Na ishte një herë/ Servantesi peng në kalanë e Ulqinit

27 Tetor 2022, 15:14Kulturë Mitro Çela

Na ishte një herë/ Servantesi peng në kalanë e Ulqinit

Familjarisht në Ulqin.

Vizita e parë në Kala.

Pasi bëmë disa zig-zake mbritëm tek muzeu.

Sa u futëm, në të majtë, ciceronja na tha:

-Në këtë birucë, ka qënë i burgosur Miguel Servantes.

Mora frymë thellë. I befasuar. Mes dyshimit. Pyeta:

-Pak kështjella ka Spanja, që gjeti Ulqinin, të burgosesh shkrimtari i famshëm?

-Ika unë.-Tha çupa. -Sot është pushim.

Erdhëm vërdall. Një shesh i vogël. Në krye një podjum. Mbi podjum të skalitur Don Kishoti dhe Dylqina.

Ecëm mes mureve të kështjellës. Restoranti i parë.

“Miguel Servantes”.

Erdhi koha e drekës.

-Pashë në internet. Restoranti më i mirë në Kala quhet

“Dylqina”.-Tha djali im.-

Tek dera na priti pronari. Meso burrë. I thatë- thotë populli- por i thantë.

-Kemi levrek dhe koce. -Foli pronari.- Unë mendoj të nakatosni nga një gjysëm. Në traditë i shoqërojmë me patate të ziera.

-Zonja ime bën një salcë për të “fërkuar” peshkun dhe lëpirë gishtat. Vaj të thartë fshati. Hudhra. Erza. Kripë. Piper. E kemi sekret të familjes.

Vuri mbi tavolinë gotat dhe poçin me verë.

-Të të pyes pa pirë?

Pse restorantin e ke pagëzuar “ Dylqina”?

Qeshi. U mbush me frymë. Nisi të ligjërojë:

-Dylqina ka qënë e dashura e Don Kishotit.

-Ke lexuar ndonjë libër? Ke parë ndonjë dokument ku të tregohet për burgosjen e Servantesit në Ulqin?

-Jo. Por kam dëgjuar legjenda dhe histori të bukura.

Thonë se Servantesin  e kanë zënë rob në Afrikë.

Ulqinakët kanë qënë detarë dhe kusarë me nam.

Me i famshëm ka qënë Arnaut Mami. Ai e bleu shkrimtarin në tregun e skllevërve.

E futi në anije. E burgosi në Kalanë tonë.

Thonë se e mbajti pesë vjet. Pastaj e shiti si “frëngu pulën” tek pashai i Algjerit.

Zumë vend në hotel “Prova”. Buzë detit. Në holl kishte disa libra.

Mes tyre tre libra për Ulqinin.

-Jam pronari. Fikiret Ulqini. Të pëlqen Ulqini? Po të fal një libër.

-Ke dëgjuar për Servanten?

-Po. Ka një legjendë. E zunë. E morën peng. E burgosën në Kala.

Një ditë e nxorën shëtitje nëpër qytet.

Pa një vajzë. Një yll. Një bukuri e rrallë.

E pa vetëm një herë. Nuk ja mësoi emrin. Nuk e harrojë. Dashuri platonike.

E quajti : Ulqinakja.

Shënimi i parë.

Në vitin 2016 isha në Madrid. Ngjita shkallët e Bibliotekës Kombëtare. Ndërtuar në vitin 1712.

Madhështore. Brenda e jashtë. E lashtë. Nga më të mëdhatë në botë.

Raftet plot me libra. Salla bosh me lexues.

-Njerëzit e kanë braktisur librin. Shekulli i internetit. Nga jeni?…

-Nga Shqipëria.

-Në Spanjë janë të njohur tre personazhë nga vendi juaj:

1.Skënderbeu. 2.Nën Tereza. 3.Ismail Kadare.

Unë adhuroj Nënë Terezën.

Më pëlqen Kadareja. Kam lexuar “Kronikë në Gur” dhe “Prilli i Thyer”.

-Hajdeni me mua! Dua tu tregoj raftet ku mbajmë librat e Kadaresë…Ti je gazetar?…Po të tregoj një histori të bukur.

-Disa vite më parë, në biblotekën tonë u bë një konferencë për Servantes. Të ftuar nga gjithë bota.

Ishte edhe Ismail Kadare. Foli në konferencë.

Tregoi një histori, që ja kishte treguar një folklorist.

-Ka mundësi që Servantes ka qënë rob në Malin e Zi. E ka zënë një kapiten nga Ulqini.

E burgosi në Kala.

Por edhe vetë shkrimtari u “vetburgos”. -Vazhdoi Kadare-

Pa një vajzë nga Ulqini. Ra në sevda. Si i marrë. Më shumë se dashuri ishte fantazi.

Kur shkroi “Don Kishotin…” i duhej një vajzë. Një e dashur fantazmë për personazhin.

Ja vuri emrin “Dylqina” si Ulqin.

Mua historia mu duk limonatë. E harrova.

Mu kujtua vetëm këto ditë, pasi vizitova Kalanë e Ulqinit.

Pse?

Së pari.

Vetë Kadareja nuk ka shkruar për këtë histori të bukur.

Së dyti.

Servantes tregon për rrëmbime. Burgosje. Arratisje. Por nuk e përmend Kalanë e Ulqinit.

Së treti.

Maria Antonia Garces ka bërë një libër:

“Servantesi në Algjer, një përrallë robërie”.

Është biografia më e mirë për jetën e Servantes.

Ajo shkruan se shkrimtari është marrë peng nga arabët rreth viteve 1575.

Ka qëndruat rob për pesë vjet në Algjer.

Nuk përmëndet as Ulqini. E as Kalaja.

Së katërti.

Por shkrimtarja spanjolle

shkruan se është e vërtetë që Servantesi u kap dhe u mor peng nga një pirat shqiptar i quajtur Arnaut Mami.

Shënimi i dytë.

Miguel Servantes ishte fëmija i katërt i një mjeku.

( Lindi në vitin 1547. Vdiq në vitin -1616.)

Ëndërronte të bëhej marinar.

E nis si detar. Përfundoi në anije luftarake.

Mori pjesë në disa beteja.

U plagos. U dekorua: “Ushtar elitar”.

Mori rrugët për në Spanjë. Me vëllanë hipi në anijen “Sol”.

Pranë Marsejës u prish moti. Furtunë. Deti u egërsua.

Anija po zhytesh në ujë.

Në këto momente tragjike,

anija sulmohet nga piratët.

Shpëtim jete -robëri. Fati i njeriut.

Kapedani i anijes pirate ishte një shqiptar i frikshëm. Quhej Arnaut Mami.

Servantesi me shokë u burgosën në një kala në Algjer.

Më 29 maj 1580 dy priftërinj, ndërmjetës të familjes së Miguel Servantesit, mbërrijnë në Algjer.

Paguan. Shumë. Dhe Servantes u lirua…

Bota fitojë një shkrimtar të madh.

Shënimi i tretë.

“Don Kishoti…” ka dy vëllime. U botua në vitin 1605.

Vëllimin e parë e ka përkthyer Fan Noli.

Vëllimin e dytë e përktheu Petro Zhei.

27.10.2022

4 Komente

  1. H
    Hamdi Jupe

    Perse shkrimi eshte pa autor?

    1. N
      Ngreu Konstantin nga varri…..

      O Hamdi, (shkurt Mide, ose Hamo, ose Dike….si të duaç ti të thomi na), por që në krye të shkrimit fryji sytë e lexoje, e ke të zezën mbi të bardhë, e ka shkrojtur Mitro ÇELA, ish gazetar i “Zërit të POPULLIT”, njelloi si bitha jote, o zgërbonjë xanxare.

    2. a
      alphazeta

      Nga stili duket si i Mitros, o Hamdi.

      1. F
        Fisnik

        Çka të them unë? Nuk po shkruaj për Servantesin. Ulqini ishte qyteti ku shkonim "në deti". Duke qenë Shqipëria e mbyllur hermetikisht, shkonim vetëm në Ulqin. 100 vjet pas aneksimit nga Mali i Zi kishte 90 % shqiptarë. Shkollat e para shqipe u hapën gjatë Luftës së Dytë Botërore kur iu bashkangjit Shqipërisë. Peja, si qyteti më i afërt i Kosovës, ka pasur lidhje më shumë me Ulqinin edhe pse me autobus shkonim për 9 orë. Ulqini, 32 vjet më parë se pjesa tjetër e tokave shqiptare, u shkëput nga sundimi osman, në vitin 1880. Ka vazhdimësi të pandërprerë të etnisë sonë që nga antika e deri sot. Fusha e Ulqinit është pjesa më pjellore e Malit të Zi. Nga fshati Shtoj i rrethit të Ulqinit, krejt afër lumit Buna që është edhe kufi me Shqipërinë, është edhe përkthyesi i Besëlidhjes së Re, Simon Filipaj.

        Lini një Përgjigje

        Blog Tema