PROFIL: Joseph Pulitzer, emigranti xhepgrisur që i mësoi botës gazetarinë

“Republika jone dhe shtypi i saj do te ngrihen ose bien bashke.” Joseph Pulitzer

Joseph Pulitzer (1847- 1911) me prejardhje nga nje familje cifute hungareze, dhe gazeta e tij Bota e New Yorkut paten ndikim shume te madh ne zhvillimin e mass medias.

Betejat e tij me konkurrentin William Randolph Hearst (1863- 1951) dhe produkti mediatik i ketyre perplasjeve flitet te kene pershpejtuar luften amerikano – spanjolle.

Edhe gjate kohes qe shetiste boten, Joseph Pulitzer asnjehere nuk hoqi dore nga kontrolli me dore te hekurt mbi Boten e New Yorkut, gazeten e tij me mjaft influence ne kohet e reja te komunikimit masiv.

Pothuajse nje rrjedhe e panderprere telegramesh, te gjitha te shkruara ne menyre te koduar, fluturonin nga portet dhe destinacionet e ndryshme te botes per ne New York, per te drejtuar cdo element te veprimtarise se gazetes.

Mesazhet perfshinin dhe detaje te tilla si lloji i germave te perdorura per reklama apo planifikimi i pushimeve te editoreve.

Manaxheret dergonin me poste pako te tera letre me te dhena financiare, raporte editoriale, dhe raportime alla spiunesh per punet e njeri-tjetrit.

Megjithese ai kishte shkelur ne zyrat qendrore te grataceles se tij ne Park Row vetem tre here, kurdohere qe dikush fliste per gazeten, ish gjithmone ‘Bota e Pulitzer-it’.

Dhe flitej shume per gazeten e tij. Qe kur Pulitzer mori  frenat e gazetes qe ish duke dhene shpirt ne 1883 dhe prezantoi marken e tij te gazetarise ne New York, Bota ish rritur me shpejtesi drite, duke u bere ne nje moment te caktuar gazeta me qarkullim me te madh ne glob.

Gati 2.5 ha druresh priteshin cdo dite per te perballuar nevojat e gazetes per leter.

E perfolur per zgjedhje presidentesh, guvernatoresh, dhe kryetaresh bashkie; per dergim politikanesh ne burg; dhe per diktimin e axhendes publike, gazeta e tij Bota ish nje instrument i fuqishem ndryshimi.

Si nje burre ne moshe te re dhe i nxituar, Pulitzer e kish perdorur gazeten pa turp si sherbetore te reformes, per te rritur ndergjegjesimin social dhe promovuar nje axhende politike progresiste- gati radikale.

Ndryshimet qe ai kish trumbetuar, si per shembull idete jopopullore per taksimin e trashegimise, te te ardhurave, dhe korporatave, ishin pranuar ne shkalle te gjere.

‘Bota duhet te jete me e fuqishme se presidenti,’ u shpreh njehere Pulitzer…

Shperthimi i anijes luftarake USS Maine ne 15 Shkurt 1898, qe ndodhi gjate tensioneve ne ngritje mes Spanjes dhe Amerikes ( shume aluduan ish veper e spanjolleve- shenimi im), u kthye ne dru zjarri ne duart e editoreve te gazetave konkurruese ne New York.

William Randolph Hearst, nje imitues i ri nga Kalifornia, i armatosur me nje pasuri te madhe familjare, kishte bere te paimagjinueshmen.

Ne 1898 gazeta e tij, gazeta e New Yorkut (New York Journal ne origjinal) po  e konkurronte shume afer dominimin e Botes ne Park Row.

Duke luftuar per cdo lexues, dhe secili duke u perpjekur t’ia kalonte tjetrit ne entuziazmin per te cuar vendin ne lufte, dy gjigandet e gazetarise ndezen ethe patriotizmi agresiv.

Dhe kur lufta ndodhi, ata vazhduan konkurrencen e tyre me thike ne gryke duke grumbulluar ushtri gazetaresh, ilustratoresh, dhe fotografesh per te mbuluar cdo detaj te lavdise se premtuar te luftes…

Kjo lloj sjelljeje i coi te dy gazetat ne nje spirale ne renie per shkak te sensibilizimit te tepruar, fabrikimeve totale, dhe shpenzimeve ekstravagante.

Nese nuk do kontrollohej, kercenonte te falimentonte reputacionin dhe kredibilitetin e te dy gazetave…

Ne fund, te dy gazetat i mbijetuan kesaj lufte te shkurter dhe intensive por rivaliteti i tyre u be po aq i famshem sa dhe vete lufta spanjollo-amerikane.

Pulitzer ishte pazgjidhshmerisht i lidhur me Hearst si tregetar i ‘gazetarise se verdhe’ (gazetari qe bazohet ne sensacion dhe ekzagjerim te tepruar- shenimi im).

Ne fakt, disa kritike dyshojne se planet e Pulitzer per te financuar nje shkolle gazetarie ne Universitetin e Kolumbise dhe per te krijuar nje cmim kombetar per gazetaret ishin ne fakt perpjekje disi te maskuara per te pastruar trashegimine e tij profesionale ndersa po i afrohej vdekja.

Dhe nje tjeter thenie e tij e madhe:

“Nje shtyp cinik, mercenar, demagog me kalimin e kohes do te prodhoje nje popull po aq te ulet sa vetja e vet.”

Marrë nga libri, “Pulitzer: Nje Jete ne Politike, Gazetari, dhe Pushtet nga James McGrath Morris”

Rrëfimi i së bijës: Përndjekja e tmerrshme që i bënte Sigurimi i Shtetit, Lasgush Poradecit. Tentoi të vriste veten, kur i kërkuan poezi për Enverin

09:36 Dossier

Nga t’i dijnë amerikanët këto punët tona?

18:50 Dossier

VIDEO: Si festohej 1 Maji në diktaturë për të shmangur protestat, ja pamjet e rralla nga aktivitetet masive

12:15 Dossier

Profesori turk: Ju tregoj madhështinë e Ferid Pashës së Vlorajve në Perandorinë Osmane

10:07 Dossier

Autoriteti i Dosjeve, Sula: Kemi gjetur 23 milionë faqe, ja sa kanë mbetur në filtrin e verifikimit

12:44 Dossier

FAKSIMILE/ Urdhri i ’43: Për çdo gjerman të vrarë, të varen 10 shqiptarë

14:32 Dossier

Gënjeshtra “patriotike” e tre vëllezërve të Skënderbeut të helmuar nga Sulltani

18:39 Dossier

E bija e Liri Belishovës: Si e ngërtheu fatin e të ëmës në dy fjali para se të vdiste

11:39 Dossier

DOSSIER/ Dokumenta të vitit 1971 mbi Teatrin Popullor: Kadri Rroshi i papunë dhe kur ligjin në skenë e bënte partia

19:50 Dossier

Ceremonia e lamtumirës për gruan e Pashko Vasës në Liban: Një ngjarje plot nderime dhe tolerancë

12:53 Dossier