Nuk vdes pa e blerë një diplomë shqiptare!

Nga MSc Fatjon Hoxhalli*

Kemi edhe ne sistemin arsimor universitar në Shqipëri, dhe çka të bën më tepër përshtypje është tendenca e tij për t’iu përshtatur pritshmërisë së tregut të punës, publik apo privat qoftë ai, në të mirë e në të keqe, sidomos në të keqe. I vjetri tepër komunist, këto të rejat, tepër liberalë për të nxjerrë profesionistë të zotë, dhe ca nga ca sikur po zbehet kjo puna e shkollës.

Që duhej pasur, duhej pasur, po s’kish më rëndësi si, çfarë, në ç’mënyrë… Nga një armë, dija kaloi në formalitet, pastaj në materie, e këtej nga fundi si trofe aftësie, aftësi nga ato që vetëm të zotët e kishin, ndërkohë që për të tjerët mbetën të hapura ende dyert e shkollave.

Mësimdhënia, ambientet dhe infrastruktura e arsimit publik, degjeneronte dhe paralelisht korrupsioni dhe shkollat private filluan të lulëzonin çdo ditë e më shumë. Kur papritur, si rrufe nga qielli, erdhi zgjidhja e të gjitha problemeve, Shqipëria ratifikoi me brekë nëpër këmbë Kartën e Bolonjës. Diplomat shqiptare u kuotuan dhe po vlenin më tepër.

Ata (ato) që s’kishin studiuar me Karten e Bolonjes, ishin asgjë përpara atyre që sapo po fillonin të studionin me të, madje kishte edhe nga ata që e mendonin Kartën si nje hinkë speciale që ndihmonte në përcjelljen e dijeve direkt nga libri tek truri, pa qenë fare nevoja t’i qëndroje librit sipër, poshtë, majtas apo djathtas.

Kjo “mirakëll of fridëm” e sistemit arsimor, ishte dhe mbeti një eksperiment i stërmunduar, ndoshta i dështuar i sistemit arsimor europian, veçanërisht i atij italian, portugez dhe spanjoll, për të korrigjuar integrimin e vonuar të studentëve të tyre në tregun e punës.

Jo pa qëllim, u mendua të copëzohej arsimi i lartë në dy cikle, për t’i dhënë mundësinë kujtdo kishte nevojë, të punësohej që me mbarimin e ciklit të parë.

Kushtet në Shqipëri ishin paksa më ndryshe se ato në Itali, Spanjë dhe Portugali, ndërkohë që këta evropianët latinë të Mesdheut kërkojnë të punësohen pa mbaruar plotësisht ciklin e lartë arsimor, këtu tek në shkojmë në universitet dhe zgjasim pa fund studimet deri lart te doktoratura vetëm e vetëm se kemi pak frikë nga puna.

Nëse nuk do e emërtonin Kartë Bolonje, do i jepnin emrin e ndonjë karte tjetër, ama këtej nga ne kishte goxha leverdi ky sistemi i ri.

Në arsimin shtetëror llogaria ishte e thjeshtë, dy konkurse për hyrjen në universitet, disa provime më tepër, dy mbrojtje diplome, gati-gati të ardhurat po shumëzoheshin me dy.

Akoma më të thjeshta ishin llogaritë e universiteteve private, një vit më tepër për të gjithë, konkurrencë në kollajbërje si të provimeve, ashtu dhe të punëve të tjera dhe karta mori dhenë.

E ja ku gjendemi sot në këtë vitrinë trofesh e diplomash nga më të larmishmet, ku edhe blerësi më i kujdesshëm nuk do dinte më të blinte ç’kërkonte.

Prandaj unë, plotësisht brenda llogjikës dhe ligjit më të lartë të shtetit, Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, do propozoja të legalizohet blerja e trofeve universitare, të ashtuquajtura diploma, mastera e pse jo dhe doktoraturllërira.

Nuk bej shaka fare kur thërras Kushtetutën, është AJO që vendos këtë limit: “Arsimi … dhe ai i lartë mund të kufizohen vetëm nga kritere aftësie”, e cili nga ne meritokërka të kufizohet në bazë të kësaj aftësie, pse nuk është meritë të manovrosh gjithë ato strese dhe siklete që të krijon faza e pazarbërjes për të blerë një provim, nuk është aftësi të mbledhësh një grusht me lekë (i marrin dhe në euro) për ta konvertuar pastaj atë në diplomë!?

Thjesht në respekt të të dyja palëve, (ndoshta asnjëra prej tyre nuk do të donte të qëndronte në një thes me tjetrën), të krijojmë dy lloj Universitetesh Shtetërore dhe dy lloj Universitetesh Private, ata që i krijojnë mundësinë të aftëve për të blerë diplomën, ta blejnë atë, dhe ata që u krijojnë mundësine të aftëve për ta djersitur një diplomë, ta djersisin atë.

Nuk është aspak absurde, në thelb ai që propozoj është një sistem kushedi sa herë më i drejtë se ky në të cilin gjendemi sot, jam i sigurt se gjithë ato dreq paragjykime që lexuat më sipër, që pa dashur bien në kurrizin e të gjithëve, do evitoheshin.

Nëqoftëse dystandardizimi që shoqëron futjen në universitet, krijimin e kurrikulumit universitar dhe diplomimit, do shoqërohej edhe në emërtimin e diplomave, shoqëria, e veçanërisht tregu i punës do ishte më i qartë. E ajo copë karton nuk do ishte më formale, por do vërtetonte vërtet zotërimin e këtyre aftësive, që tek të dyja palët bien në sy, por janë të ndryshme.

Dhe mos u trishtoni kur u them se kjo nuk diskriminon asnjë, askënd. Këtu tek ne nuk mungojnë ata biznesmenë e punëdhënës që do preferonin shkathtësinë dhe prakticitetin e një diplomëblerësi para urtësisë dhe rrugëgjatësisë se atyre që e kanë djersitur, ama, e dhëntë Zoti, ndonjë prej tyre do preferonte diplomëdjersiturit, të dinte ku t’i kërkonte e ku t’i gjente, duke evituar gjithe këto paragjykime.

Nuk dua të flas pastaj për përfitimet që do të kishte sektori publik nga kjo lloj ndarje, janë të pallogaritshme!

E kam merak ta qartësoj këtë punën e aftësisë, gjuhët janë dinamike, kuptimi i fjalëve ndyshon në bazë të perceptimit social-kulturor që i bëhet në ambientet ku ato përdoren, e këtu jam i sigurt se fjala aftësi, ka pësuar një zgjerim aq të madh këto vitet e fundit, sa pa frikë na lejon t’ua garantojmë këtë të drejtë kushtetuese edhe atyre që mezi presin të blenë një, dy a tre diploma.

Eh çfarë t’u them pastaj, për ata të mjerë që nuk kaluan dot provimet hyrëse në Shqipëri dhe vazhduan shkollën jashtë saj. Për ata s’ka zgjidhje! Ata do vazhdojnë të ngelen të mjerë, sidomos po të kthehen. Ose më mirë po u jap një tjetër zgjidhje: Ka shumë universitete private që në regjistrin themeltar të studimeve kanë lënë numura amze bosh. Punoni aty në Perëndim dhe ato paratë që do sillni me vete shpenzojini edhe për makinë, edhe për kafe nga Blloku, edhe për plazh gjysëm nudo në Dhërmi, edhe për të paguar studime ekstra ketu në mëmëdhe. Sa për kujtesë, 2500 euro një vit ose 6000 euro një diplomë bachelor… Hajde diploma, diploma të mira e të lira…

*Autori i shkrimit është masterizuar vërtet për Jurisprudencë pranë Universitetit Publik të Pavia-s në Itali.

fb.com/fatjon.hoxhalli

“Gjarpri” i klonuar

19:55 Blog

Si ndihesh kur je nëna e një homoseksuali?

17:42 Blog

S’të pyet njeri!

16:17 Blog

Strategjia e munguar për energjinë

15:25 Blog

Krimeja u kry - çlirojeni Çeçeninë!

21:05 Blog

"NATO AIR just do it"

20:44 Blog

Kievi afër nesh

20:00 Blog

Një kryeministër normal

17:23 Blog

Reforma territoriale dhe ndikime të pritshme të saj

21:01 Blog

I lidhur që në djep!

20:53 Blog