Te fundit
DOSSIER: Zbulohet harta e rrallë italiane e shek XVII për territoret shqiptare
4 Mars 2018, 10:30Dossier
TEMA
Nga Artan Shkreli
…
Meqe pas nje perndezjeje fillestare, imteresi per botimim e gjerave te reja per Skenderbeun ka rene (qofte dhe per dromca jo te rendesishme), po bej me dije disa hollesi nga nje harte e vjeter italiane e pastudjuar me pare.
Harta paraqet me detaje relativisht te mira Lezhen dhe rrethinat e saj.
Mjerisht auori i saj eshte i panjohur, dhe ne dokument nuk eshte i shkruar gjekundi as emri i tij e as viti i skicimit, por brendia e hartes na sugjeron te dhena qe hedhin drite edhe ne keto zbrazeti.
Behet fjale per nje doreshkrim me pene qe mban emertesen DI ALESSIO, nderkohe qe ne skedarin e arkives titullohet frengjisht “Carte italienne de la région située à l’embouchure du Drin” (Harte italiane e zones qe ndodhet ne grykederdhjen e Drinit).
Ky manuskript sot ruhet ne Bibliothèque Nationale de France, département Cartes et plans, GE D-17186, dhe eshte pergatitur ne shkallen pak a shume 1:30.000, ne nje flete te vetme me dimensione 280×425 mm.
…
Pa i hyre analizes se hartes, e cila paraqitet shume interesante, po perqendrohem shkurt ne autorin dhe kohen e hartimit.
Sa i takon autorit, ka shume te ngjare qe ai te jete nje relator klerik vendas (arber) i cili eshte ulur te perpiloje nje harte topografike si mbeshtetje te ndonje relacioni deskriptiv per rajonin e Lezhes.
Nuk duhet te jete e veshtire per hulumtuesit e historise te gjejne nje perputhshmeri te tille ne te ardhmen.
Teza e autorit vendas mbeshtetet kryesisht nga fakti se ne traktin e zmadhuar (bashkangjitur) verehen dy mikrotoponime ne gjuhen shqipe: “Vadimolin” (Vau i mullinit) te cilen autori e perkthen “cioe, Passo di Molini” dhe ca me poshte: “Uraechenetez” (Ura e Kenetes), “Ponte di p…”.
E sa i takon periudhes kur eshte bere, mund te thuhet jo pa baze se harta duhet te jete realizuar pak pas mesit te shek XVII.
Kjo sugjerohet jo vetem nga elementet e qarte paleografike, por edhe nga krahasimi i hollesive hatografike mes saj dhe nje tjerer harte, te se fameshmes “Corso delli Fiumi Drino e Boiana nella Dalmatia…” e vitit 1688 nga At Coronelli.
Madje ka shume te ngjare qe dokumenti yne, bashke me shume te tjera, te kete sherbyer si material pergatitor per vete harten e Coronellit. Ky sugjerim vjen pasi me lehtesi verehet se ky i fundit, ne harten e shtampuar te 1688-es, i ka perdorur mot-a-mot keto mikrotoponime, por duke lajthitur paksa ne emertesat shqipe.
Gjithesi, pertej ketyre te dhenave, çka bie ne sy, eshte nje shkrim didaskalik e i thekshem mu prane qytetit te Lezhes (paraqitur me nje keshtjelle te forte e me flamurin osman ne maje dhe me varoshin te shtrire ne kembe te kodres).
Didaskalia thote: “Alessio, castello ove morí Scanderberg, flagello dell’ Imperio Ottomano” – Lezha, keshtjella ku vdiq Skenderbeu, kamzhik per Perandorine Osmane. Duket se autori, ne militantizmin e tij, me teper se nje njoftim enciklopedik, ka dashur te perkujtoje rezistencen e paharruar te arberoreve, duke e shkrire emrin e Lezhes me ate te Skenderbeut.
…
Gjergj Kastrioti qe bere mit qysh ne te gjalle te tij, e me pas nuk ka moment ne historine e shqiptareve qe te zbehej çka ai perfaqesoi.
8 komente në “DOSSIER: Zbulohet harta e rrallë italiane e shek XVII për territoret shqiptare”
Lini një Përgjigje
1 Komente
-
ラブドール tpe これがフォーマットの問題なのか、インターネットブラウザの互換性と関係があるのかはわかりませんが、投稿してお知らせしたいと思います。
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
futja kot! Materiale krejt pa interes!
Nuk me duket pa interes qe shqiptaret benin harta, gje qe nuk del gjekundi me pare. Por jep edhe sqarime si quheshin vendet afer Lezhes qe sot ja kemi humbur kujtesen.
pse ste pelqen ty …… https://www.kriper.al
O ABI. Qeni nuk mban breke.
Vendi ku në jetojmë sot quhej epidari?
Alessia sot Lezha!
Sa me kokebosh – aq me mire vlereson… keshtu ka ndodhur pehere, por sa vlen??!!
Sela
Duam te dime shtrirjen e Shqiperise se asaj harte ne te kater anet,dhe me ke kufizohet.
Po te shfletoni anglezen e madhe qe qendroi 17 vjet ne Shqiperi Edith Durham dhe arvanitasin e paperseritshem Aristidh Kolja qe e vrane greket ne vitin 2000 duke i rrezatuar dhomen ku ishte shtruar per nje grip te zakonshemne spitalin “Evangjelizmo” ne Athine, kufijt tone te vjeter jane: nga Danubi e deri ne jug te Greqise, perfshi gadishullin Apenin, qe italianet e pranojne, por sigurisht jo greket.
Faik Konica duke shfletuar enciklopedine nuk e gjente as ne nje vend qe te quhej gadishulli Ballkanik, por vetem gadishulli Ilirian. Per here te pare eshte permendur gadishulli Ballkanik (male) nga nje gjerman ne vitin 1908.