracioni. Urime autorit.
Nuk me shqeteson,se cfare brockulla shkruhen nga cdo kush kerkon te vleresoj vetveten!!! As per kedo qe kujton se,njeriu me i lasht i ketij ruzulli toksor,na qenka ilir ose arber,mongol apo un,nga ku kane prejardhjen gjermanet!!! Po fare....!!! Me shqeteson vetem qe dikush flet per shkrime te mbi 30000 vite para zotit Krisht,te cilat u gjeten te gdhendura mbi gurre,dhe ky"shkenctari"i "gjuhes" shqipe,po flet per fletushka qe po i merte era!!! Ore do vini ndonjehere ne ujdi apo do na detyroni te ikijm ne ndonje kontinent tjeter,me qellim qe tju ngelet juve kjo bota e ndyre dhe e rreme qe po na pershkruani!!! Ore,po nuk eshte keq qe ti flasesh ngadonjehere vetes ne pasqyre,nuk ju shef njeri dhe mos keni frik nga cfare do perballeni!!! Mundohuni te zbrisni ndopak nga egoja!!! Te besosh te flasesh ose te shkruash te verteten,do te thote te ndjesh i lire te jetosh,te buzeqesesh,te kendosh,te lumturosh!!! Imagjinata eshte streha e gomarit!!!
U shqetesove ti o mavri? E Çfar pastaj ore te! Cilet te detyrojne te lexosh gazetat shqiptare? Kur flet me vetveten, mos e shkruaj ne komente sepse shqetesohemi ne qe po lexojme.
Shkrimi im,behet pikerisht qe te shqetesohet dikush si puna jote,me shprese te mbylljes se imagjinates e te jetuarit kot!!!
.....te paska marre lumi.
No comment se je kot!!!
Artikull i kopjuar shume keq...
Ka te drejte vetem ne nje problem> nuk ka patur Greqi por ka patur pellazge-ilire dhe gjuhe e lashte pellazgo ilire e trasheguar nder breza e tribu deri ne ditet e sotme tek shqiptaret. Trojanet dhe Akejte ishin fise te ndryshme por qe flisnin te njejten gjuhe. Mund te thuhet se lufta e trojes ishte lufta midis Shqiperise se veriut dhe Shqiperise se jugut, e cila u fitua nga shqiptaret e jugut (akejte), por Ena i Trojes formoi Romen dhe Romaket pasi u martua me Lavinian. Grekeria dhe greket kane ardhur me vone 3 shekuj pas luftes se trojes dhe u perzjene me popullaten iliro-pelazge dhe me Epirin. Helena do te thote - e lena, e braktisura, sepse la burrin e vet Menelaun. pra eshte fjale shqip.
edhe nje gje tjeter Saimiri flet keshtu si radikalist. Murgjit kane qene ruajtes te shkrimeve te se kaluares por ndonjeri mund te kete qene edhe kopjues i keq.
Veprat janë pa dyshim pjesë e trashëgimisë kulturore botërore. Nuk vejmë në dyshim mitologjinë klasike greke o helene. Mos degjenerojm diskutimin a je turk o grek o dreq. Këtu shkruajmë të gjithë shqip dhe një arsye më shumë për të diskutuar mbi një mundësi shumë interesante që dhe Iliria dhe ilirët shum kohë më parë autokton se grekët të kenë kontribuar në mitologjin greke. Një shembull Roma mori shumë idhuj nga popujt e tjerë dhe i përdori për vete. Zeus = Giove. Afrodite = Venere etj etj dhe askush sot nuk i thotë se ju vodhët ose grekët e lashtë nuk kan të bëjn fare me idhujt romak. Nuk kuptoj pse kapeni nga besimi mbi të gjith ato që ndihen grek e shkruajn shqip. Ju nuk krahasoheni as me njerëzit e lashtë që kan qenë më shumë largpamës se ju pseudo grekë të 2022. Gjithmonë vetëm shani nuk dini të ballafaqoheni me argumente ose me të folur si në Agorà, ju as grek nuk jeni por jeni rraca më e keqe që kjo tok ka njohur.
Eshte pak qe nje shkrim te tille ta quaj diletantesk plot me folklor patriotik. Edhe detajet(mbeti me dy rreshta,mbeti me 5 rreshta)tregojne nje te paditur ne njohjen e kryeveprave te letersise boterore(jo vetem greke).Nqs z.Lohqja eshte me tituj shkencore ne kete fushe,atehere Universiteti qe ja ka dhene Sajmir Lohkjes keta tituj,eshte mejhane Brrakes.
Internacionalisti (patriot jo) Llafo. Neqoftese shoku yt i shekullit te peste ka genjyer edhe ti genjeshtar jke qene ne shekullin e peste dhe je edhe sot sepse nuk ke treguar te verteten qe ne shekullin e peste.
Duke vleresuar si teper voluminoz botimin e poemes Iliada te Homerit ne gjuhen shqipe, ka dhjetera vjet qe i bej pyetjen vetes: Ku eshte botimi origjinal i poemes se poetit te ndritur muzikant dhe i verber?!!
Jane kapuce Frigas.Prej andej vjen edhe e famshmja Mitra,qe mbajne Papet dhe Kardinalet.