Si e përshkruante shkodrani Fjor Jonima gjendjen në Shqipëri mes viteve 1466 dhe 1467

7 Janar 2016, 18:13Dossier TEMA
Si e përshkruante shkodrani Fjor Jonima gjendjen në Shqipëri mes

 

Pjesa më e madhe e Shqipërisë qendrore ishte nën kontrollin e venedikasve, përpara pushtimit otoman të shekullit të pesëmbëdhjetë. Fushatat ushtarake otomane të viteve 1466 dhe 1467 shkatërruan pjesën më të madhe të vendit. Ishte politika e sulltanit që të boshatiste vendin nga banorët vendas, nëse ata bënin rezistencë. Fior Jonima nga Shkodra, pinjoll i familjes së famshme shqiptare Jonima, që zotëronte pjesën më të madhe të tokave mes lumenjve Mat dhe Ishëm, i shkruajti këtë përgjigje autoriteteve venedikase të taksave, të cilat i kërkonin përse vallë vinin kaq pak të ardhura nga Shqipëria. Kronologjia e shkurtër e kataklizmave që Jonima përshkruan në këtë rrëfim, tregon se në atë kohë, Shqipëria ishte një tokë e rrënuar. Eshtë rrëfimi personal më i hershëm që ka dhënë ndonjë shqiptar, në lidhje me gjendjen e vendit të tij.

“Unë, Fjor Jonima, qytetar i Scutarit (Shkodrës) dhe në këto momente ambasador i këtij komuniteti, u pyeta, me urdhër të Lordit të Madhërishëm Administrator i të Ardhurave, se çfarë dija në lidhje me bëmat e turqve në këtë pjesë të Shqipërisë, për vitet 1466 dhe 1467.

Mund të deklaroj se në fundin e prillit 1466, Turku i Madh erdhi në këtë vend personalisht dhë dërgoi përpara kapitenin e tij, i cili siguroi vendin dhe e plaçkiti. Ai grabiti shumë kafshë dhe rrëmbeu shumë njerëz.

Kur u largua, Ballabani arriti të rrethojë Croian (Krujën). Ai gjithashtu grabiti dhe plaçkiti qytetet e Signorias, dhe rrëmbeu shumë njerëz.

Pak kohë më vonë, erdhi Sinan Beu, i cili solli edhe më shumë rrënim e shkatërrim. Ai kishte rrëmbeu kafshë dhe nejrëz dhe i vuri flakën vendit.

Pas kësaj erdhi Vojvodi i Serbisë, i quajtur Amur Beu, i cili shkaktoi shkatërrim të madh. Jo vetëm që grabiti një numër shumë të madh kafshësh, por edhe ai i vuri flakën vendit dhe rrëmbeu shumë njerëz.

Më pas erdhi Progon Dukagjini, i cili gjithashtu grabiti dhe i vuri zjarrin gjithçkaje që la pas.

Turku i Madh u rikthye në këtë vend në vitin 1467 dhe dërgoi Pashanë e Romanias (Rumelisë) me një ushtri të madhe për ta nënshtruar. Ai grabiti, plaçkiti, dhe mori me vete një numër të pafund njerëzish. Kur kish mbaruar me grabitjet dhe plaçkitjet, ai vazhdoi në rajonin e Scutarit, ku u përplas me njerëzit. Më në fund, arriti të hyjë në qytet brenda kështjellës, të cilën e grabiti dhe plaçkiti.

Më pas erdhi një vojvod i quajtur Feriz Beu, i cili gjithashtu grabiti dhe plaçkiti.

Më pas erdhi Nikolla Dukagjini, që grabiti, plaçkiti dhe rrëmbeu shumë njerëz.

Pas kësaj, Vojvodi i Serbisë erdhi për herë të dytë për të vjedhur, plaçkitur dhe rrëmbyer më shumë njerëz.

Më pas erdhi Vojvodi i Dibrës, që grabiti, plaçkiti dhe rrëmbeu shumë njerëz.

Si përfundim, unë mund të them së në periudhën në fjalë, ky vend u kthye në një tokë të shkretë. Kështu ka mbetur deri sot. Kanë ikur jo vetëm vendbanimet, por edhe njerëzit, me përjashtim të atyre pak fshatrave që janë rindërtuar. Kështu që, do të ishte e nevojshme që të burgosurit, të cilët janë dënuar ose ndaluar, të falen dhe të rikthehen në këtë vend për ta ripopulluar atë.

28 Dhjetor 1470

[Nga Arkivi i Shtetit të Venecias, ribotuar në librin e  Oliver Jens Schmitt: “Das venezianische Albanien (1392-1479)”, Mynih 2001]

Në shqip nga bota.al

17 komente në “Si e përshkruante shkodrani Fjor Jonima gjendjen në Shqipëri mes viteve 1466 dhe 1467”

  1. Ky gjarper antishqiptare ,nga urrejtja e madhe qe ka per Shqiperine ,
    vrerin qe nxjerr per Shqiperine, nga fantazia e tij prej bestie ,
    pasi e ka shkruajtur ne letra ,ne fund i vendos “Vulen e Venedikut /Venecia-s , duke menduar se po manipulon mendjen e shqiptareve dhe goditur anen psikologjike te tyre ,
    me kte tregim absurd e qesharak ,qe vetem nji i semure psiqik mundet ta shkruaje .

    Or tej ,o Shmut AUS DERr Scwiz,
    ha e ngopu me mut e mo mos u grric !

    1. gjithashtu malok says:

      haha psikiatria….. keto qe thuhen ketu nuk jane gjera te reja qe u zbuluan tani. te gjithe e dine, qe turqit dhe serbet kane tentuar te na zhdukin si komb. ka njemije tregime te asaj kohe. tani problemi nuk eshte me fakti qe disa shqiptare per te mbijetuar nderruan fene. problemi eshte me ju( nje perqindje e vogel e myslimaneve shqiptar), qe mundoheni te na mbushni mendjen qe turku nuk na paska shkerdhy si komb.
      une do doja qe ne shqiptaret te ishim nje popull burim kulture, piktoresh, skulptoresh, shkrimtaresh, shkenctaresh. do doja qe shqiptaret te ishin ne gjendje te prodhonin nje shoqeri ku cdokush do deshironte te jetonte. do doja qe shqiptaret te shkonin ne mars dhe me pas te kolonizonin universin. dhe nderkohe qe keto gjera fantastike po ndodhin cdo dite, shqiptaret futen ne diskutime idiote rreth fese muslimane, dhe jo vetem kaq, shume prej tyre shkojne dhe luftojne ne arabi.

  2. Albert says:

    Jane populluar me banore te importuar nga Anadolli, Afrika dhe Azia ato vende.
    Mjafton ti shohesh sot shqiptaret, te shkurter, te zinj.

  3. .... says:

    futja pordhes kote se do bie ere,ose mashtro se dicka do ngeli,ju nuk po zbuloni dotevrasjet e regjimit te sali malokut,tani dolet se cfare paska ndodhur 600 vjet me pare,ju nuk gjetet ndote kush e vrau trebicken,nuk gjetet dote pergjegjesit e 26 veteve ne gerdec,nuk gjeni dote sesi dhe kush i vrau njerezit ne 21 janar,nuk gjeni dote sesi u vdiq i famshmi i leshit sokol kari hajdari olldashi,etjetj krime qe jane te freska,dhe gjetet informacione para 600 vjetesh se cfare jane shkruajtur dhe cfare krimesh kan bere pushtuesit,me kujtoni ato filmat dokumentar kur thojne kjo kafshe ka lindur para 250 milione vjet me pare,ne preteksin se bazohen tek shkenca dhe futja fiks aman 250 milion vjet me pare,meqenese ra fjala,kush e vrau ate djalin dje qe ishte kthyer nga spanja meqenese eshte dhe krim i fresket,po lerini pordhet se cfare ka ndodhur ne shqiperi para 600 vjetesh se nuk jemi ne nga ai popull qe dinim te shkruanim atehere.

  4. nardi says:

    Egërsirë si ariu, hëngra dhe unë mish njeriu – ka shkr Çajupi për turqit dhe ka thënë të vërtetën, pa e zmadhuar fare !

  5. Fotaqi says:

    “Se cfare dija ne lidhje me bemat e turqeve ne kete pjese te shqiperise”

    Po ku kishte fjale “Shqiperi” ne ate kohe o gazetar i mencur ? Apo e ke nxjere lajmin nga byca ?

    1. beni says:

      Fotaq e ke shum drejt shki….petar erdhi mbas pushtimit perpara quheshin arberor,arvanitas,arberesh dhe al….bani ja vuri turku me arabishten ne alfabet latinishten e muar nga ataturku qe desh ta europianizonte turqine!
      Arberia esht pjes e kishes serbe dhe cariste e dushan ürosh stefan dhe shkijte e arte qe na quajten turqit pavarsisht se arberoret muaren nga greqishtja latinishja sepse kan qendruar tre mbreteri italiane siciljane e napolitane e ne fund ajo e viktor emanuelit por edhe e ema e skenderbeut vojsava brankovic ka pas qen e martuar me nje italian me mbiemer tribaldi?
      Kjo rozafa qe shef ne fotografi esht vendi i shen stefanit stefan llazarevic xhaxhajt te gjergj kastriotit dhe gjyshit te tij durad,gjyro brankovic i ati i vojsaves,pavarsisht se ortodokset ja u falen katolikve te skutarise!

  6. Po tani keta derrat e sotem qe jane ketu dhe nuk po vijne nga nje vend tjeter pse vjedhin,vrasin e shkaterrojne?Si duket kane mesuar nga barbarèt e dikurshem per tu pasuruar dhe ky vend eshte mbarsur me te keqen per te mos u ndrequr kurrè.

  7. man says:

    Tragjedia me e madhe per shqiperine dhe shqipetaret eshte feja muslimen qe otomanet land mbas e qe sot pjesa me e madhe e shqiptareve e ushtrojne me zell te madhe duke u falur rrugeve e sheve. Mozaiku fetar eshte premis per konflikter e ndoshta zhdukjen e kombit te vogel.

  8. kasnec says:

    n shqipni paskan ardh kush ka dasht,kan honger pi qi shkerdhy dhe pasi kan bo plack jan largu duke lon tok t djegun
    po ca benin shqiptart trima dhe luftetare?
    apo ,hanin kare!!

  9. Bush i ri says:

    Jan shume te verteta ato shkrimet.turqit se mos erdhen per turizem,normale qe kan ardh me plaqkit e me perthunu,lavdrimi i kosoves eshte ti bere ne 2016 keto gjera.

  10. tfgs1 says:

    ja aderfia arvanites perse u katandisem 07% dhe pakice ne token tone Arberia……sepse sunitet dhe shiitet ”xanun” token tone dhe sot jane 90% duke katandisur vatanin nje bourdelo ala tourka…………

  11. Iki says:

    Te populluar nga Azia, po si ka mundesi qe flasin Shqip

  12. faro says:

    Fjalet – rrembeu shume njerez -dominojne kete dokument!
    Atehere!
    Si shpiegohet qe me gjithe keto rrembime masive, popullata e ardhur per ta zevendesuar, foli po shqip dhe vazhdon te flas po shqip edhe sot e kesaj dite?
    A nuk tregon vitalitet te popullates shqipfolese?
    Madje, kjo qendrese, u shoqerua nder qindra e mijra shekujsh pushtimesh pa fund dhe levizje popullatash masive.

  13. XXX says:

    PO SOT MIRE ATEHERE TURQIA NA VRAU E PLACKITI SHQIPTARET PO SOT
    SHTETI ISLAMIK I KOSOVES eshte shume i rrezikshem edhe per ballkanin e me gjer .fati i keq i shqiperis qe ka kufi i shtet islamik kosoven turke .kta kosovar amerika europa i cliroi pra jo muslimanet i cliruan dhe turku nuk i ndihmoi fare kur perdhunoheshin dhe prap jane me turkun arabin dhe kunder europes e amerikes krishtere
    aq me keq kan shkuar ISIS ku jane me qindra kosovare qe luftojne ne krah te trroristave e kemi fakt o njerez .dikush thote po s jane t gjith kosovaret turq por ne nje popullsi prej 1 milion banoresh qe eshte kosova sot edhe nje i vetem t ishte ne krah te ISIS do i vinte njollen kosoves.
    po me qindra qe jane atje dhe me dhjetra kan dhen jeten per organizaten terroriste me fam botrore c duhet t themi .
    nje murr i madh tela me gjemba tanke ushtri me shtetin fqinje kosoven islamike kjo duhet ber se ky eshte shtet islamik futen e kane depurtuar tek ne gjoja me faktin e vetem jemi nje gjuhe qe shume islamik arab atje kane mesuar shqip dhe sot i kemi ne shqiperi gjoja jemi vllaznit tuj t i gjuhe e gjaku na i kan fut sa krahu jan futur n token toke kjo fare e keqe turku arabi.
    .kta s kan asnje lidhje me shqiptaret mos t futet asnje n token tone.kosovaret sipas statistikave amerikane jane 1000 per qin musliman radikal islamik dhe po infektojne dhe shqiptaret

  14. Arben says:

    DHIMITER JONIMA, I BASHKOI FORCAT ME MBRETIN E SERBISE NE BETEJEN E KOSOVES 1389, BETEJE KU RENEGATET MOREN PERGJIGJEN E DUHUR.

  15. labi says:

    o idiot komentuesi i pare, po pse u larguan arbereshet ne itali slloveni kroaci etj , sepse kafshet si puna jote shkateronin e vidhnin tokat shqiptare dhe ti sot o qelbesire otomane o gelbaze jeshile islame na tregon te kunderten. ptuuuuuu o shurak xhamie.

Lini një Përgjigje

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

Lini një Përgjigje