Te fundit
INTERVISTA/ Edi Rama flet për "Vogue": Besoj te fuqia e së bukurës më shumë se te forca e ushtrisë
11 Korrik 2023, 09:33Politika
TEMA
"Unë besoj më shumë në forcën e bukurisë se sa në fuqinë e një ushtrie.”
Këto janë fjalët e para që na tha në Tiranë.
Ju besoni se kultura nuk vjen vetëm si funksion dekorativ, përkundrazi. Nëse arti është produkt i asaj që jemi, mund të jetë vetëm politikë, pra universal. Pra si ia dolët që ta sillnit dashurinë për artin në praktikën politike?
Nuk do të thosha se e kam futur artin në politikë, por që vjen nga praktikimi i artit, kjo është pjesë e mënyrës sime për të parë botën dhe atë që na rrethon, pra edhe marrëdhëniet dhe përmbajtjen e jetës politike. Me kalimin e viteve ky ndikim është shfaqur pak a shumë dukshëm në varësi të momentit.
Cili është mësimi më i bukur që keni marrë nga babai juaj?
Nuk ka asgjë më të rëndësishme në jetën e një personi se sa të lërë një kujtim të bukur pas vetes.
Ju jeni një mbështetës i madh i dialogut. Kjo duket nga projektet e shumta të shkëmbimeve kulturore që realizon por edhe nga Qendra për Hapje dhe Dialog (COD) në Tiranë.
COD është një hapësirë takimi dhe ndërveprimi mes njerëzve me pikëpamje të ndryshme që krijon kushtet për t’u shprehur përmes artit, letërsisë dhe fotografisë. Dhe kjo nënkupton përpjekjen për të përfshirë dy pjesë të shoqërisë që zakonisht ndahen sipas roleve: të qeverisurit dhe ata që qeverisin ose qytetarët dhe të zgjedhurit e tyre. Ky është misioni i kësaj hapësire. Në jetën e përditshme, COD ka qenë, besoj, një vlerë e shtuar në zinxhirin e aktivitetit shoqëror që evoluon rreth kulturës.
Të gjithë e dinë miqësinë që të lidh me vendin tonë, por pakkush e di se gjithçka filloi kur skuadra e basketbollit Scavolini Pesaro vizitoi Partizanin e Tiranës në Kupën e Kampionëve. Ishte viti 1988 dhe atje keni pasur një takim të rëndësishëm me Valerio Bianchini.
Ishte hera e parë që shihja nga afër një person që nuk ishte nga Shqipëria. Dhe ai nuk ishte kushdo, por një legjendë e madhe e sportit italian, jo vetëm nga pikëpamja e njohurive të tij të mëdha sportive, por mbi të gjitha për trurin dhe zemrën e tij. Valerio Bianchini është një person i jashtëzakonshëm. Ne krijuam një miqësi që zgjati ndër vite dhe ai vazhdoi të vinte edhe pas kësaj vizite. Ai takim ishte tepër emocionues, sepse në kohën kur ishim plotësisht të izoluar, nuk mund të afroheshim as me ata fare pak turistë që vinin dhe që kontrolloheshin e monitoroheshin, sepse Shqipëria ishte pjesë e vendeve të bllokut sovjetik.
Tiranë 2030. Miqësi me Stefano Boerin, investime në hapësira dhe sheshe publike, shkolla të reja, frymë inovacioni dhe shumë të tjera. Çfarë parashikon projekti i rizhvillimit të planit urbanistik të Tiranës?
Stefano Boeri është një nga arkitektët e shquar që është përfshirë në këtë plan dhe që na ndihmon të hapim perspektiva të reja për të ardhmen e vendit tonë përmes planifikimeve urbane dhe propozimeve arkitekturore cilësore. Historia e masterplaneve të Tiranës është e lidhur me Italinë dhe me gjeniun italian që nga fillimi e deri në bashkëpunimin e sotëm, me Stefanon dhe ekipin e tij. Qyteti me të vërtetë ka evoluar jashtëzakonisht shumë në dekadat e fundit. Edhe nëse nuk ka mbetur shumë nga ajo që krijuan pionierët e parë të planifikimit urban, linjat e rëndësishme janë ende të njëjta dhe, pikërisht mbi to, qyteti ynë vazhdon të zhvillohet për të projektuar veten në të ardhmen.
Si do ta përkufizonit stilin tuaj? Përflitet se jeni një fans i Yohji Yamamoto?
E kanë bërë gjithmonë këtë lidhje, mua më pëlqen shumë por në përditshmëri kam thjeshtësi, më mjaftojnë një palë Adidas. Kur vjen puna për të veshur zyrtarisht, mbështetem te rrobaqepësi edhe sepse matjet janë paksa të mëdha. Më pëlqen moda, është një botë e pabesueshme krijimtarie, imazhesh fantastike, njerëzish që e kthejnë gjithçka që prekin në flori.
Shpesh flasim për “fuqinë e veshjes” dhe rolin e veshjes në prezantimin publik të një politikani
Ky rol vlen për secilin prej nesh, jo vetëm për politikanët, dhe siç tha Coco Chanel, në mos gaboj, moda ndryshon por stili mbetet. Stili është i rëndësishëm dhe besoj se shfaqja nuk është një gjë sipërfaqësore, është një temë bazë.
Xhubleta (kostumi tradicional femëror, i trashëguar brezi pas brez) është nën mbrojtjen e UNESCO-s që nga viti 2022. Si mund të promovojmë tregimin në rang global të historive të traditës vendase si kjo dhe t’i bëjmë krenarë të rinjtë shqiptarë?
Xhubleta është një pjesë e pabesueshme e modës, artit, jetës, mjeshtërisë dhe madje identitetit që i ka rezistuar kohës duke u bërë jo vetëm një ikonë në kujtesën tonë kolektive, por edhe në mënyrën se si ne e perceptojmë identitetin tonë si popull. E bukura e një pjese si Xhubleta është se, edhe nëse ka lindur dhe është zhvilluar në një kontekst të izoluar ka aftësinë t’i flasë dhe të tërheqë të gjithë, pavarësisht distancave gjeografike dhe kulturore.
Më 2 qershor, Republika Italiane festoi 77-vjetorin e lindjes. Si t’i afrojmë të rinjtë me vlerat e Italisë?
Një njeri i madh që pata privilegjin të njihja, Michel Rocard, më tha para se të vdiste: “Jam i lumtur që kam përjetuar lindjen e internetit, por edhe që jam larguar nga kjo botë para se Interneti ta shkatërrojë atë”. Nuk jam aq fatalist por kam ndjesinë se kjo çmenduri e lundrimit individual në një oqean pa kufi ku të gjithë enden në vetmi, lë pas një gjurmë ku gjithçka është e kundërta e gjithçkaje.
Më tremb shumë dhe mendoj se janë tre figura të rëndësishme në rrezik. Para së gjithash, rënia e lirë e autoritetit të mësuesit të shkollës më duket se përfaqëson plotësisht rënien e lirë të vlerave të Republikës. Më pas është figura e prindit që për momentin nuk më duket në formë dhe së fundi prifti, i cili ka rënë fare në sytë e të rinjve. Unë nuk jam tradicionalist dhe nuk i gjykoj të rinjtë, thjesht ndihem sikur mungojnë momentet ku ulesh, merr frymë dhe mendon. Është një lundrim i vazhdueshëm pa pasur kohë për të menduar dhe mbi të gjitha për të pasur dyshime.
Prej nëntë vitesh Shqipëria është zyrtarisht kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Si po shkon procesi?
Nuk duhet të devijojmë nga qëllimi. Do të marrë kohën që i duhet, është një rrugë e vështirë, plot sfida dhe “detyra shtëpie” që duhet të bëjmë. Por është gjithashtu më e pabesueshmja me të cilën jemi përballur ndonjëherë është transferimi më i lartë i njohurive që mund të ekzistojë për një vend të ri që dëshiron të bëhet i madh.
Lëvizja e lirë do të nënkuptojë një hyrje të madhe por edhe dalje. A mendoni se mund të jetë problem të ketë kaq shumë shqiptarë që ndoshta do të largohen nga vendi për të shkuar e për të punuar diku tjetër? Dhe si do të tërheqësh të tjerët që të vijnë në vend?
Edhe kjo është e vërtetë dhe më duket se nuk është vetëm problem i Shqipërisë, por është një problem i përgjithshëm. Ka presion të fortë ndaj të gjithëve, duke filluar nga vendet më të zhvilluara, por
edhe ato më të dobësuara demografikisht, për të gjetur një fuqi të re punëtore. Për këtë ne jemi sigurisht në anën e atyre që mund të vuajnë më shumë.
Shqipëria është një vend i qëndrueshëm në rajon të paqëndrueshëm. Si e shihni rolin tuaj duke pasur parasysh se procesi i anëtarësimit në Bashkimin Evropian është i përbashkët edhe me vendet fqinje?
Shqipëria është një vend që ka pasur gjithmonë një qasje konstruktive dhe paqësore ndaj rajonit. Ne kemi punuar gjithmonë për të qenë një pikë referimi për stabilitetin dhe bashkëpunimin rajonal. Më duket se kemi bërë mirë, jemi të respektuar, në rajon por edhe në Evropë dhe pikërisht për këtë rol.
Duke folur për të ardhmen, ju jeni në mandatin e tretë dhe lidershipi juaj është shumë i qëndrueshëm, por si e shihni të ardhmen politike të Shqipërisë pas jush dhe të ardhmen tuaj pas qeverisë?
Nuk e kam menduar: ajo që bëj më merr kohën dhe nuk mund të planifikoj për të ardhmen. Jeta më ka mësuar se ju mund të bëni planet tuaja, por më pas ajo shkon në një rrugë tjetër. Unë nuk kam një plan, por kam një imazh: do të doja të bëja diçka që bashkon aktivizmin tim qytetar, siç e quaj unë politikën, dhe artin.
E kaluara komuniste, ashtu si edhe për vendet e tjera, përfaqëson një traumë për shkak të dhunës që ka futur në jetën shoqërore. Për ju, cilat janë efektet afatgjata të kësaj të shkuare, nëse ka?
Komunizmi është pak si një stacion bërthamor pasi shpërthen në atë që vazhdon të ketë efektet e tij. Përveç shkatërrimit, ka rrezatim, deformim dhe gjithçka në mes këtyre të dyjave. Është diçka me të cilën jetojmë pa e kuptuar as vetë. Qëndrime të caktuara, si dhe një mënyrë e caktuar e të qenit në shoqëri, janë produkt i atij ndikimi. Ju mund të ndryshoni një sistem ose një regjim në tre ditë, por, në tre ditë, nuk mund të ndryshoni një mënyrë të tërë të të menduarit dhe të të qenit bashkë. Duhet shumë më tepër.
Nëse do t’ju duhej të vendosnit liderët e botës në rrymat e ndryshme artistike, a mund të mendoni ndonjë kombinim?
Pyetje e mirë, nuk e kam menduar kurrë. Me siguri Giorgia Meloni do të ishte një vepër e futurizmit. Matteo Renzi i impresionizmit dhe Massimo D’Alema e imagjinoj atë një vepër arti të Rilindjes.
Do të ishte një vepër e Inteligjencës Artificiale.
31 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Ke bukuria beson dhe Putin..por e sulmoi nje shtet ne pune te vet. Duhen blere ca arme e forcuar ushtria o komandar....
Çfarë dëgjojnë këto veshë, lum si ne, çfarë shohin këto sy, mjerë ne. Edhe KM flet si drejtor I Luvrit.
Nje lider dhe diplomat me shume aspekte jeni z.Rama
Gjithmone jepni pergjigje diplomate qe ke qef ti degjosh
Urojme qe Shqiperia te antaresohet sa me shpejt ne BE sepse ka punuar shume dhe vazhdon akoma deri sa tja arrije qellimin e saj
ti sje asnje nga te 2, jevg mahmut je, fuqi ske vk
Fjale shuume te verteta nga ana juaj z.kryeminister dhe per kte ju vleresojme vertete shume
Nuk ka gje me te rendesishme sesa te kemi paqe kurdohere dhe Rama po e shpjegon me se miri kete gje
Bukuria sot ka me shume fuqi per arsye se bukuria te qeteson. Rama je vertete danoc me keto shprehje
Me keto investime te shumta Tirana eshte bere nje nga destinacionet e preferuara te turisteve
Nje interviste mjaft interesante e kryeministrit ku mesuam me shume rreth tij
I vetmi lider qe e perfaqeson denjesisht vendin tone
Ne duhet ta vlersojm qe jemi pjes e natos duke qene nje aleate dhe me tema strategjike per europen????
Me naton gjithmon me te sigurt dhe ke te fort dhe me bashkepunues duke mbajtur te qet rajonin ton dhe me te sigurt????
Kur forca e ushtrise te Serbise ose Greqise te te vere poshte, ti thithja me forcen e bukurise! Ose bej sic kane bere gjithe kermat para teje, pervec Enver Hoxhes, qe vodhen arin, baulet me para, moren fisin dhe ja mbathen duke le popullin ne mut. Nese Sali Berisha eshte copa me e madhe e mutit e historise politike shqiptare, ky dallkauku delirant eshte idjoti me i madh i historise politike shqiptare.
Ekzakt !
Prandaj e prishe sheshin eflamurit nga qe ishte gjurme e babait tend.Hipokriti rama
Ndofta kryeministrit tone i eshte mbushur mendja qe shteti shqiptar eshte tashme perjetesisht prone e tij dhe forca e magjive artistike te tij prej perstigjatori eshte e mjaftueshme ti mbaje larg "djajte" qe hedhin boten ne lufte. Ne vend te nje shteti serioz funksjonal dhe eficent, tashme per Shqiperine e tij, pa ushtri, pa industri, pa bujqesi, pa flote, pa rend, ku dominon mafja, analfabetismi, mesjeta, hemoragjia e spastrimi etnik, percja, parmenda dhe ish gjeneralet shesin ne treg brek Turke, mjafton ta kthesh permbys ne kater kembe, ti shqyesh menderen, ti fusesh lapsat me ngjyra e adoleshentit te perjetshem qe loz me Shqiperine, dhe tja shesesh botes si magji e kultures planetare te institutit te larte te arteve te Tiranes. Tani per shqiptaret llomotit poshte e perpjete frazat e ujkut te Beogradit; " Pa brire je mbret! Pa brire je Pasha! Pa brire eshte edhe moda!"
Ajka e intelektualeve si Luca ashtu dhe Rakipi
Disa e shajne,disa e lavderojne.Per mua,ky eshte nje Orator i madh,i zgjuar,qe ka lexuar shume,dhe ka pasur fatin ne jete te takoj shume Personalitete nga Bota e Artit.Mos e shani o Milet,Edi ka lindur i tille dhe do vdesi keshtu,Orator.Beni vetem nje Krahasim te vogel:Sali Berisha kur jepte Intervista,NQS ka dhene,dhe Edi.Vetem kaq i shpjegon te gjitha.
ke folur njesoj si ato Misset bionde qe thone “make love not war! Ca bari ke tymosur o gjigand ?
Kur vjen puna te mbrosh Shqiperine, nuk beson tek ushtria por tek forca e te bukures. Pse kur vjen puna qe te mbrosh pushtetin dhe karrigen tende, nuk beson tek forca e se bukures, por tek cdo familje mafjoze, si Rrajat, ne cdo qytet te Shqiperise?!
Pytni Ata qe zbriten nga pemet dhe bane spata guri e heshta se ata te diftojne per kulturen
Edi Rama,një artist politikan,a po një politikan artist?!…Madhështija e tij është se i ka të dyja, të harmonizuara në formën më racjonale,në një nivel të mjaftushëm,për të mos thënë si askush nga të gjithë politikanët shqipëtarë të fanepsur në arenën politike këto nja 80-të vjetët e fundit.Dhe mund të thuhet pa mëdyshje se100vjetët e fundit,asnjl si ai,s’e ka prezantuar Shqipërinë aq bukur e dinjitoze në arenën ndërkombëtare.
Të vjen në mend La Fonteni me "liderat tanë" të tipit Gandi e Martin Luter King..... Pavarësisht se i ngjajnë më shumë Fushesë e Baltazar Kosës....bretkosa sa një ve....
Kur piktori bëhet kryeministër! Koha e romantizmit ka kalu. Serbët qeshin me Ramën por e simpatizojnë për shkak të naivitetit të tij. Vazhdo të vizatosh flutura, ndoshta janë më të fuqishme se Mig -at e Vučić-it ????
Koqe. Por tani ka dale hapur qe eshte nxenesi i Klaus Schwab. Per oratori te merr ne qafe ama nje mut po ben. Ca kozmetike nderkohe qe njerezit duan tja mbathin. Po e promovojne majtas djathtas, por me thene te drejten Berisha dhe Rama jane dy fatkeqesi qe na kane rene mbi koke si popull
Eshte e kote te zgjatesh shume . Edi Rama eshte nje burre , qe nuk ia ha qeni shkopin , ne cdo drejtim .
Kërko paqe ti kur të tjerët të grabisin atdheun. Do fitosh lesh me të bukurën ti… Shqiptarëve u duhet ushtri e fortë që Iliria të flas ship….
ky eshte nastradin komplet ....
Nje thenie e lashte Romake qe mund te quhet APOSTULAT thote "NE SE DO PAQE MENDO PER LUFTEN".