TemA TV/ Ermal Hasimja: “Ne Tirana", parti politike me listë të plotë në zgjedhjet e 2017-ës (INTERVISTA)

Nga Besmira Pelushaj

Politologu Ermal Hasimja, njëhëresh edhe pjesëtar i grupimit “Ne Tirana”, që garoi në zgjedhjet e 21 qershorit me kandidatin Gjergj Bojaxhi, tha se rezultati i respektueshëm i arritur në këto zgjedhje, është një pikënisje e mirë për të vazhduar në zgjedhjet e 2017-s. Ky grupim, u shpreh Hasimja në studion e TemA TV, është i vendosur për të çuar përpara betejën e nisur me korrupsionin dhe klientelizmin. Veç figurës së Gjergj Bojaxhiut, në listën për zgjedhjet e 2017-s do të ketë edhe shumë figura të tjera që do t’i bashkohen këtij grupi, në dy vitet e ardhshme. Duke analizuar rezultatin e zgjedhjeve të 21 qershorit, Hasimja tha se humbja e thellë e partisë Demokratike erdhi pasi partitë në Shqipëri funksionojnë jashtë konceptit të demokracisë, nuk kanë lidhje me përfaqësimin dhe ekzistojnë mbi bazën e marrëdhënieve klienteliste. Hasimja komentoi edhe zërat e fundit për një ribashkim PD-LSI, dhe tha se nuk e befason asgjë, pasi niveli i politikës që zhvillohet në Shqipëri, nuk është politikë idesh, por është politikë shit-blerje postesh.

Pas rezultatit që u arrit në zgjedhjet e 21 qershorit, (mbi 5%) cilat janë ambiciet e grupimit “Ne Tirana”?

Në këto zgjedhje kandidati i “Ne Tirana” Gjergj Bojaxhi mori mbi 16 mijë vota. Është e vërëtë që është një rezultat i respektueshëm. Por, nga ana tjetër duhet thënë që rezultati mund të kishte qenë më i madh se kaq. Por, një pjesë e njerëzve kanë menduar që do të ishte një votë që do të konsiderohej prej tyre si një votë e kotë, meqënëse nuk prisnin se do të fitonte. Kështu që realisht, ne mendojmë që ka pasur më shumë mbështeje se sa 16 mijë votat që u morën. Por, gjithsesi është një pikënisje e mire. Ne e kemi ndjerë mbështetjen e njerëzve, kemi ndjerë mbështetjen e një pjese të mirë të opinionit publik, jo thjesht se doli diçka e re, po kjo diçka e re kishte vlera në vetvete. Ne mendojmë që është një pikënisje e mirë për të vazhduar, për të qenë pjesë e konkurrencës, prapë në të njëjtin format kundër dy partive kryesore, kundër sistemit që kanë vendosur partite, jo sistemit si koncept, po sistemit klientelist dhe të korruptuar që kanë vendosur. Pra, edhe në zgjedhjet e 2017-s dhe më tej.

Cila do të jetë ideologjia e grupimit tuaj, do të jetë më shumë majtas apo djathtas?

Strategjia më e mirë është të thuash të vërtetën për këto gjëra dhe unë po të thëm të vërtetën. Ne kemi pasur diskutime gjatë javëve të shkuara për disa çështje kryesore, për vijëmësinë e grupit nga pikëpamja e strukturimit, por edhe për aspektet ideologjike. Kemi pasur debate dhe diskutime në mënyrë njerëzore dhe normale. Situata brënda grupit është kjo; ne kemi nga ata që janë me prirje më liberale, po flasim për liberalizëm ekonomik, pra janë njerëz që kërkojnë më pak ndërhyrje të shtetit, më tepër vënd dhe hapësirë për iniciativën e lirë të taksave të ulëta pra, rol më të ulët të shtetit. Ka dhe nga ata që kërkojnë përkundrazi rol më të madh të shtetit, rol udhëheqës të shtetit, rregullim të ekonomisë, taksa më të larta, në shërbim të interesave publike. Domethënë, kemi nga të dyja anët kryesore të ideologjive. Të thuash majtas apo djathas është pak reduktuese sepse edhe e majta dhe e djathta kanë ato nuancat e veta, ka të djathtë konservatorë dhe të djathtë liberale. Në të gjitha diskutimet, ne kemi rënë dakord për diçka, që problemet madhore që ka sot vendi nuk janë problemet ideologjike. Domethënë, ne mund të bëjmë një pjesë rruge të rëndësishme së bashku, pavarësisht dallimeve ideologjike që kemi për të zgjidhur, ato që janë probleme madhore sot. Kjo nuk e zgjidh përfundimisht problemin, pasi debat mbi aspektet ideologjike prapë do të zhvillohet në dy mënyra. Mënyra e parë është që do të zhvillohet deri në pikën, në të ardhmen, ku do të gjendet një kompromis brënda grupit për zgjidhje të caktuara konkrete. Por patjetër që edhe mund të vijë një moment kur dikush aty brenda nuk do ta gjejë veten, qoftë nga një krah ose nga një tjetër edhe mundet pse jo që të shkëputet dhe të krijojë diçka tjetër të ngjshme. Ne mendojmë që në momentin në të cilin ne jemi beteja që ne nisëm, beteja me korrupsionin dhe klientelizmin nuk është një problem thelbësisht ideologjik, por është problem me të cilin në radhë të parë ka të bëjë me moralin e qeverisjes. Dhe kjo është një gjë e cila na bashkon të gjithëve brenda grupit, dhe është një betejë e përbashkët dhe mund ta çojmë këtë betejë përpara, pa pasur nevojë që të ndahemi në drejtime ideologjike.

Megjithatë zoti Hasimja, shqiptarët janë mësuar të votojnë majtas ose djathtas!

Shqiptarët janë mësuar më tepër që të votojnë për PD-në, PS-në meqënëse LSI-ja ka tjetër arsye votimi. Por, kjo është një diçka tjetër që nuk lidhet me ideologjitë, ne po flasim për diçka që tingëllon gati si luks në Shqipëri, sepse kur flasim për të majtën dhe për të djathën, po e theksoj dhe njëherë, ato janë reduktime, thjeshtëzime të të majtës dhe të djathtës. Por, debatet që përmenda unë pak më parë janë debate ideologjike, debate që bëhen midis njerëzve që marrin vesh nga këto gjëra. Debate që të djathtën nuk e barazojnë me Sali Berishën dhe të majtën nuk e barazojnë me Edi Ramën, për arsyen e thjeshtë, se as Sali Berisha nuk është i djathë dhe as Edi Rama nuk është i majtë, dhe nuk janë asgjë në fakt, sepse janë si t’u vijë për mbarë në atë ditën kur duhet të marrin një vendim. Diskutimet që kemi bërë ne janë diskutime që janë bërë me njerëz që marrin vesh nga këto gjëra që kanë një bindje, disa opinione të caktuara, dhe i qënrojnë atyre që janë në gjëndje t’i argumentojnë dhe mendojnë sipas vlerave që iu japin prioritet nga pikëpamja ideologjike. Kështu që shqiptarët, patjetër që kanë tendenca të votojnë herë për PD-në herë për PS-në, domethënë të ndarë në kampe, me shkëputje herë pas here. Por ne pamë në zgjedhjet e fundit, që megjithë efektin ftohës që pati, ky lloj arsyetimi nuk do të fitojë, kështu që më mirë po ja japim të keqes më të vogël nga dy anët e tjera. Por, prapë se prapë ne kemi marrë një numër të konsiderueshëm votash, pasi me aq vota në Tiranë merr dy deputetë. Por në 2017-n, ne nuk do të jemi vëtëm në Tiranë e para, dhe në 2017-n kushdo që do të votojë e ka shumë të qartë që çdo votë ka peshë, se nuk është e nevojshme që të fitosh zgjedhjet me  80%. Por, çdo votë ka peshë sepse mund të mos jenë dy deputetë, por mund të jenë edhe më shumë, dhe kjo është diçka e cila i jep votës kuptimin e plotë.

Deri më tani kemi parë vetëm figurën e Gjergj Bojaxhiut si figurë të plotë politike. Cila është strategjia juaj, si do t’i formësoni figurat e reja pasi njerëzit janë mësuar të votojnë në bazë të figurave që njohin të majtë, të djathtë?

Po, kjo është e vërtetë. Por nga ana tjetër historia e komplet grupit që kur është krijuar, jo me këtë emër, po pa emër faktikisht, pasi emri u formësua për arsye të fushatës. Por, që kur është krijuar, grupi kishte në përbërjen e vet njerëz të cilët janë të zotë, të aftë, kompetentë, ekspertë dhe specialistë në fushën ku punojnë. Domethënë nga pikëpamja e burimeve njerëzore nuk kemi problem aty. Asnjeri prej tyre nuk është anonim në atë mjedisin e vet ku punon, madje disa janë të njohur edhe publikisht sepse kanë marrë pjesë nëpër emisione dhe vazhdimisht kanë shkruar. Patjetër që nuk janë aq të njohur sa zoti Bojaxhi, i cili ka qënë më i njohur për arsye edhe të funksioneve që ka pasur përpara, dhe natyrisht zoti Bojaxhi e ka vendin e vet që e ka krijuar përpara opinionit publik. Po patjetër që ka dhe figura të tjera, të cilët gjatë kësaj kohë, gjatë dy viteve të ardhshme, do të jenë përfaqësues të grupit dhe është plotësisht një kohë e mjaftueshme për publikun që jo vetëm të mësojë idetë e këtyre përfaqësuesve të grupit, por dhe nga ana tjetër t’i njohin personalisht këta persona. Dhe ju siguroj, që janë njerëz të cilët mund të dalin të përballojnë çfarëdolloj debati dhe të flasin si ekspertë.

A mund të na thoni disa emra prej tyre?

Emra mund t’iu them plot, sa të doni. Por nga ata që janë aty mund t’iu përmend për shembull kolegun tim që e kam tek NeëYork-u, Hektor Rucin i cili është jurist dhe ka punuar në institucionet e larta të drejtësisë. Ka të tjerë pastaj që janë urbanistë, ekonomistë, për shembull Andi Tepelena që merret më shumë me aspektet kulturore, Erjon Kalaja ose Rea Nepravishta e cila ka qënë jashtëzakonisht aktive për median, për çështjet e mjedisit, ose Elvanda Myshketa, Ervin Goci si dhe njerëz të tjerë që kanë qënë aktiv edhe nëpër  media. Patjetër që nuk janë njerëz që dalin natë për natë nëpër televizione për të komentuar edhe ndeshjet e futbollit edhe çfarë i tha Berisha-Ramës dhe Rama-Ilir Metës.

Në zgjedhjet e 2017-s po ju zoti Hasimja do të aktivizoheni, do të jeni pjesë e listës?

Unë jam aktiv që tani, patjetër që do të jem aktiv edhe në 2017-n. Në lista? Kjo pastaj është një gjë që mbetet për tu parë sepse jemi larg prej asaj, pasi ajo është diçka që vendoset 3-4 muaj përpara zgjedhjeve. Por, patjetër që unë do të jem aktiv, njësoj si edhe të tjerët, me shumë vullnet të mirë.

Ekspertët shohin si problem kryesor të këtij grupimi, i cili ka synimin që të zhvillohet dhe të kthehet në një parti politike, votën rurale dhe shtrirjen në shkallë vendi. Si është menduar të kapërcehet kjo sfidë?

Është e vërtetë që fshati ka një problematikë më specifike, voton pak më ndryshe si metodë në raport me qytetin. Ne fatkeqësisht nuk patëm mundësinë në këtë fushatë për të depërtuar deri në fshat. Por në ato zona ku depërtuam patëm më tepër rezultat, ndërsa në zonat e tjera rezultati praktikisht ishte më i ulët, pasi nuk i kemi prekur dot, duke qënë se është e pamundur që brenda dy muajsh të bësh mrekullira. Domethënë, nga gati 16 mijë vota që janë marrë, të paktën 15 mijë janë në qëndër të Tiranës, që janë vota në zonat më urbane dhe janë vota më intelektuale kryesisht, pasi e kemi parë edhe nga takimet që kemi pasur. Janë njerëz që janë më të vëmendshëm ndaj politikës, më të kujdesshëm, më të shkolluar. Por besojmë që kjo ka një avantazh sepse ne kemi marrë në betejën tonë të parë simpatinë e pjesës më ndikuese të elektoratit. Janë pikërisht këta njerëz që pastaj përcjellin me valë të ndryshme ndikim politik, mendimin, opinionin e tyre, influencën politike edhe tek shtresat e tjera. Mendoj që deri më 2017-n do të kemi mjaftueshëm kohë për të arritur, për të komunikuar edhe në zonat rurale.

Për tu ndalur pak tek rezultati i zgjedhjeve të 21 qershorit, ku Partia Demokratike ka shënuar humbjen më të thellë në këto 25-vite të pluralizmit. Cilat mendoni ju se ishin arsyet e kësaj humbje?

Po t’i shohim partitë kryesore në Shqipëri janë praktikisht jashtë konceptit të demokracisë, domethënë nuk janë parti që përfaqësojnë diçka të plotë apo të pjesshme, por janë parti që funksionojnë, pak a shumë, si firma që kanë klientët e tyre dhe funksionojnë mbi bazën e asaj që kërkon klienti, që pak a shumë përmbushin atë çfarë duan klientët. Klientë, qoftë biznese, qoftë pastaj dhe votuesit militantë që do t’ju gjejnë vende pune etj. Por nuk kanë shumë lidhje me përfaqësimin, në sensin që nuk është se kanë një grup elektorati që e ndjen veten të përfaqësuar nga PD-ja ose nga PS-ja. Po t’i shohësh marrëdhëniet që kanë janë marrëdhënie në rastin më të keq klienteliste. Domethënë, unë do votoj për ty dhe ti do më gjesh punë dhe në rastin më të mirë të mundshëm pastaj janë arsye që deri diku i afrohen sensit të përfaqësimit, por nuk është se kanë atë lidhjen siç mund të kenë pasur në fillimet e demokracisë në Shqipëri. Rasti ku një pjesë e të ish- persekutuarve mund të ndjehen më afër PD-së. Por sot gjërat kanë ndryshuar jashtzakonisht shumë dhe është shume e çuditshme si për shembull; kush mund ta mendonte para shumë viteve, atëherë kur ra demokracia, që të futeshe dhe të gjeje Kastriot Islamin në radhët e PD-së ose deputetë të PS-së që kalojnë tek PD-ja, ose  anasjelltas.

Sa të moralshme janë në fakt këto kalime nga njëri krah në tjetrin?

Politika nuk ndahet nga morali. Nga pikëpamja e moralit, politikë s’ka fare, sepse kur ti del aty nuk del për tu shitur si lojtar futbolli, nga një ekip kush është më i miri, tek tjetri. Ti del aty sepse mendon që aty të lidh diçka me atë parti dhe po përfaqëson dike, një pjesë të elektoratit. Problem është që në momentin që ti nuk përfaqëson më gjë fare dhe e gjithë marrëdhënia jote është klienteliste; Votoni për mua se unë do t’ju japë këtë! Atëherë kuptohet se është çështje se kush blen lojtarët më të mirë. Është si puna e këtyre që futen në Big Brother dhe kur dalin nga Big Brother-i, partitë i ke të gjitha; hajde ta marrin tek partia jonë se ka qënë në Big Brother dhe celebritete të tjera të famshme.

Në këtë lloj loje politike që zhvillohet në Shqipëri, sa të lehtë mendoni se do ta ketë grupimi juaj në të ardhmen?

Do ta kemi shumë të vështirë. E dinim këtë gjë, që kur e nisëm në fillim. Ne bëmë një betejë goxha të vëshitrë përballë me censurën e një pjese të konsiderueshme të mediave, jo të gjithave, patjetër që ka dhe media që na kanë krijuar hapësirë dhe për këtë gjë duhen falenderuar. Jo vetëm nga pikpamja jonë, por edhe nga pikpamja e funksionimit të komunikimit dhe demokracisë sot në Shqipëri. Por jemi përballur me një lloj censure, jemi përballur me përpjekjen e të dy krahëve kryesorë të politikës për ta heshtur, për ta mbajtur të shurdhër si mesazh kumtin tonë. Domethënë, janë përpjekur që ta injorojnë pasi injorimi, sipas tyre, ka qënë strategjia më e mirë. Nuk ia kanë dalë dot, meqënse pak a shumë të dyja palët janë detyruar që të dalin me një lloj shpjegimi për ne, domethënë e majta ka thënë që kjo është beteje mes gjirit të së djathtës, ndërsa e djathta ka thënë se këta janë futur nga Rama për t’i prishur punë kandidatiti të tyre. Por, pak a shumë çdo njeri e kupton që kanë qenë dy mashtrime qesharake, që janë të turpshme në fakt, po kështu është mënyra se si funksionon politika në Shqipëri, e thonë diçka dhe pastaj nuk është se ju vjen turp, pasi mbas tre ditësh e kanë harruar. Kanë thënë edhe gjëra më të këqija se sa kaq, por ne e dimë që është betejë e vështirë dhe do ta vazhdojmë, jemi përgatitur për këtë gjë, është betejë sa e vështirë po aq edhe e bukur. Është gjë e rrallë që në Shqipëri të mblidhen prapë 200 veta të gjithë vullnetarisht, të sakrifikojnë nga puna, koha, familja e tyre për të ardhur për të bashkëpunuar, me qëllimin e mirë për t’i shërbyer vendit. Kjo është gjë jashtëzakonisht e rrallë në Shqipëri, mund të ketë ndodhur ndoshta në një farë përmase në 1991-shin, por nuk di raste të tjera prej asaj kohe, dhe kjo është një nga kënaqësitë më të mëdhaja që na jep kjo lloj iniciative, ja vlen qoftë edhe për këtë, pavarësisht rezultatit.

Në partinë Demokratike ka zëra që e shohin si të vetmen mënyrë për rimëkëmbjën e PD-së, ribashkimin me LSI-në dhe këtë e ka konfirmuar dhe një nga aleatët, Fatmir Mediu. Si e komentoni ju këtë?

Mua nuk është se do më çudiste më prapë bashkpunimi i PD-së me LSI-në, bashkëpunimi me këdo në kokën e vet, në mënyrë metaforike, në kupolën e vet. Jam i sigurtë që mendon çfarëdolloj bashkëpunimi, e ka po aq kollaj të përfytyrojë në kokën e vet bashkëpunimin me LSI-në, me “Ne Tiranën”, që s’është fare në diskutim, ose më PS-në. Por e kam fjalën që PD-ja dhe PS-ja mund të mendojë çfarëdolloj bashkëpunimi. Nuk ka asnjë lloj parimi këtu. I vetmi parim është; sa vota më sjell ti dhe çfarë drejtorish ose ministrish do të jap unë ty në shkëmbim. Ky është niveli i politikës që zhvillohet në Shqipëri, nuk është politikë idesh, është politikë shit-blerje postesh. Kështu që mua nuk më çuditin fare ato thirrjet politike “Meta Ik”. Më tingëllon më atë “Meta Ik” nga PS-ja dhe hajde tek PD-ja. Dhe e gjithë loja politike është shëndërruar; kush do bëhet me Ilir Metën për të qeverisur?!

Aleati i demokratëvë, kryetari i partisë Republikane, Fatmir Mediu është shprehur më mirë për një koalicion me partinë Socialiste për të ndëshkuar LSI-në dhe për ta nxjerrë nga loja politike. Mendoni se kjo është e mundur?

Nuk ka asnjë arsye për ta ndëshkuar LSI-në është shumë e thjeshtë, secili merr ben ato gjera që do të bëjë. Zbaton një moral të caktuar politik, qëllimi politik nuk është ndëshkimi i LSI-së, është përfaqësimi i njerëzve. Me thënë të vërtetën, unë nuk shoh ndonjë ndryshim midis PD, PS, dhe LSI. I vetmi daliim është që LSI-ja është mjeshtre për të marrë maksimumin nga politika klienteliste. Por, në thelb edhe dy partitë e tjera nuk është se bëjnë ndonjë gjë ndryshe nga kjo. Po të shohësh, zhgënjimi i elektoratit nga të dyja partitë është shumë i ngjashëm, njerëzit janë të zhgënjyer nga të dyja palët. Në qoftë se njerëzit nuk do të ishin të zhgënjyer, ne nuk do të merrnin 16 mijë vota në Tiranë, s’do merrnim asnjë votë.

Në këtë klimë, çfarë shikoni si të ndryshueshme në politikëbërjen shqiptare?

Unë mendoj se politika shqiptare do të ndryshojë atherë kur të ndryshojë pritshmëria e elektoratit. Mendoj që forma organizimi politik si kjo e jona, grupi “Ne Tirana” që në 2017-n do të jetë diçka në nivel kombëtar, forma organizimi të tilla ushtrojnë presion jashtzakonisht të madh dhe pozitiv mbi gjithë sistemin politik në Shqipëri sepse i detyrojnë partitë të përshtaten në standardet tona, që janë në fakt standardet e demokracisë, standardet normale të një përfaqësimi politik në demokraci. Në momentin kur të dy partitë janë përballë njëra-tjetrës, që e shikon në debatet televizive, fillojnë shajnë tjetrin dhe tjetri si argument kryesor ka, se ju jeni me keq se ne. Në momentin kur je në këtë lloj situate, kur ai tjetri thotë që votoni për ne, se ata të tjerët janë më keq se ne, kuptohet se gjërat do të shkojnë gjithmonë e më keq. Por kur futet dikush tjetër, që vendos një standard të ri morali politik aty brenda, patjetër që gjërat ndryshojnë sepse ata dy të tjerët do të detyrohen që ta luajnë lojën me rregulla të tjera. Ne ua kemi imponuar domosdoshmërisht këtë lloj loje dhe në 2017-n do ta shikoni që diskutimi dhe ligjërimi i këtyre partive do të ndryshojë. Po të mos ishte grupi “Ne Tirana”, kush do kishte folur për ndërtimet tek diga e Liqenit. Është pikërisht këmbëngulja e Gjergj Bojaxhiut dhe grupit “Ne Tirana” për këtë çështje. Edhe këmbëngulja për burimet e financimit, pasi shqiptarët i marrin si të mirëqena, pasi e dinë që janë para të pista, po hajde s’po flasim. Këmbëngulja për çështjen e ndërtimeve klienteliste dhe abuzive, këmbëngulja për transparencën e financimit të partive ishin dy temat që u imponuan në këtë fushatë. Pavarësisht se, të dyja palët nuk u morën me palën tjetër për këtë çështje. Të vetmet raste, që janë detyruar të përgjigjen, janë se i kemi detyruar ne.

Mjacajt e Jugut janë me papionë shërbimi

20:01 Politika

Greqia dhe Italia 5-fishojnë tarifat e thirrjeve ndërkombëtare për Shqipërinë

18:08 Politika

Vrau foshnjën duke e hedhur nga kati i 4-t, lirohet babai vrasës që tronditi Tiranën

17:51 Politika

Tema Tv/ Bledi Çuçi: Reforma administrative përmirëson cilësinë e shërbimeve

17:25 Politika

INTERVISTA/ Humbja e 21 qershorit, Igli Cara: PD-ja ra pre e pragmatizmit të disa personave

17:04 Politika

Këshilltari i Nishani sulmon qeverinë greke dhe flet për Katovicën e Sigurimin e Shtetit

16:24 Politika

FOTO/ Jozefina shkel ligjin anti-duhan, pi cigare në ambient të mbyllur

15:54 Politika

Shihemi në gjyq me Enin e Klanit!

15:32 Politika

Donald Lu: Vetëm reforma e kthen besimin tek drejtësia

15:23 Politika

Braçe: Koncesionet janë bërë monopole, barrë e madhe për qytetarët

14:18 Politika