INTERVISTA/ Eksperti gjerman: Shqiptarët shkojnë në Siri? Nuk është surprizë, dihej prej 2 vitesh

Flet për DW Guido Steinberg, ekspert i fesë islame, punonjës shkencor në fondacionin “Shkenca dhe Politika”, që këshillon qeverinë gjermane.

Organet e rendit në Shqipëri kanë arrestuar 8 persona (ndër ta dy imamë), që akuzohen për rekrutime të të rinjve shqiptarë, të cilët shkojnë në Siri përmes Turqisë. Çfarë ndodh në kufirin turko-sirian me luftëtarët, që vijnë nga vendet e huaja për të luftuar në Siri?

Vajtja e shqiptarëve në Turqi dhe më pas në Siri nuk është një surprizë e madhe. Ka një fluks të madh edhe nga Bosnja, nga Kosova, Austria, Belgjika në drejtim të Turqisë. Ka ndërkohë qytete, ku këto rekrutë mund të shkojnë, ku mund të gjejnë pa probleme persona kontaktues, që i nxjerrin shpejt në Siri përmes kufirit. Atje të porsaardhurit stërviten dhe shpërndahen sipas dëshirës në grupime të ndryshme. Është një fenomen, që e njohim tashmë prej gati 2 vjetësh.

Stërvitjet kryhen në Turqi apo Siri?

Stërvitja kryhet në Siri. Turqia është më shumë një zonë hyrjeje dhe tërheqjeje. Problemi i madh është se Turqia i ka toleruar në masë të madhe këto aktivitete në vitet e fundit. Prej disa muajsh përpiqet të paktën të kufizojë disi lirinë e veprimit të grupimeve më të ashpra, por në përgjithësi Turqia është pjesë e problemit atje dhe jo pjesë e zgjidhjes.

Sa të ndjeshme janë shoqëritë e vendeve të Ballkanit ndaj këtij fenomeni?

Nuk është befasi ndoshta që Ballkani të jetë një qendër e aktiviteteve për shkuarje në Siri. Duhen parë jo fort shifrat absolute. Po të shohësh shifrat absolute në Evropë, dominojnë vajtjet në Siri nga Britania e Madhe, Franca dhe Gjermania. Por kur merr numrin e të ikurve në raport me popullsinë, atëherë udhëheqin shumë shtete të vogla dhe këto janë në rradhë të parë Belgjika, Austria dhe Danimarka, por edhe Bosnja kryeson këtu. Dhe po të kujtojmë se misionarët dhe predikuesit salafistë janë të pranishëm në Bosnjë prej dy dhjetëvjeçarësh, nuk është ndonjë befasi. Kjo pak a shumë mund të thuhet edhe për Kosovën dhe më pak për Shqipërinë, kështu që nuk është një surprizë e madhe që një numër i konsiderueshëm i luftëtarëve sirianë shkojnë sot në Siri nga këto zona.

Si funksionon rekrutimi, në çfarë mënyrash bëhet ai?

Ka mënyra të ndryshme. Së pari ka njerëz, të cilët kanë kontakt me rrjetet terroriste, që rekrutojnë me pikësynim dhe kjo ndodh zakonisht në qendrat kulturore salafiste, apo në xhami. Ky është një fenomen, që nuk është studiuar shumë, për shkak se këta njerëz veprojnë në mënyrë shumë të zgjuar. Por ajo që është mjaft e qartë, është se të rinjtë rekrutojnë njëri-tjetrin. Shokët sjellin shokët dhe të njohurit e tyre në xhami në skenën salafiste dhe pastaj ndodh zakonisht edhe vjatja drejt Sirisë. Eshtë më shumë një proces dinamik në grup, se sa një rekrutim i qëllimshëm. Nuk duhet ta imagjinojmë, që organizatat siriane në Evropë kanë rekrutuesit, që mund të jenë në raste të veçanta, por zakonisht kjo është nismë e vullnetarëve evropiane.

Janë njerëz, që rrezikojnë ndoshta jetën duke vajtur në Siri. Çfarë motivesh i shtyjnë të vënë kaq shumë në rrezik?

Ka shumë, shumë motive të ndryshme, që ndryshojnë në varësi të vendit. Në përgjithësi mund të thuhet se shumë muslimanë, sidomos salafistë besojnë se ata duhet t’u shkojnë në ndihmë vëllezërve të fesë në Siri dhe dallimi nga Pakistani, Afganistani, ose Somalia është se udhëtimi për në Siri është shumë i lehtë. Nga shumë vende evropiane, të paktën nga ata, që bëjnë pjesë në BE, mund të udhëtojnë vetëm me një kartë identiteti për në Turqi. Për në Pakistan, në Somali ka qenë gjithmonë ndryshe, ishte shumë më e vështirë për të arritur atje. Pra një arsye që kaq shumë të rinj, që tani vijnë nga pothuajse të gjitha vendet evropiane, është se është shumë e lehtë për të vajtur atje. Ka edhe motive të tjera, të tilla si dëshira për aventurë, që sigurisht luajnë një rol, por arsyeja më e rëndësishme janë ndoshta fotografitë shumë të tmerrshme, që kemi nga lufta Siri në një numër, që kurrë nuk i kemi njohur nga konfliktet e tjera.

Sipas njoftimeve, në Siri ata shkojnë shpesh së bashku me gratë dhe fëmijët. Ku vendosen familjet? Çfarë sigurie gjejnë gratë dhe fëmijët në një vend, ku bëhet luftë?

Po, ky është në fakt një fenomen, që prek jo vetëm shqiptarët. Shumë xhihadistë evropiane udhëtojnë me gratë dhe fëmijët e tyre. Në Gjermani për shembull flitet për 20 deri në 40 gra, që kanë shkuar atje, disa qëndrojnë në Turqi, ku janë të sigurta, por shumica me sa duket kalojnë kufirin dhe ka një infrastrukturë në kuptimin e vërtetë të fjalës, ka zona, në të cilat grupimet xhihadiste në Siri janë mjaft të sigurta. Atje pastaj qëndrojnë gratë, atje ngrihet edhe një infrastrukturë e vogël, që fëmijët, për shembull, të mësojnë, por në fund të fundit situata për gratë atje është shumë, shumë e rrezikshme, sidomos sepse tani që nga janari ka luftime shumë të ashpra edhe midis grupeve kryengritëse dhe në to ka patur shumë viktima në mesin e luftëtarëve europianë, por unë nuk di që gratë të jenë dëmtuar.

Komuniteti Mysliman në Shqipëri distancohet prerë nga këto fenomene dhe nuk i njeh imamët e arrestuar si pjesë të institucionit. Cila është veçoria kryesore botëkuptimore e grupimeve të reja?

Shumica i përkasin skenës salafiste. Ata kanë shkuar në xhami e qendra kulturore salafiste, apo në shkollat përkatëse. Ky është një interpretim i fesë islame, që mbështetet kryesisht nga Arabia Saudite dhe vendet e tjera të Gjirit Persik. Karakteristikë e këtij interpretimi është se i veçon fort nga muslimanët e tjerë, thekson se vetëm ata mund të ofrojnë interpretimin e vërtetë të islamit duke zhvilluar një farë agresiviteti ndaj botës së jashtme. Dhe në një rrymë disi më radikale, nga ky agresivitet kalohet me të vërtetë në dhunë, që e quajnë pastaj luftë të shenjtë, apo xhihad. Shumica e emigrantëve evropianë janë Salafstë dhe dëshirojnë të krijojnë një shtet islamik atje. Duhet imagjinuar në atë mënyrë si shteti islamik i talibanëve në Afganistan, që ka ekzistuar deri në vitin 2001, por ju mund të shikoni edhe Arabinë Saudite për të imagjinuar pak se çfarë këta njerëz kanë ndërmend këta njerëz dhe duhet vëzhguar me vemendje ajo që ndodh në Siri. Në disa qytete në veri dhe lindje të Sirisë, xhihadistët praktikojnë si të thuash dhunë shtetërore dhe ata kanë krijuar një regjiment terrori.

Parlamenti i Kosovës ka parashtruar një projektligj, që ndalon pjesëmarrjen në luftërat jashtë vendit. Cili është mendimi juaj për këtë?

Në shumicën e vendeve është gjithsesi ligj. Në Gjermani ekziston një gjë e tillë. Eshtë e ndaluar të kryesh shërbimin ushtarak në një vend të huaj dhe kjo përdoret tani me të vërtetë si mjet kundër të kthyerve nga Siria dhe mbështetësve të tyre. Kjo quhet propagandë për një shërbim të huaj ushtarak. Ky është një mjet, me anë të të cilit mund t’u dalin përballë të kthyerve.

Sakrifica si të thuash për një qëllim më të largët, më abstrakt se sa sakrifikimi për atdheun.

Ata sakrifikojnë veten e tyre për një ideologji, që ata përfaqësojnë. Kjo mund të krahasohet edhe me vajtjen e shumë komunistëve evropianë në vitet 30-të drejt Spanjës. Edhe atje ekzistonte ndjenja se duhej treguar solidaritet me të majtët në Spanjë, shumë të ngjashme janë zhvillimet e tanishme në Evropë. Nëse kjo luan një rol për Shqipërinë, nuk mund ta them, por shumë nga ata, që shkojnë në Siri, besojnë se duhet të tregojnë solidaritet me muslimanët në mbarë botën.

Kryeministri serb: Do të ishte e pafalshme dhe e trishtueshme që të integrohej Shqipëria para nesh

17:49 Rajoni

I heqin ndihëm sociale, 74-vjeçari thyen gjithë xhamat e komunës me sopatë

17:40 Rajoni

Greqia pranon vizat e Shëngenit në pasaportat e Kosovës

16:59 Rajoni

Zgjedhjet në Serbi/ OSBE hap 10 qendra për grumbullimin e votave në Kosovë

09:23 Rajoni

Ramadan Muja, 'aset' i Thaçit për fushatë zgjedhore

19:47 Rajoni

Bien çmimet e banesave në Prishtinë, një metër katror edhe 550 euro

19:44 Rajoni

Moschopoulos: Njohja e Kosovës do të jetë moment shumë i veçantë për Greqinë

18:15 Rajoni

Engel: I gabuar paralelizmi mes Krimesë dhe Kosovës

17:49 Rajoni

Shqipëri-Kosovë, konsullata të përbashkëta në Milano dhe Kamberra

17:11 Rajoni

Marrëveshja për detin/ Venizelos: Kemi biseduar me palën shqiptare, shpresojmë të hyjë në fuqi

11:48 Rajoni