Qentë e rrugëve të Tiranës, një histori urbane

Rrugët e Tiranës bëhen të rrezikshme natën, por nuk është krimi që e sjell këtë kërcënim. Duke ecur rrugëve në errësirë, më shumë gjasa ka që të kafshojnë se të plaçkisin. Në dekadën e fundit, qentë e rrugës kanë qenë problem për kryeqytetin shqiptar, por kohëve të fundit prania e rritur e tyre në rrugët e qytetit është bërë e frikshme dhe shqetësuese për qytetarët e tij.

Nga Fatjona Mejdini*
Tufa qensh strehohen në zonat e gjelbërta të qytetit gjatë orëve të hershme të mëngjesit para se të ushqehen prej kontenierëve të hapur të mbeturinave pasdite. Ndërsa gjatë natës u pëlqen ta okupojnë gjithë vendin. Lehjet e tyre shkrihen me zhurmat e qytetit gjatë natës për të krijuar tinguj unik dhe urban.

“Ka tufa qensh para ndërtesës së apartamentit tim çdo natë, po bëhet si ankth”, u ankua Fatjola Hoxha. Ajo jeton në “Tirana e Re”, lagje e shtrenjtë në qendër të qytetit, por edhe në këtë lokacion të kërkuar përsëri Fatjola nuk ndihet e sigurt. “Si duket jemi në rrëzik të vazhdueshëm. Ata janë qenë rruge, e kështu nuk e di as çfarë i bënë agresiv ose çfarë duhet të bëjë që të mos më kafshojnë”, tha ajo për Kosovo 2.0.

Të kafshohesh nga një qen i braktisur në Tiranë është një përvojë e zakonshme. Me 13 gusht, para mesditës, dy banorëve të qytetit kishin bërë vaksinën kundër tetanosit në dhomën e emergjencës së Spitalit për Sëmundje Infektuese. Të dy ishin kafshuar prej qenve të rrugës. Ky spital, pjesë e Qendrës Spitalore të Universitetit ‘Nënë Tereza’, është i vetmi institucion publik shëndetësor në Tiranë i caktuar për të dhënë ndihmë të parë në këto raste.

Arjan Harxhi, specialist i sëmundjeve infektuese, i tha Kosovo 2.0 se trajtimi i njerëzve që janë kafshuar prej qenve të rrugës ndodh shpesh gjatë vitit. Por kur e pyetëm për numra të saktë të njerëzve të kafshuar në Tiranë, doktori ngurroi, dhe nuk arriti të na jep një informacion të sakta. “A e di çfarë? Ne na mungojnë statistikat. I regjistrojmë në letër – si para 30 viteve – dhe për t’i përpiluar të dhënat e sakta duhet të shfletojmë shumë rregjistra të trashë që përmbajnë dosjet tona vjetore”, tha ai. Megjithatë, Harxhi arriti të gjej numrin e rasteve të kafshimeve nga qentë e rrugës në tre muajt e fundit; ai kalkuloi si mesatare, 30 njerëz të kafshuar në një muaj.

Edhe doktorët e spitalit kanë qenë viktima të qenve të rrugës. Në mes të korrikut, një doktor u kafshua brenda oborrit të spitalit teksa po shkonte në punë herët në mëngjes. Doktorët tjerë – që nuk patën dëshirë të identifikohen – zbuluan për Kosovo 2.0 se ka pasur raste kur pacientët e pranuar në spital për probleme tjera shëndetësore, janë kafshuar edhe nga qentë gjatë qëndrimit në ambjentet e spitalit. Zona e gjelbërt dhe me hije që e rrethon kompleksin e Qendrës së Spitalit Universitar e bënë këtë pikë të preferuar për qentë e rrugës.

Megjithatë, kafshimet janë vetëm një aspekt i rrezikut që e sjellin qentë e rrugës për shëndetin publik. Z. Harxhi paralajmëron se qentë e rrugës ndihmojnë edhe në shpërndarjen e infeksionit të Leishmaniasis (Kala Azar) në organët e brendshme, vrasësi i dytë më i madh parazitik për njerëzit. “Kjo sëmundje infektuese kalohet prej qenve te njerëzit nëpërmjet mushkonjave, dhe fatkeqësisht rreth 60 qytetarë çdo vit vijnë tek ne me këtë sëmundje. Rreth 80% të rasteve janë fëmijë”, shpjegoi doktori.

Mungesa e të dhënave të sakta dhe të përpunuara sjell sfida të mëdha për të kuptuar qartë se si ndikojnë këto kafshë në komunitet. Edhe numri i saktë i qenve të rrugës në Tiranë nuk është i ditur. Agjencia për Mbrojtjen e Konsumatorit (AMK), organ i Bashkisë së Tiranës, e cila ka autoritet mbi çështjet e lidhura me kafshët në qytet, ende nuk kanë bërë regjistrim të qenve të rrugës. Zyrtarët në këtë agjenci na treguan se vlerësojnë se janë rreth 4000 deri në 5000 qenë të braktisur në qytet, por numri i saktë nuk dihet ende.

Drejtori i AMK, Avdi Mata, i tha Kosovo 2.0 se shumica e këtyre qenve kanë ardhur në Tiranë nga zonat periferike ose qytetet përreth. “Qentë në zona rurale ndonjëherë riprodhohen në numra dërrmues. Në vend se të gjejnë mënyra se si ta ndalin këtë, njerëzit në këto zona i marrin dhe i braktisin këto kafshë në Tiranë”, tha ai. Kryeqyteti është vend ideal për këto kafshë, pasi mijëra kilogramë të mbeturinave urbane të keqmenaxhuara aty, shërbejnë si burim ushqimi për qentë.

Në mes të viteve 90, Bashkia e Tiranës filloi të përdorte armë zjarri për t’u çliruar nga qentë e rrugës. U punësuan kontraktues që ta kryenin punën, dhe pagesa bëhej në bazë të numrit të qenve që arrijnë t’i vrasin. Por, si rezultat i presionit të madh prej organizatave kombëtare dhe ndërkombëtare që mbrojnë të drejtat e kafshëve, kjo praktikë u ndal në 2007.

Prej atëherë, Bashkia e Tiranës ka qasje të re ndaj kësaj cështjeje, sic është zhvillimi i një plani për sterilizimin dhe vaksinimin e qenve. Por Tirana është qytet me shumë probleme – buxheti dhe burimet në dispozicion për këtë plan janë të kufizuara. Në 2012, AMK bëri marrëveshje me Shkollën e Mjekësisë Veterinare, dhe u lejua që shkolla të kryejë këtë proces të sterilizimit dhe vaksinimit. Pas dy viteve, kjo shkollë e ndërpreu marrëveshjen, pas presionit dhe protestave nga aktivistët e kafshëve.

Sazan Guri, aktivisti i mirënjohur që ishte fytyra e këtyre protestave, akuzon bashkinë se e përdori këtë marrëveshjeje me shkollën publike veterinare për të fshehur vrasjen e qenve të rrugës.

“Ata filluan të përdorin teknika tjera për t’i vrarë, si euthanazija ose helmimi me anë të ushqimit. Ata u bënë sikur i çuan në shkollën veterinare për sterilizim, kur në fakt deri sa e bënin këtë, vrisnin gjysmën e tyre,” tha ai. Z. Guri gjithashtu akuzoi shkollën se kryente eksperimente të paligjshme me qenë të rrugës. “Ne i hetuam, dhe studentët na thanë se kafshët ishin abuzuar në shkollën e veterinarisë”.

Bashkia e Tiranës dhe Shkolla e Mjekësisë Veterinare të dyja i kanë mohuar akuzat.

Tashmë Guri sugjeron ndërtim nga ana e Bashkisë së Tiranës të një strehimoreje të madhe për qentë, si dhe fushata të rregullta të sterilizimit dhe vaksinimit, në mënyrë që kjo cështje të zgjidhet. “Në mënyrë që të ketë sukses, Bashkia duhet të bashkëpunojë edhe me grupe të të drejtave të kafshëve në Shqipëri” tha ai.

Ndërkaq, ka dhjetëra organizata të të drejtave të kafshëve në Shqipëri. Disa prej tyre kanë krijuar strehimore të vogla, por për shkak të mungesës së kapacitetit, vetëm 400 qenë janë shpëtuar e strehuar aty. Grupet tjera, si Animal Rescue Albania (ARSA), i shpëtojnë këto kafshë dhe mundohen t’u gjejnë atyre shtëpi. Ato mbështeten në media sociale që t’i arrijnë qëllimet e tyre dhe të promovojnë të drejtat e kafshëve në vend.

Drejtori i ri i Përgjithshëm i punëtorëve të qytetit në Bashkinë e Tiranës, Blendi Gonxhja, pranon se qentë e rrugës janë një prej shqetësimeve më të mëdha për qytetarët e Tiranës. “Ky problem mund të duket banal në krahasim me problemet tjera që i ka aktualisht qyteti, por nëse nuk marrim masa, do të ketë pasoja. Qentë e rrugës janë rrëzik për qytetarët dhe e nxijnë imazhin e Tiranës. Ne dukemi si mesjetarë në qasjen tonë ndaj kafshëve të braktisura. Gjithashtu, ata shpërndajnë sëmundje dhe ndikojnë në trafik”, tha ai.

Gonxhja nuk ka hezituar t’ja lejë fajin administratës së kaluar të Bashkisë së Tiranës, duke i akuzuar se nuk morrën masat e duhura për këtë problem. “Kryetari i ri i Tiranës, Z. Veliaj, ka vizion më bashkëkohor mbi këtë çështje. AMK do t’i mbajë nën kontroll këto kafshe dhe do t’i vendosë në strehimore. Kjo nismë do të bëhet në bashkëpunim me organizatat e të drejtave të kafshëve dhe donatorëve të huaj”. Ai thekson “epoka e vrasjes së kafshëve tani ka përfunduar krejtësisht”.

*Korrespodente e Kosovo 2.0

FOTOT/ Deputetja “non grata” e PS-së, shkon në SHBA

20:20 Politika

Partia Demokratike sulmon mediat e Irfan Hysenbelliut: Jeni bërë servile të qeverisë

20:15 Politika

Berisha: Rama përsëriste fjalët e mia dje në Vjenë. Po injoron Kosovën nga dashuria për Vuçiç

19:43 Politika

DOSSIER/ Gjyqi ndaj Gramoz Pashkos që i garantoi Metës hyrjen në politikë dhe dy rrëfime të Mimoza Pashkos e Monika Kryemadhit

19:13 Politika

PD është akoma me pushime (dhe duket se s’kanë as internet atje ku pushojnë)

17:26 Politika

DOSJA E PLOTE/ “Me kë të flas, se po prishin drogën”

17:14 Politika

Basha: INSTAT pranoi zyrtarisht krizën Rama. Bashkëqeverisja me kriminelët janë shkaqet

17:08 Politika

VEZHGIMI/ Si e mbushi Lulzim Basha, Bashkinë e Tiranës me drejtues të lartë të PD

15:48 Politika

FOTO LAJM/ Deputeti zvicerian tallet me shqiptarët: Erdhën profesionistët

15:24 Politika

FOTOT/ Strehimi Antiatomik në qendër të Tiranës

14:13 Politika