Te fundit
Meka dhe arnautët
26 Maj 2026, 18:26Kulturë
TEMA
nga Auron Tare
Me fillimin e pelegrinazhit në vendin e shenjtë të Mekës, disa radhë mbi historinë e shqiptarëve me këtë vend të shenjtë.
Mbërritja e shqiptarëve për pelegrinazhin e shenjtë në Mekë nuk ka një datë të caktuar, pasi mbajtja e shënimeve nga ana e shqiptarëve ka qenë një nga “mallkimet” e mëdha të këtij kombi. Edhe pse pjesëmarrës në shumë ngjarje historike, si në Lindje ashtu edhe në Perëndim, fatkeqësisht burimet shqiptare janë shumë të pakta. Megjithatë, falë protagonizmit të tyre, si dhe veshjeve që i dallonin nga kombet e tjera të Perandorisë Osmane, shpesh udhëtarë apo artistë të huaj kanë kapur momente të veçanta të arnautëve në hapësirat lindore.
Prania e arnautëve në Mekë duhet të ketë filluar me ndikimin e Stambollit në Gadishullin Arabik dhe marrjen në mbrojtje të Mekës dhe Medinës nga sulltanët osmanë. Karvanët e shenjtë të pelegrinëve sulmoheshin dhe grabiteshin nga fiset beduine të shkretëtirës, të cilat krijonin një problem shumë të madh për autoritetet e Stambollit. Masakra e vitit 1750, ku beduinët masakruan mbi 20 mijë pelegrinë, e bënte rëndësinë e ruajtjes së karvanëve një nga problemet më të mprehta të sulltanatit.
Për rëndësinë e madhe që kishte pelegrinazhi i përvitshëm, Stambolli krijoi një “zyrë” të posaçme që merrej me organizimin dhe mbrojtjen e karvanëve që shkonin në Mekë. Amir al-Hajj ishte përgjegjësi kryesor për mbarëvajtjen e pelegrinazhit dhe, me gjasa, në këtë periudhë, për famën e tyre si luftëtarë të pamëshirshëm, ruajtja e karvanëve të pelegrinëve iu dha arnautëve.
Një prej emrave të parë që kam hasur si përgjegjës i karvanëve të Mekës është Abdullah Pashë Qypriliu në vitin 1716, nga dinastia e famshme shqiptare e Qyprilinjve. Në periudhën e Mehmet Aliut dhe kontrollit të tij mbi territoret egjiptiane dhe siriane, roli i shqiptarëve u bë edhe më i dukshëm, ku kemi edhe pikturat e njohura me motive shqiptare të Leon Gérôme. Një veçori shumë interesante ishte fakti që, nën Mehmet Aliun, karvanët e pelegrinëve mund të përdornin vegla muzikore, një element ky i ndaluar nga vahabistët arabë.
Një nga shënimet më interesante mbi shqiptarët në Mekë, ende i panjohur nga studiuesit, është dëshmia e eksploratorit të famshëm britanik Sir Richard Burton, i cili udhëtoi i maskuar si tregtar persian në një karvan të nisur nga Kajro. Njohës i shkëlqyer i gjuhës dhe zakoneve orientale, ai ishte i krishteri i parë i dokumentuar që kishte mundur të hynte në Mekë, ku kishte kryer të gjitha ritet fetare.
Me shumë mundësi, Sir Richard Burton, anëtar i Royal Geographical Society dhe një nga eksploratorët më të mëdhenj të shekullit XIX, qëndroi në Kajro për një kohë të gjatë. I influencuar shumë nga kultura myslimane, ai duhet të jetë konvertuar në bektashi, por ky mbetet një fakt i pakonfirmuar.
Gjithsesi, në librin e tij me kujtime Personal Narrative of a Pilgrimage to Al-Madinah and Meccah, Sir Richard Burton, i cili i njihte mirë shqiptarët nga koha e kaluar në Egjipt, ku kishte lidhje me dy nga djemtë e Mehmet Aliut që kishin financuar ekspeditën e tij për zbulimin e burimeve të lumit Nil, shkruan se administrata egjiptiane ishte e dominuar nga shqiptarët. Sipas tij, ata ishin edhe njerëzit që përgjigjeshin për karvanët e pelegrinëve drejt Mekës. Me mbritjen e tij në Mekë Sir Richard shkruan se atje rastësisht takon një familje të madhe arnautësh nga Kajro që me vete kishin një të ri me emrin Giorgo i krishterë shqiptar i kapur rob nga piratët e Algjerit dhe hyrë në shërbim të arnautëve në Egjypt. Burton me një lloj trishtimi të dukshëm shkruan se “ai nuk ishte i krishteri i parë në Mekë”
Sir Richard Francis Burton pikture ne Kajro me shume gjasa perpara Udhetimit te tij te famshem ne Meke
3 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Ups,material per verrcqiera sunite or shiite ketu ne Tema..... allah uakbar
"Një prej emrave të parë që kam hasur si përgjegjës i karvanëve të Mekës" Merru me ndonjë punë të hajrit, o Auron. Mbill ndonjë pemë a lule. Kujdesu për të moshuarit. Lëri përgjegjësit e karvanëve të Mekës, se nuk i duhen njeriu.
Te kuptoj Auron kur diskuton per narrativen historike te Fe- se Islame dhe kontributi i shqiptareve ne Meke... Nje pyetje kam per ju Auron: 1- Kush eshte ndryshimi midis nje monarkie ku mbizoteron Ligji Fetar dhe nje shteti laik ose demokratik, ku Fe- ja respektohet ne baze te ligjeve te shtetit demokratik ( pa futur hundet ne mbarevajtjen e komuniteteve fetare). Me eshte dashur te jetoj per disa muaj, ne nhe Monarki Fetare, si psh. ketu permend Arabinw Saudite, Irani, Katari, Kuwait, etj., dhe rregulli i pare ne Airport eshte zbatimi i ligjeve te Shtetit Religjioz ku ligji ne fuqi eshte Quran, per te huajt qe shkelin token e tyre... Me kupton, Auron, dhe une i zbatova ligjet me rigorozitet deri ne minuten e fundit kur me duhej te largohesha! Njehere me ndodhi, qe ne rrugen ku kaloja perdite ( pune te perditshme si ato qe kryejme ne Shqiperi, me te vetmin ndryshim qe ne temp. 50 grade celsius, nuk mund te vishja shorts pambuku dhe kanatiere pambuku praktike per vapen), po kalonte nje pjesetare i shpures se Emirit, une, si ne Shqiperi ( pa as me te voglin ndryshim te rutines time te perditshme, e theksoj), nuk shihja as majtas as djathtas, vetem kur polici qe kujdesej qe qytetaret te zbatonin rregullat te ndalonin menjehere levizjen, i ra fort bilbilit te me lajmeronte qe duhej te ndaloja ne vend!!! Dhe vendi ishte mu ne mes te rruges, pra ose duhej te ndaloja mes makinave ose te vazhdoja deri ne trotuarin me te afert ku ishte Agjencia per grumbullimin e besimtareve per ne Meke... Post Scriptum: Si mendon ti Auron, e zbatova une urdhrin e policit per te ndaluar ne mes te rruges????!!!!