Te fundit
The Jerusalem Post/ Rasti Veliaj dhe Meta: Pasiguria juridike nga drejtësia pa proces po ngadalëson lidhjet ekonomike Izrael-Shqipëri
7 Janar 2026, 23:19Politika
TEMA
Nga Israel Kasnett
Shqipëria duhet me ngut të rivendosë sundimin e ligjit: të normalizojë praktikat para gjyqit, të sigurojë procesin e duhur dhe të rivendosë plotësisht udhëheqës si Veliaj.
Për shumicën e izraelitëve, Shqipëria mbetet pothuajse e fshehur midis Greqisë dhe Italisë – dy destinacione të njohura pushimesh dhe biznesi. Por pak izraelitë kuptojnë se Shqipëria ka më shumë për të ofruar sesa statusi i perceptuar si periferi.
Shqipëria dhe Izraeli ndajnë një lidhje të formuar gjatë Holokaustit pasi vendi juglindor evropian ishte një nga disa kombet e pushtuara nga nazistët ku popullsia hebreje jo vetëm mbijetoi por edhe u rrit, falë guximit të jashtëzakonshëm të qytetarëve me shumicë myslimane që strehuan hebrenjtë me rrezik të madh personal. Shumë shqiptarë shpëtuan dhe dhanë strehë mijëra hebrenjsh që po iknin nga ndjekja naziste.
Kjo trashëgimi morale ka kultivuar mirësjellje të thellë në Izrael, ku Shqipëria mbahet mend si një dritë humanizmi mes errësirës.
Që kur Shqipëria hapi ambasadën e saj në Tel Aviv në 1988 dhe Izraeli inauguroi ambasadën e tij në Tiranë në gusht 2012, marrëdhëniet bilaterale janë rritur, dhe bashkëpunimi është thelluar, veçanërisht në fushat e ekonomisë, kulturës, bujqësisë dhe kibernetikës.
Sot, Shqipëria është një aleat strategjik, dhe ka dënuar hapur Hamasin ndërkohë që nxit lidhje të forta të sigurisë me Izraelin, përfshirë bashkëpunimin midis forcave shqiptare dhe gjigantit izraelit të mbrojtjes Elbit Systems.
Potenciali ekonomik i Shqipërisë
Në letër, potenciali ekonomik është i jashtëzakonshëm. Fluturime direkte lidhin Tel Avivin me Tiranën, Shqipëria krenohet me një vijë bregdetare të mrekullueshme mesdhetare, dhe qeveria e saj nën Kryeministrin Edi Rama projeksion një imazh pro-biznesi dhe miqësor ndaj inovacionit.
Investitorët izraelitë, të njohur për oreksin e tyre ndaj tregjeve në zhvillim, do duhej të shkonin në Shqipëri. Megjithatë, realiteti është dukshëm ndryshe: rrjedhat e investimeve mbeten modeste, jo prej barrierave kulturore por prej problemeve të thella strukturore. Kapitali izraelit ngurohet, i shqetësuar për brishtësinë institucionale dhe deficitin e sundimit të ligjit.
Nga këndvështrimi i investitorit izraelit, kjo quhet “Paradoksi i Sigurisë.” Izraelitët nuk janë të huaj ndaj rrezikut teksa lulëzojnë në mjedise komplekse nga Afrika në Azi, por ata insistojnë për parashikueshmëri ligjore. Shqipëria ofron siguri fizike për hebrenjtë që kërkojnë biznes apo kënaqësi, me antisemitizëm thuajse zero, një kontrast freskues ndaj kërcënimeve në rritje në Evropën Perëndimore.
Megjithatë, peizazhi i biznesit ndjehet ligjërisht i pasigurt. Rrjetet kriminale të qëndrueshme dhe institucionet gjyqësore të dobëta bëjnë që asetet të jenë të cenueshme, duke kthyer ngrohtësinë diplomatike në kujdes ekonomik. Projekte të mëdha ndalohen mes frikës se kontratat mund të zhbëhen në një sistem të sëmurë nga paparashikueshmëria.
Kjo hezitim thellohet nga konteksti gjeopolitik më i gjerë në Ballkan. Procesi i anëtarësimit të Shqipërisë në BE po ecën ngadalë, por politika e brendshme shton shtresa pasigurie. Marrëdhënia e Kryeministrit Rama me administratën amerikane nën Presidentin Donald Trump është përshkruar si e ndërlikuar, me retorikën anti-BE të Trump që hedh hije mbi peizazhin zgjedhor dhe përpjekjet për integrim. Për investitorët institucionalë izraelitë që prioritojnë stabilitetin afatgjatë, kjo luhatje ngre sinjale alarmi.
Në zemër të kësaj krize janë problemet e sundimit të ligjit në Shqipëri, të mishëruara nga normat alarmante të paraburgimit para gjyqit. Rreth 62% e të burgosurve janë në paraburgim para gjyqit, më të lartat në Evropë, duke nënvizuar një sistem që mbështetet në burgosje të gjata pa dënime. Struktura Speciale Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), e destinuar për të zhdukur korrupsionin, përballet me akuza për tepricë gjyqësore, duke u bërë një mjet për manovra politike.
Për investitorët e huaj, kjo nënvlerëson besimin: një kornizë ligjore që shmang procesin e duhur nënvlerëson themelin e marrëdhënieve të sigurta të biznesit.
Pasiguria prek Izraelin
Kjo nuk është abstrakte; prek aleatët e Izraelit në Shqipëri. Merrni shembull Ilir Metën, ish-presidentin që vizitoi Izraelin në janar 2020. Ai përqafoi ngrohtë ekipet e shpëtimit të IDF që ndihmuan vendin e tij pas tërmetit shkatërrues të 2019-ës, duke u dhënë atyre “Medaljen e Artë të Shqiptarit” në shenjë falënderimi. Kredencialet pro-izraelite të Metës janë të paprekshme, të rrënjosura në lidhjet historike të forcuara nga deklaratat e miqësisë mes Ramës dhe Kryeministrit Benjamin Netanyahu në 2015. Megjithatë sot ky mik i palëkundur është në paraburgim, një viktimë e sistemit që synonte të siguronte drejtësi. Nëse një ish-udhëheqës shteti mund të mbahet pafund pa një vendim, çfarë proteksioni ekziston për investitorët apo partnerët?
Paraliza shtrihet edhe te kryetari vizionar i Tiranës, Erion Veliaj, arkitekti i sinergjisë urbane Shqipëri-Izrael. Veliaj modeloi shprehazi ringjalljen e Tiranës mbi Tel Avivin, duke e quajtur atë “Tel Avivin e Ballkanit” – një qendër inovacioni, kulture rinore dhe rritjeje të drejtuar nga teknologjia. Ai kultivoi lidhje me Kryetarin e Tel Avivit, Ron Huldai, të cilin e quan mentor, duke u takuar me të disa herë për të shkëmbyer ide mbi transformimin urban.
Ftoj i kompani izraelite në Zonën Ekonomike të Zhvillimit të Tiranës (TEDA), zona e parë ekonomike e lirë e Shqipërisë në Kashar. Pozicionuar si një parajsë pa taksa për firmat teknologjike, automobilistike dhe digjitale, TEDA ofron përjashtime nga TVSH dhe procedura doganore të thjeshtuara për të anashkaluar burokracinë. Gjatë “Javës së Teknologjisë Tirana-Tel Aviv,” Veliaj i nxiti start-up-et izraelite të vendosnin selitë rajonale aty, duke premtuar një derë të pandërprerë drejt Evropës.
Por që nga dhjetori, kjo vizion është ngrirë. Veliaj ka qenë në paraburgim para gjyqit për disa muaj duke filluar nga shkurti i 2025-ës, mes akuza që kritikët i etiketojnë si persekutim politik. Edhe pse Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë e hodhi poshtë largimin e tij në nëntor 2025, duke e rivendosur pas asaj që ishte një odisejë nëntë-muajshe, ai ende mbetet i ndaluar të marrë pjesë fizikisht në mbledhjet bashkiake. Raportet nga firmat ndërkombëtare ligjore si Kasowitz dhe Mishcon de Reya detajojnë këtë si një rast nxjerrjeje hakmarrëse politike, duke dëmtuar proceset demokratike.
Ironia është dhimbshme: kryetari që zgjeroi ftesën për firmat izraelite tani nuk mund të nënshkruajë lejet e tyre. Për një CEO izraelit që sheh TEDA si mundësi, kjo është pengesa ultimative – qeverisja nga një qeli, duke penguar ëndrrën e “Tel Avivit të Ballkanit.”
Shqipëria zotëron historinë, gjeografinë dhe vullnetin strategjik për të bërë partnerin kryesor të Izraelit në Ballkan. Por vetëm vullneti nuk mjafton. “Start-Up Nation” nuk mund të lulëzojë në një “Lock-Up Nation” ku sundon pasiguria ligjore. Për të çliruar bumin ekonomik, Shqipëria duhet me ngut të rivendosë sundimin e ligjit: të normalizojë praktikat para gjyqit, të sigurojë procesin e duhur dhe të rivendosë plotësisht udhëheqës si Veliaj. Vetëm atëherë mund potenciali të përkthehet në fitim, duke kthyer kurthet e Tiranës në një urë të lulëzuar midis dy kombeve të pamposhtur.
The Jerusalem Post: https://www.jpost.com/opinion/article-882589
29 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Ouuuu Kryehajduti vendit paska thirr ne ndihme cdo te ngjashem me veten. Dmth po na japin leksione drejtesie izraelitet qe shfarrosen nje popull te tere gra e femij asnje i armatosur?!!!! Kjo tregon deshperimin e bajges politiko-mediatike te ketij vendi dhe llumin moral ku jetojne.
Po autori I artikullit kush ishte George dhe Alexa Sorros.
Erion Veliaj eshte hero, eshte nje atdhetar e patriot. Nje ideator dhe iniciator i bashkimit te Bashkive Shqiptare ne te gjithe rajonin. Na bashkepunimin dhe shkembimin e dijeve, ideve, eksperiencave dhe ndihmen per njeri-tjetrin ne raste nevoje. Kjo eshte arsyeja e vertete se pse ndodhet tani ne paraburgim pa akuze dhe pa gjyq. Ai duhet te dale qe aty sa me pare dhe vendin e tij duhet ta zene poliagjenti penicilina srb dhe mashat e tij ne prokurori dhe gjykata qe inskenuan dhe zbatuan kete tradheti kombetare.
Po gruaja cfare është? Ajo ja bëri gropën Lalit!
Cfar doti shesim neve Izraelit ?ose dote importojme Armet e tyre qe jan vjeteruara e mjera Shqiperi
Drejtesija ne Shqiperi eshte selektive, shumica e njerezve ne drejtesi jane te kapun e shantazhum me sali kriminelin! njerezit e drejtesis jane shumica njerez rurale me mentalitet malcorhaneje, te pa kulture e edukate qytetare e juridike. njerez qe mendojne se karriera ndertohet duke ken I eger, I ashper I pa shpirt. PS e Edi Rama duhet te marri masa qe njerez te tille te mos munden te shfrytzojne inatet e huqet ndaj cilitdoqofte jasht ligjit. Shumica e njerezve ne hetuesi sot jane jo per ligj, po per MALIQ. Sala e telendis Dumanin ne publik e ai nuk ndihet, ne anen tjeter Dumani nuk e heton per 21 Janarin e krime te tjera. Kjo tregon se Dumani eshte i kapun nga Salih Serbi.
Shkrim totalisht pa lidhje, shume i ceket dhe qellim keq. E drejta tregetare -biznesore -civile komplet tjeter fushe ang ajo penale qe merret me Veliajn. Por gjithsesi nje drejtesi e forte qe lufton burokracine e kalbur/korrupsionin nxit biznesin.............
Per sa kohe i shihni Veliajn dhe Meten si "shembull i goditjes se biznesit" jeni mire aty ku jeni..
Hajde paska filluar lobimi fuqishem i narkosit ne krye. Edhe kta kishim mangut te fusnin hundet ne ceshtjet e brendshme, pak kemi Greqi, Serbi, Itali, Turqi. Vari lesht si jemi katandisur, artikull per turp mbron tere kriminelet shqiptare. Pyetja nga populli qe duhet ngritur eshte pse? Dmth te mbrosh Ilir Meten eshte kulmi, bashke me ket skerfyellin e gjate. Lalin po e falim momentalisht edhe pse si Dako ai ka kryer nje masaker perbindeshe ne Tirane, por gjithsesi per mbertheckat e gruas u kap, dhe cdo firm qe ka vene s'eshte se e ka vene pa aprovim nga lart. Puna esht sa lart? Kush eshte mbrapa kullave realisht? Maduro e akuzoi para disa muajsh mafjen Shqiptare si te perfshire ne organizimin per ta hequr qafe me CIAn dhe aktor te tjere. A eshte mafja Shqiptare e ndare ne disa fraksione? Fraksioni qe punon per llogari te inteligjencave si CIA dhe Mosad dhe pastron parate ne Shqiperi (dicka qe eshte normale se dhe Mafia Italiane eshte perdorur kushedi sa here nga inteligenca), dhe fraksionet e tjera qe kujtojne se bejne nje lufte simetrike me keto fraksionet e para por qe ne fakt loja per disa eshte edhe me e larte ne thellesite e erresires. Pra mos na flasin pallavra demokracie e drite e shprese keta, po te marim vesh se kush dhe pse po pastrohen parate masivisht ne Shqiperi dhe kush po e ben shpopullimin e vendit me ritme alarmante.
Shkrim realist. Késhtu ndértohet vendi, me vizion, me lidhje, me punë e me durim. Jo me urrejtje apo drejtësi inatçore. Durimi dhe përulësia, ndoshta cilësi që duhen ushqyer mé tepër, se jemi të ashpër.
Dhe une qe mendoja se problemi ishin korrupsioni dhe mafia, qenka drejtesia problemi. Te shkrihen gjykata e prokuroritë e te vendosi kuvendi popullit.
Korrupsioni dhe mafia lulëzon në drejtësi të dobët … drejtësia është kyçi për tu bërë një vend për të jetuar … përndryshe në 10-15 vjet vetëm Ols Dadot do ngelen ne Alb. frika e ruan vreshtin thonë të parët ..
Pyetja e parë që bëj unë është: Athu ndonjë trashigimtarë i atyre familjeve që kemi mbajt ne gjatë holokaosit ka marr pjesë në krimet ndaj popullit palestinez? Kjo mbetet pyetje retorike( pa pergjigje ) Në këtë artikull nuk kuptova gjë një lëmshllek pikpamjesh dhe mendimesh. Më shumë na kritikojnë si të pasigurtë që më të pasigurtë se janë izrealitët kohët e fundit nuk janë as palestinezët që bënen krime dhe genocit po këto izrealit që më shumë se gjysma e botës i urren , vetëm ne dhe kosova i lavdrojmë dhe i nxisim për krime të tjera ndaj vendeve të tjera të pamvarura. Pse ndodh kjo nga ana e jonë dhe e kosovarëve që lavdrojmë shtetet pushtuese që bëjnë krime kundër njerzimit. Kjo ndodh sepse janë miq me amerikanët dhe ne vdesim për shtete terroriste siç janë Amerika me Izraelin. Ata( izrealitët ) po na e shajnë sistemin e drejtësisë qe krenohet Amerika dhe Europa dhe po u thojnë që drejtësia shqiptare ka bërë gabim që ka marrë të pandehur hajdutat Ilir Meta dhe Erjon Veliaj se ata kan kontribu për Izraelin dhe sna intereson ne çfarë dëmi kan bërë tek ju , ata janë miqtë tonë. etj, etj, etj.
Shkrim perfekt
777 o shqip foles turk, pa ndihmen e lobit hebre dhe vete Ameriken e Klintonit, nuk kishte per t'u cliruar kosova. Ata Pordhestinezet e tu, hidhnin valle bashke me ate callmen e Arra fatit kur Milloshi bente spastrim etnik, apo i ke harruar? Apo hodha lumin, te dhjefsha kalin?! Nuk u ngopet me turko-otomanine 500 vjet qe na c'beri si komb po na e keni kthyer prape qoftelargun nen ombrellen e Erdogenit? Po ku ta gjesh qe te kesh mardhenie te mira me keta, te mesosh si behet shtet e jo t'i vesh kazmen sic kane bere Salehu me Ramen....
100%
Vetem nje deshire kam! Do zoti ju pushton Izraeli dhe mbas ca dekadash ju ben ate qe po i ben palestines sot!
Mafia izraelite ne aleance me mafien shqiptare po I ve kufirin drejtesise
Duke si artikull i paguar.
Cudi e madhe! "Populli i zgjedhur" asnje llaf per genocidin 45 vjecar ndaj shqiptareve dhe pse keta te fundit iu kane dhene buke dhe strehe ne ditë te keqia... Nje keshille: ashtu sikunder burri leron per qejf aren e vet ne darke, ashtu duhet t'i beje vetë punët e renda qe i bien per pjesë...
Spaku eshte kthyer ne Babale Salianji, ai heton me shpejtesi dhe hollesi te gjitha thashethemet e Sali qenefit,plus sajon dhe vet thashetheme nepermjet Nesti angoneve.
Saliu nepermjet Duman-Dadove ka goditur dy nga figurat me te shquara dhe me puntor te PS.
Fatekeqesisht Spaku dhe GJKKO jan vene ne sherbim te Sali kriminelit. Faktetet dhe argumentat jan pa fund.
Moderatorja e emisionit “Oponencë” në News24, Anduena Llabani, ka bërë një paralajmërim të fortë dhe tronditës në studio, duke deklaruar se kryeministri Edi Rama pritet të thirret në Shtetet e Bashkuara të Amerikës për të dëshmuar si person në dijeni në lidhje me disa dosje të hapura nga drejtësia amerikane. Sipas Llabanit, data e përmendur është 20 janari, një moment që ajo e cilësoi si kritik dhe të paprecedent për një kryeministër shqiptar në detyrë. “Shpresojmë të mos i zënë rrugë Ramës në 20 janar, ku ai do të thirret në SHBA për të dëshmuar si person në dijeni për disa dosje që janë hapur andej,” u shpreh ajo. Moderatorja theksoi se ky hap përbën një “verdikt” i cili për herë të parë e vendos kryeministrin shqiptar në kushte të pabarabarta përballë drejtësisë. Sipas saj, bëhet fjalë për një situatë që as vetë Rama nuk e pret plotësisht se si do të zhvillohet dhe çfarë pasojash mund të ketë. Llabani deklaroi se informacioni që ajo posedon tregon se kryeministri nuk do të udhëtojë i vetëm drejt SHBA-së, por i shoqëruar nga një avokat. Kjo, sipas saj, lidhet me faktin se dëshmia do të ketë të bëjë me çështje të hapura prej kohësh nga drejtësia amerikane, të mbështetura mbi dëshmi që ajo i cilësoi si tronditëse. “Në këto dosje ka elementë shumë interesantë për gjeopolitikën shqiptare,” tha Llabani, duke shtuar se bëhet fjalë për zhvillime që mund të kenë ndikim të fortë politik dhe institucional
Erjoni te dal se u qelb tirana. Askush nuk e ben dot punen e tij. Njeri qe nuk linte nje dite pa bere nje pune. E mbajne me qeli me akuza qesharake, per brekt e grus.
O Remo. Kush të çoj në këtë gjendje që je sot tash 35 vjetë. A mund të më thuash: Kush i prishi fabrikat, uzinat, kombinatet, industrinë, bujqësinë? Po ta them unë, serbi dhe greku me porosi të Amerikës dhe Izraelit. Kush e bani 97 ten e 98 ten? Serbi dhe greku me porosi të Amerikës dhe Izraelit. Kush e bani Gërdecin? Amerika. Kush e bani 21 Janarin? Amerika..Vetëm për Kosoven u vepru drejt për kombin shqiptar se ashtu na intereson ne por ndërkombtarisht gabim se Putini tek ai veprim mbahet dhe ka mundësi të vazhdojë luftrat për të marrë ato që ka pas. He djal të jeshë më i pjekur. Edhe ate fitore që i dhanë Kosovës po duket sikur janë penduar se po e çbënë luften duke i çuar para drejtësisë të gjithë U.Ç.K.
Flas nga larg. Jam larguar prej kohesh dhe nuk kam ndermend te kthehem ne Shqiperi. Sigurisht do ta vizitoj Shqiperine por nuk kam interesa e flas pa emocione. Rama e ka mbajtur relativisht mire Shqiperine per keto vite. Si vend me probleme dhe I varfer Shqiperia kish nevoje per ndryshime te shpejta qe nuk mund te beheshin nga shitja e domateve dhe prodhimi I rrobave apo kepuceve. Parja hyri ne shume menyra. Kapitali u koncentrua tek disa. Nuk ka rendesi se kush I fitoi parate (per dike qe nuk jetoni ne Shqiperi) por rruget ndertimet u bene. Shqiptaret jetojne shume me mire se ne 1990 dhe biles me mire se 2000 dhe 2010. Kjo nuk eshte e vertete per Italianet, Francezet, Gjermanet biles edhe Kosovaret. Tani Rama nuk ka zgjedhje vecse te godasi drogen dhe parate e pista. Kjo do jete problematike per te pasi shume njerez afer me te (ka mundesi edhe ai) te jene ngaterruar dhe do ta pesojne. Gjithashtu heqja e ketyre parave varferon vendin se ato qarkullojne tek te gjithe (taksohen). Mirepo Amerikanet duan ta luftojne drogen pra ai nuk ka zgjedhje ne luften ndaj informalitetit dhe droges. Per fat te tij dhe Shqiptareve administrata e Trump eshte dealmaking administration qe mendon per Ameriken jo parimet. Pra nese Rama sakrifikon disa persona dhe jep dicka (vlera per USA) ai jo vetem nuk preket por do kete rastin historik te beje tranzicionin nga kjo ekonomi qe ka shume informalitet ne nje shoqeri pak a shume normale. Dy jane shtyllat 1) Amnistia Fiskale qe ai deshiron ta beje por nuk e lejon Europa dhe politika 2) Sjellja e parave te pastra qe te zevendesoje parate informale ndryshe ekonomia shkon ne kolaps. Shembull: Sikur 200,000 emigrante te kthehen si pensioniste perfshi ne kete number edhe pensionistet e vendeve te pasura dhe te shpenzojne rreth 20 mije dollare ne vit ne Shqiperi jane 4 miliarde dollare te pastra qe hyjne ne vend. Kuptohet qe realiteti eshte me I veshtire nga e fjalet por nuk eshte e pamundur po pate ne plan te qarte. Pas kesaj Rama duhet te pergatisi tranzicionin ne PS por jo me cuperlingat qe ka tani rrotull. Ato le tja coje Europes ne Ambasada. Nderkoje PD duhet te reformohet per 3-4 vjet dhe vijon rrotacioni normal. Gjithsesi mendoj se pas marreveshjes se qarte me USA Rama duhet te qendroje ne pushtet 3-4 vite te tjera per te siguruar qetesi dhe tranzicion normal. Nuk eshte e lehte por jo e pamundur.
Vetem ai shtet mund ti nxjerri pa u lagur veliajn dhe meten nga burgu dhe nuk eshte çudi "pervojen e kan aresyen gjithashtu autoritetin dhe lejen po ja jep i gjati çar duhet me teper ne nje vend si Albanistani shqiptar"
Kur te bejne moral nga larg dhe Imoralet...Hapu Dhè!