Një aventurë shtetërore me spiunë

Tre zyrtarë të lartë të shtetit shqiptar, dy nga të cilët anëtarë të komisionit për ndarjen e detit janë vënë në shërbim të agjenturave të huaja, konfirmon një burim i rezervuar për JAVA. Shqipëria një vend i pabesueshëm, zyrtarët e saj “shesin” sekrete inkandeshente: një vit më parë, edhe për këtë shkak, vendi rrezikoi pezullimin nga NATO

Nga Lorenc Vangjeli, JAVA

Për të paktën dy nga ish-anëtarët e komisionit shtetëror për ndarjen e detit me Greqinë, dyshohet se janë bashkëpunëtorë të shërbimeve të huaja sekrete. Një burim i rezervuar konfirmon për revistën JAVA këtë skandal të jashtëzakonshëm. Por kufijtë e skandalit nuk shënjohen këtu, jo vetëm këtu dhe jo vetëm në fatin personal të këtyre dy individëve. Ai thellohet dhe bëhet shtetëror duke përfshirë shumëkënd nga çfarë ndodhi më pas. Për veprimtarinë e tyre, kanë dijeni të bazuar në prova dhe fakte konkrete drejtuesit më të lartë të shtetit shqiptar të dhjetë viteve të fundit.

Të dy këta zyrtarë, pak kohë mbas firmosjes së marrëveshjes dhe rrëzimit të saj nga Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë, kanë pasur një fat të pabesueshëm personal dhe profesional; ndërsa ligjërisht do të duhej të ishin subjekt i ndjekjes penale nga Prokuroria për krime kundër rendit kushtetues, dorëzim të territorit dhe marrëveshje për dorëzim territori, ata kanë lënë detyrat e vjetra dhe janë ngritur në hierarki. Aktualisht, të dy funksionarët ndodhen  jashtë shtetit, si pjesë të rëndësishme e strukturave të shërbimit diplomatik. Veprimtaria e tyre ilegale dhe antikushtetuese, edhe pse e njohur për shtetin dhe institucione të caktuara të inteligjencës, nuk i ka penguar firmëdhënësit që të hedhin firmën nën emrin e tyre për ngritje në hierarki, qoftë edhe pse ju mungoi ndjekja penale.

I pari, funksionari i parë, që ka shërbyer në qeverinë e Nanos dhe të Berishës, ish-anëtar i komisionit për ndarjen e detit, është verifikuar se i shërbente një shërbimi të një vendi fqinjë me Shqipërinë, në momentin që emri i tij u dërgua për dekret në zyrën e ish-presidentit Moisiu në vitin 2004. Atëherë ka pasur një debat të fortë në zyrën presidenciale për fatin e tij, mes Moisiut dhe ministrit propozues, por në rrethana ende të panjohura, ai individ ka marrë detyrën e lartë në një sektor nga më të rëndësishmit e delikatë të shtetit, duke u bërë, si të thuash, një nga “katër gradat” më të larta të atij sektori.

I dyti, funksionari i dytë, ish-anëtar i komisionit për ndarjen e detit, e ka pasur edhe më të ndërlikuar situatën. Me shtetësi të dyfishtë, shqiptare dhe të një vendi perëndimor, ky person që ka shërbyer gjithashtu nën të dy ngjyrat e qeverisjes së vendit, të majtë e të djathtë, është vënë në shërbim të dyfishtë, ndaj një vendi fqinjë dhe një vendi tjetër perëndimor. Rekrutimi i tij është bërë në bazë të lidhjeve familjare. Edhe një njeri shumë i afërt i familjes së tij, ka qenë në shërbim të fqinjit të Shqipërisë. Së fundmi, ngritjen e tij në detyrë e ka firmosur ish-presidenti Topi.

Një tjetër zyrtar i lartë i shtetit shqiptar, i dorëhequr muajt e fundit nga detyra, që gjithashtu mbante një detyrë mjaft delikate, ka qenë edhe objekt, edhe subjekt i dy shërbimeve sekrete, në lindje dhe perëndim. Madje, shërbimi perëndimor, faktoi dhe një veprimtari të paligjshme në drejtorinë ku ai ishte titullar dhe duke e komunikuar një gjë të tillë në Tiranë.

Kush i konfirmon këto fakte? JAVA sfidon për të kundërtën, gjithkënd që do të donte ta përgënjeshtronte këtë skandal të jashtëzakonshëm dhe jo të shkëputur e rastësor në strukturat më të larta të shtetit shqiptar. Një skandal për të cilin janë në dijeni politikanët më të lartë të vendit, të majtë dhe të djathtë. Skandali nuk fillon me këta të tre dhe nuk mbaron me këta të tre, por nuk dihet madje, edhe se deri ku shkon. Ai është rrjedhojë sa e amatorizmit proverbial të qeverisjeve në vend, po aq dhe veprimtarive të qëllimshme të segmenteve të caktuara të tyre. Thjeshtësisht dhe ngushtësisht antishqiptare. “Nëse një ditë do të hapen arkivat sekrete, sidomos të fqinjëve, shqiptarët do të shohin tmerr me sy. Shumë nga patriotët e deklaruar si të tillë, do të shfaqen siç janë, tradhtarë”! Kjo është një aksiomë që mbetet për t’u vërtetuar, por edhe deri në këtë moment, vërtetimi i saj është bërë brenda Shqipërisë: për veprimtarinë e tyre të dënueshme penalisht, ka prova të mjaftueshme nga institucionet vendase dhe sidomos, mjaft dëshmitarë. Një ditë, kur shteti të bëhet i përgjegjshëm, ka megjithatë një shans që për ta dhe shumë e shumë kolegë të tyre të të njëjtit zanat, nuk do të ketë më “promovime personale dhe profesionale”. Atëherë, mund të marrin shpjegim tjetër dhe histori të errëta që kanë ndodhur në Tiranë.

Kërcënimi nga NATO

Historitë me sekrete në Tiranë nuk janë të lavdishme. Pakkush e di, por për publikun ka mbetur ende i fshehtë fakti që Shqipëria, fiks një vit më parë është kërcënuar me pezullim të anëtarësisë së saj nga aleanca më e fuqishme politiko-ushtarake e NATO-s. Për dy arsye. Njëra nga to, për rrjedhje në të paktën tre raste të informacioneve të klasifikuara. Anëtarësimi në NATO, i parë nga politika lokale kryesisht si një arsye për t’i rënë daulles së entuziazmit, ka detyrimet e saj të rrepta. Që nuk kanë të bëjnë vetëm me pjesëmarrjen në misione ushtarake. Dhe një nga detyrimet e paplotësuara është dhe ruajtja e informacionit të klasifikuar. Gjë që Shqipëria nuk e ka bërë. Rrjeta që duhet të pengojë të ligën, është e çarë keqas në këtë pikë. Zyrtarë të lartë shqiptarë, të cilët vihen në dijeni për materiale të klasifikuara, certifikohen nga DSIK, një institucion në varësi të Këshillit të Ministrave. Sipas procedurës së Veting-ut, siç quhet procedura e verifikimit të pastërtisë. Edhe nëse ky proces, fillimisht zhvillohet normalisht, hallkat pasuese janë të shkërmoqura. Për shembull, zyrtari i certifikuar rekruton në shërbim të zyrës së tij një sekretare që sapo ka mbaruar universitetin dhe vetëm 22 vjeç. Ose një zyrtar tjetër, i jep detyrën e drejtorit të kabinetit, dikujt që nuk e ka këtë certifikatë. Humor i zi: përkitjet me zyrtarë konkret nuk janë aspak të rastit.

Gati dy vjet më parë, në rrethana nga më të paimagjinueshmet në misionin shqiptar të OKB-së në New York humbi një Lap Top, që shërbente për komunikimin e shifruar me Tiranën. Askush nuk është ndëshkuar për këtë akt, edhe mbasi ai u bë publik. Ajo çfarë nuk është thënë atëherë, ka të bëjë me faktin se sipas rregullores, çelësi i shifrës duhet të ndryshohet një herë në gjashtë muaj, gjë që nuk bëhet për shkak të mungesës së fondeve.

Nuk ka më spiunë klasikë

Koha e “spiunit” klasik ka përfunduar me kohë. Nuk është më në plan të parë, personazhi i dikurshëm i filmave, me aparat fotografik me mikrofilma në të cilat fiksonte pozicione strategjike, pajisje ushtarake e gjëra të tilla. Sot, është ndryshe. Për shembull, spiunazhi industrial. Ose spiunazhi “politik”. Dhe cilat janë informacionet e nxehta, nga kjo pikëpamje që Shqipëria sot duhet të ruajë dhe nuk e bën? Fjala vjen, i tillë do të quhej pozicioni që do të mbante Shqipëria në grindjen shumëvjeçare mes dy fqinjëve të saj, Greqisë dhe FYROM, për çështjen e emrit të kësaj të fundit. Cili do të ishte roli, ndikimi dhe mjetet për të ushtruar ndikim në fqinjin tjetër, Malin e Zi? Apo cilat janë përpjekjet e Shqipërisë për të garantuar pavarësi dhe diversitet të rrugëve të sigurimit të burimeve të energjisë, në vend apo nga importi? Dhe çelësa të tjerë të tillë të cilët e bëjnë dhe Shqipërinë, për aq sa është, një aktor rajonal në një zonë të trazuar dhe ku status quo-ja ende nuk është vendosur përfundimisht. Po kështu, edhe kryqëzimi i interesave me shërbime të tjera të huaja, me vende historikisht jo miqësorë me Shqipërinë, lufta kundër trafikut të drogës, të armëve, të qenieve njerëzore dhe në përgjithësi, lufta kundër krimit të organizuar dhe terrorizmit. Fjala vjen, një fuqi e madhe e huaj, larg Shqipërisë, ka qenë shumë e interesuar për fatin e zgjedhjeve lokale në vitin e kaluar, në një qytet jugor vetëm me disa dhjetra mijëra banorë. Ambasada e kësaj fuqie në Tiranë, në vitet e fundit ka shtuar në mënyrë mbresëlënëse fondet e saj dhe personelin që shërben në Tiranë, gjë e cila pasqyron në formë deklaratat zyrtare për marrëdhënie të mira mes dy vendeve, por në thelb, shkon ndesh me objektivat strategjike e gjeopolitikë të orientimit të Shqipërisë.

Ku fle mëkati?

Në kapërcyell të ndërrimit të sistemeve në Shqipëri, në vitet 90’, ushtarakë madhorë, deri dhe ish-ministri i fundit i mbrojtjes në regjimin komunist, zyrtarë të lartë të sigurimit famëkeq të shtetit, lanë vendin dhe emigruan kryesisht në vendet fqinjë.

Se çfarë kanë bërë konkretisht andej, kjo është një gjë pothuaj e pamundur të verifikohet, por logjikisht, në kushtet e jetesës për mbijetesë, ata me të gjitha gjasat kanë cicëruar në këmbim të bukës. Për aq sa dinin dhe për aq sa ju kërkonin. Dhe shumë nga ta nuk dinin pak. Eshtë fakt se strukturat e kundërzbulimit të trashëguara nga komunizmi u shkatërruan edhe për këtë arsye, edhe për arsyen e naivitetit – për të përdorur fjalën më të butë të mundshme – që konsideronte si negative në demokraci  gjithçka të derivuar nga e shkuara komuniste.

Në vitin 1997, shefi i SHIK-ut, Gazidede u largua jashtë shtetit me gjithë çfarë ai dinte.

Pesë vjet më pas, Klosi, drejtor i SHISH u linçua publikisht për arsye thellësisht politike dhe u la në rrugë. “Askënd nuk duhet ta gënjejë mendja se punët e errësirës mbeten pa u marrë vesh. Shpesh ato mund të jetë të fshehta në Shqipëri, por për partnerët ndërkombëtarë, është tepër i njohur sistemi i mëkateve që është ngritur në sistem në Shqipëri. Nga kushdo qoftë, i të majtëve dje apo të djathtëve sot. Të huajt i kanë skanuar të gjithë politikanët shqiptarë dhe ato të dhëna, të mbledhura nga shërbimet e tyre sekrete, janë në dispozicion dhe të kancelarive të tyre politike”, deklaronte kohë më parë Klosi.

E njëjta histori dhe me drejtorin e fundit të SHISH, Bahri Shaqiri, shkarkuar në mënyrë rrufe nga kryeministri dhe presidenti Nishani. Shaqiri, i konsideruar gjerësisht si njeriu i amerikanëve dhe partneri i besueshëm i tyre në Tiranë, ka qenë praktikisht prej dhjetë vjetësh drejtues i shërbimit sekret. Fillimisht drejtor kabineti dhe më pas, drejtor i shërbimit për shumë vjet, Shaqiri sot është një qytetar i lirë dhe shteti zyrtar, ndoshta e konsideron edhe si një barrë në këmbë. Duhet të jetë tërësisht e kundërta. Edhe heshtja e tij – dhe ai ka zgjedhur të heshtë, pavarësisht shumëçkaje që di – ka një çmim detyrues për shtetin. Njerëz si ai nuk mund të lihen në rrugë. Edhe pse viti 2012 është tërësisht i ndryshëm nga çfarë ishte Shqipëria 20 vjet më parë. Sot gabimi nuk mund të ketë si alibi naivitetin e viteve 90’, sot mëkate të tilla mund të kryhen vetëm me vetëdije.

Emërimi i Visho Ajazit në krye të SHISH-it, gjithashtu ka shumë pikëpyetje. Sidomos me besueshmërinë që kërkon të ketë statusi i institucionit që ai drejton. Me dy shtetësi, Ajazi është certifikuar për pozicionin e djeshëm politik që ka mbajtur si zëvendësministër, por që është i pamjaftueshëm për postin e tij të ri. Në karrierën e tij ka një zonë errësire: dhjetë vjet që ai ka kaluar në emigracion në Kanada janë praktikisht të padeshifrueshëm.

Ky është një sinjal alarmi për politikën shqiptare që duhet të reagojë. Në të kundërt, do të vazhdojnë të qëndrojnë në zyra, njerëz që paguhen me lekë taksapaguesish shqiptarë dhe u shërbejnë të tjerëve. Bota nuk është duarshtrëngimi i politikanëve në takime zyrtare; ata janë shërbëtorët e publikut, por në Shqipëri, kanë zgjedhur të mbeten padronë. Edhe atëherë kur përbetohen për patriotizëm dhe hanë bukën e shqiptarëve dhe bëjnë “duanë e turkut”.

Si duhet të funksionojë

DSIK-ja, është një institucion pranë Këshillit të Ministrave, si Autoritet i Sigurisë Kombëtare në fushën e informacionit të klasifikuar. Shqipëria ka nënshkruar marrëveshje me 10 vende anëtare të NATO-s për shkëmbimin dhe mbrojtjen e informacionit të klasifikuar. Shqipëria, në këto marrëveshje ka marrë përsipër që informacionet e shkëmbyera në bazë të marrëveshjeve, nuk do t’i përdoret për qëllime të tjera. Ai informacion do të njihet vetëm nga personat të cilët duhet të njihen me të, që kanë akses për ushtrimin e detyrës si dhe që janë të certifikuar sipas procedurave të brendshme të shteteve. Në themel të kësaj është dhe parimi “nevojë për njohje”, një parim bazë i përfshirë në doktrinën e politikës së sigurisë së NATO-s. por që përcaktohet edhe në këtë marrëveshje.

Janë katër nivele të informacionit për shtetin shqiptar, sipas ndjeshmërisë që ka informacioni. Fillon nga niveli më i ulët, “i kufizuar”, shkon në “konfidencial”, në “sekret” dhe përfundon në “tepër sekret”.

Fier, këshilltari i majtë: Të djathtët më dhanë 100 milion lekë për votën time

09:51 Politika

Vrasja në Divjakë, fqinji e qëlloi me një plumb në kokë pasi dyshonte se shkonte me gruan e tij

09:40 Politika

Fqinji e ekzekutoi familjen pas sherrit për një betoniere të vogël. Arqipeshkvi Masafra ndërhyn për të shmangur hakmarrjet

09:33 Politika

Meta: Berisha, njeriu më korrekt në politikën shqiptare. Për Albpetrol nuk ka rëndësi oferta, por serioziteti i partnerëve

09:21 Politika

Kjo është shenjë paqeje apo fitoreje?

20:17 Politika

Svoboda: Do jetë status i kushtëzuar me zgjedhjet e vitit 2013

19:39 Politika

ANSA: Shqipëria do e marrë STATUSIN e vendit kandidat për në BE

19:34 Politika

Është sërish Greqia...

19:22 Politika

Nishani flet në OKB: Shqipëria është në pararojë të mbrojtjes së të drejtave të njeriut

18:50 Politika

Edi Rama: Kjo është qeveria më e korruptuar dhe ky është kryeministri më obskurantist në historinë e shtetit tonë

18:39 Politika