Te fundit
Rikthimi i problemit ballkanik
24 Maj 2015, 15:12Rajoni
TEMA
Nga Dominique Moisi*
“Dikush duhet të Europianizojë Ballkanin, në mënyrë që të shmangë Ballkanizimin e Europës”. I shkrova këto fjalë me politologun francez Jacques Rupnik më 1991, kur lufta sapo po shpërthente mes shteteve trashëgimtare të Jugosllavisë. Luftimet vijuan deri në fund të dekadës, duke shkaktuar mijëra jetë njerëzore dhe kërkoi dy herë ndërhyrjen e NATO-s (në Bosnjë më 1995 dhe në Serbi më 1999).
Gati çerek shekulli më vonë, Ballkani vijon të përbëjë kërcënim për paqen në Europë, njësoj siç qe në prag të Luftës së Parë Botërore dhe në fund të Luftës së Ftohtë, kur shpërthimi i Jufosllavisë solli jo vetëm luftën e parë në Europë që nga viti 1945, por edhe rikthimin e vrasjeve deri në gjenocid.
Luftimet e fundit në Maqedoni, të cilat lanë të vrarë tetë oficerë policie dhe 14 militantë shqiptarë, rrit gjasat për rikthim te dhuna. Është e vështirë të dish nëse gjakderdhja përfaqëson qelbjen e një plage të vjetër të pashëruar apo është diçka e re, një reagim ndaj një qeverie me maxhorancë sllave që duhet se ka përqafuar shovinizmin etnik.
Ajo që është e qartë është që rajoni mbetet shpërthyes dhe një realitet konfuz, i aftë për të kërcënuar stabilitetin e Europës, i cili sakaq është shumë i rrezikuar nga aventurizmi rus në Ukrainë. Rajoni është një përzjerje e rrezikshme nacionalizmi në rritje, zhgënjimi të thellë ekonomik dhe lodhje me progresin drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian. Potenciali për kaos na detyron ne të vlerësojmë edhe një herë se si është mënyra më e mirë për të menaxhuar këtë fuçi baruti.
Kur unë isha në Beograd së fundmi, loja e luftës në Maqedoni qe tema e diskutimit në qytet. Disa nga bashkëbiseduesit e mi serbë u ankuan për verbërinë e Perëndimit. Në veçanti, ata kritikuan BE-në, NATO-n dhe Organizatën për Siguri dhe Bashkëpunim në Europë, OSBE për shkak se këto organizma i përshkruan ngjarjet e dhunës si “incidente të izoluara.” Nga perspektiva e serbëve, sulmet nga nacionalistët shqiptarë qenë me gjasë më shumë nisja e një përpjekjeje për të zgjeruar territorin e tyre në dëm të fqinjëve të vet kristianë, duke filluar nga më i dobëti.
Janë pikërisht këto këndvështrime, të cilat, të shoqëruara me dhunë, rrezikojnë të përforcojnë mëdyshjet brenda BE-së mbi perspektivën e zgjerimit të mëtejshëm. Precedenti i Greqisë, i cili vështirë se mund të konsiderohet si shembull pozitiv i anëtarësimit në Europë, duket veçanërisht domethënës kur flitet për fqinjët veriorë të Greqisë, të cilët janë njësoj të infektuar me norma të larta korrupsioni dhe papunësie. Dhe disa nga BE janë të tërhequr nga afrimësia e dukshme mes besimtarëve të Kishës Orthodokse dhe simpatitë e tyre për Vladimir Putinin e Rusisë, apo nga popullsia e madhe muslimane e rajonit.
Këto përqasje Europiane reflektojnë pjesërisht dështimin e udhëheqësve të kontinentit për të kapitalizuar disa raste spektakolare suksesi të zgjerimit, si përshembull rasti i Polonisë. Në vend të këaj, ekzigjencat politike të brendshme kanë shtyrë shumë udhëheqës europianë të theksojnë vështirësitë dhe dështimet e zgjerimit.
Me erë të tillë të ftohtë që fryen nga Perëndimi, nuk ka pse të habitesh që Eurofilia ka filluar të humbasë terren në vende të tilla si Beogradi duke u zëvendësuar me nostalgji për periudhën e Jugosllavisë. “Në atë kohë ne ishim të respektuar,” më tha një diplomat serb në pension. “Ne ishim një nga vendet e mëdha të Lëvizjes së Asnjanjësisë.”
Ndjesi të tilla rastisen edhe në Bosnjë e madje edhe në Kroaci, vend që u anëtarësua në BE më 2013.
Gjatë epokës komuniste, Jugosllavia qe një kontrast i madh në krahasim me bllokun Sovjetik. Ekonomikisht dhe nga pikëpamja shoqërore, nënshtetasit e saj qenë shumë më mirë se sa ata të Europës Qendrore. Sot, mirëqënia është zhdukur. Polonia po lulëzon ndërsa shtetet trashëgimtare të Jugosllavisë (me përjashtim të Sllovenicë) po vuajnë, viktima të plagëve të pashëruar të të shkuarës së largët dhe të afërt – përfshië atavizmin cinik të presidentit të Jugosllavisë dhe Serbisë Slobodan Milošević në kapjen dhe ruajtjen e pushtetit.
Ky është kulmi në shumë vite, koha kur BE-ja dukej kaq e largët, kaq e ftohtë. Vendimi i Presidentit të Komisionit Europian Jean-Claude Juncker për të shkrirë postin e Komisionerit të Zgjerimit është parë si vendim shumë domethënës, duke lënë shumë njerëz në kërkim të një modeli alternativ. Ripushtimi i Krimesë nga Rusia përbën një pikë të gjallë diskutimi për serbët ultranacionalistë që ankohen se kanë humbur Kosovën e populluar në shumicë nga shqiptarët. Ndërkohë, zyra e Gasprom në qendër të Beogradit ofron një provë të qartë dhe të dukshme të pranisë energjetike të Rusisë në këtë vend.
E vërteta, natyrisht, është se nuk ekziston një “model rus” për Ballkanin përveç përdorimit të dhunës. Lidhjet gjithnjë e më të ngusta me Europën mbeten mënyra më e mirë për të ecur përpara për banorët e rajonit si dhe për vetë BE-në. Në një kohë krize ekonomike të rëndë, idealet europiane mbeten, pavarësisht të gjithave, antidota e vetme eficente ndaj gripit nacionalist. Për Ballkanin, ashtu si edhe për pjesën tjetër të Europës, BE-ja është e vetmja alternativë për një të ardhme ndoshta të keqe, por jo aq të keqe sa e shkuara.
*Project Syndicate-BIRN
15 komente në “Rikthimi i problemit ballkanik”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
nuk eshte Ballkani kercenues i paqes per Evropen ,por sunitet boznian dhe shqipfolesit………….pune korrakesh,varu kkkkkkkkkkkkk!
Vazhdon ti moterqur komentin
Mire e the varu tgfs.
Ti je nje arsye me shume se pse shqiptaret duhet te bashkohen me fort me njeri tjetrin.Egzistenca e njerezve si puna jote, qe nuk ngopen ti edhin zjarr benzines na ben edhe me te forte dhe te durueshem per rrugen e gjate qe kemi perpara per prosperiet. jeni mesuar per shume kohe ti shikoni shqiptaret te neperkembur e pa te drejta, te shtypur e te percmuar. Dhe kur papritur I shikoni ata te ndergjegjsuar se meritojne shume me teper nuk nguroni ti etiketoni aspiratat e Shqiptareve si pretendime per territore e ku ta dij une se cfare tjeter mund te sajoni. Shiperia e madhe eshte sajesa juaj dhe jo e Shiptareve. Shqiptaret jane nje komb I vogel por me shpirt e zemer te madhe.Ata jetojne ne nje vazhdimesi gjeografike, kulturore, dhe ne kushtet kur kufijte jane thjesht nocione gjeografike dhe bota sa vjen e behet me e vogel ne nje kuptimnuk kane nevoje per sajesa te tilla. Keto kohera te veshtira duhet te na bejne te mendojme me mire se si te duam me shume njeri-tjeterin e ta konsiderojme atdheun si gjene me te shtrenjte.Edhe mirqenia e gjisecilit po ta mendosh thelle nuk mund te vije pa nje mirqenie te tille te pergjithshme. Kombet e respektuar kane zene vendin qe u takon ne familjen e kombeve te qyteteruar pikerisht se ne rradhe te pare kane respektuar vehten e tyre fillimisht e pastaj edhe te tjeret. Kete gje ne duhet ta ndreqim.Nuk te respekton njeri po nuk respektove veheten.
Talibanet e vertete ne Ballkan jane ortodhijakeset serbo-grek. Atyre pak trushperlareve shqipfoles te egzaltuar me perrallat beduine arabe do jua gjejme caren. Por cka tu besh komplet kombeve te ngritura ne baze te talibanizmit orthodhijaks si serbet dhe greket? Kombe plotesisht iracionale dhe neurotike. “Stuhia” kroate e 1995 dhe “Engjelli Mbrojtes” i 1999 i NATOs si duket jane ilaci i vetem.
o tfgs te qifsha motren,e kuptove apo ta them edhe nje here. te qifsha motren
Nga perspektiva e sebëve,sulmet nga nacionalistët shqiptarë qenë me gjasë më shumë nisja e një përpjekjeje për të zgjeruar territorin e tyre në dëm të fqinjëve të tyre kristianë……….
Kristiane…!Perse duhet te reduktohet nje konflikt territorrial ne nje
konflikt fetare?!Per ti dhene te drejte vetes edhe kur nuk ke te drejte,duke menduar se Perendimoret do ta trajtojn problemin nisur nga paragjykimet fetare?Bota ortodokse sllavo-greke,eshte e semure,vende me nje politike dhe shoqeri hipokrite,me nje mentalitet mesjetare te mykur te kohes se Bizantit.
Po krimet qe bejne ruset ne Ukraine?-qe trushkualirit rus nuk e kundershtojn,por percjellin edhe mesazhe paqjeje,qe besoj se mendojn te jene te besueshem aq sa ishte edhe Hitleri(nese nuk eshte kenge e porositur nga autokrati Putin).
A Million Voices Polina Gagarina
We are the world’s people
Different yet we’re the same
We believe
We believe in a dream
Praying for peace and healing
I hope we can start again
We believe
We believe in a dream
………………..!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
[email protected]
Eshte ajo karta e prere qi valvitej mbi Belgrade,e qi neve Shqipove na pelqen shuuuum, prandaj…….!
Qen bir qeni turkuleshmutofagos,,,,,,,,,!
Dikur Ballkani edhe pse nen sundimin osman si etni kane kaluar jo keq sidomos deri nga viti1850.Behej rezistence e luftra lokale kunder portes.QE NGA MOMENTI I KONGRESIT TE SHEN STEFANIT RUSIA ENDEROJ TE ZAPTONTE TERE BALLKANIN SI VEND FITUES I LUFTES ME TURQINE.Nga kjo kohe e deri me sot,per cudi u ndes konflikti etnik.Ne veri Serbet adaptuan teorine e nacertanies td Cjbrilloviqit per cdukjen e shqiptareve nga trojet amtare.Po keshtu ne juge Greket tend ,na pollen teorine e megallidese,per ringritjen e Hellades tende ne piedestalin e dikurshem,pasi Turqia ju vuri hurin nga azia e vogel.Ate qe ju bene turqit grekeve ate edhe sot e kesaj dite greket duan tja u bejne shqiptareve ,Kjo eshte ajo strategjia greke e vorioepirit qe na qenka greke.Lidhja e ortodoksise Moske -Beograd -Athine ,e cila per fat te keq vepron edhe sot ka ne thelb zgjerimin e influences ruse ,daljen ne det te serbise si dhe zgjerimin e Greqise me teritore.Kuptohet keto ne kurriz te Shqiperise.Pra kjo lidhje fetare e gjakosur e krishterimit te perbashket me ambicje te pista ,prej teorive anti civilizuese ka gati 2 shekuj qe i ka vene fitilin Ballkanit.Pra eshte shovinizmi sllavo grek ata qe nxisin konfliktin ne Ballkan.Kohet kane ndryshuar o zagar grek shqipfoles,bukeshkeles ,e i pabese,e ti duhet ta dish se ne Shqiptaret do te japim jeten te tere per te mbrojtur vendin tone.Sot mundemi se kemi edhe fuqi edhe alate ,edhe jemi te vendosur per ate qe bejme .Pushtuesit e cdo lloji me arme apo me fe kane nje fund jo te mire Edhe ti ate fund ke ,edhe se flet nga anusi te dime mire se cili je .Endaksiiiiiiiiiiiiii,,,,,,,,,,!
Sigurisht me idiotizmin qe te karakterizon tfga te sygjeroj per te disaten here : se pari lexo te pakten nje liber pasta hajde shkruj ne 9kete faqe.A ristidh Kola eshte ai qe e ka percaktuar me se miri prejardhjen tende , Arif Mati gjithashtu ka percaktuar drejt preardhjen e orgjines tende lexo, lexo biri ime.Siperfundim daja eshte I gatshem kurduhere per ty.Mua me njohin te gjithe ne Kopeshiltin Eden (Elbasan) vetem pyet per dajen.Se harova te fala sateme.
po c’lodhesh o stili ti shpjegosh ketij koqes… Gjykoji njerezit para se te marresh mundimin tu shpjegosh. E ke vene re sa fjalor te varfer ka? Dy flete fjalor!! Korrak, zike, varu kkkk (tfgs) marmida suniti..kaq!
As ia di kuptimin po thjesht si i degjon nga janulla vjen e leshon helmin ketu.
Ore tfgs une kam bindjen se ti je i frustuar seksualisht vetem objekte bythecarese ke ne goje.. Do te te zere goja lesh o i zi sic te ka zene dora e djathte!(shikoje doren sa te duash me lesh e ke) Varja pageses per komentet te tema mos komento nja nje muaj shiko e gjej ndonje shoqe mbase sherohesh.
Amanet coja kete mesazh janulles se perfiton edhe vete: “Kastraveci eshte per sallate leshtesia juaj…”
Evropa mendon se duke futur Bullgarine dhe Rumanine e ka vendosur nje limit te forte per influencen ruse ne kete territor. Ballkanin mendojne se e kane ne vathe dhe te cliruar nga influenca Ruse.
Gabohen!
Eshte momenti limit qe Evropa duhet te fuse urgjent brenda proeuropianet si Shqiperia, Kosova, Mali i Zi.
Maqedonia pasi te plotesoje kushtet e bashkejeteses multietnike.
Përndryshe ka për te qenë problem Ariu Rus!
Me qetesi dhe dashuri..(I.Meta),…Ne fund te luftes ballkanike, ne ishim ne koalicion me fuqite humbese dhe pjese e “vllaut te madh”….Ne kongresin e Berlinit, Turqia otomane, si fuqi humbese e luftes, pagoi reparacionet Europes ,ndermjet te tjerash dhe me territoret tona, qe tashme dihen,…dhe firmen por coptimin e ketyre territoreve, ne emrin tone e hodhi ministri i jashtem turk i asaj kohe….Vetem kemngulja austro-hungareze dhe e disa shteteve te tjera perendimore, beri qe te jemi ne keto kufinj ku jemi sot….Teoria na coptuan fuqite e medha, …jane qyfyre nge regjimi i kaluar qyfyr….(me qetesi dhe dashuri…im)…..Qe dikush do te te grabise pronen, territorin etj, ne radhe te pare te tjeterson(fallsifikon)letrat….Kur do te te zhduke si njerez ,te zhduk identitetin, gjuhen ,kulturen ,historine, fene….Kete gje kane bere ne shekuj dhe vazhdojne……ta bejne trioja antishqiptare,…turk-grek-sllav…Ata na kane fallsifikuer letrat e tokes…na quajne te ardhur…..myslimaneve i thone jeni turq, ….ortodokseve greke, ju thone jeni greke, …ortodokseve sllave, ju thone jeni sllave…Mbi themelet i kishave katolike, sllavet kane ngritur manastiret e tyre….turqit otomane, ngriten xhamite…Mbi kishat ortodokse shqiptare te ritit bizantin, greket ngriten manastiret e tyre nga njera ane, dhe ne anen tjeter, sllavet objektet e tyre…Qindra e mijera shqiptare u shperngulen me dhune apo mashtrim ,jashte vendit te tyre, dhe u zevendesuan me kolone perkates,..turq-grek-sllav….Ja pra qe u gjet justifikimi per territoret e grabitura, dhe u “lane” duart per genocidin e kryer nga kjo trio….(me qetesi dhe dashuri…im) Si perfundim, eshte domosdoshmeri historike dhe emergjence kombetare, qe te kthehemi ne identitetin tone europian, sepse kjo eshte rruga e vetme per te shpene ne vend padrejtesite historike, dhe realizuar objektivat tona kombetare….Vetem keshtu do zeme vendin qe meritojme ndermjet kombebeve te qyteteruara te botes…..me qetesi dhe dashuri….
E dime por puna eshte qe KURVA mos te hiqet e nershme ….kjo eshte e gjitha .
Ska pas faj Fishta i madh qe e quante te tille , nejse nje shembull i mire eshte Izraeli , te vujt ne shekuj te shekujve sot s’pjerdhin per njeri .
Syte tane duhet te jene vetem per interesin TONE KOMBTAR dhe “VLLAU I MADH” duhet te jet vetem Washington DC .
gjersa greko-serbet te na paraqesin si myslimane e kane te kapme
kishte nje kuptim kur u mund perandoria osmane por sot kjo tregon se u ka mbetur ora 100 vjet prapa