Te fundit
Goliati biblik mund të mos ketë qenë një gjigant
11 Dhjetor 2020, 16:50Kulturë
TEMA
Goliati, gjiganti që u mposht nga mbreti izraelit David sipas historisë së rrëfyer në Biblën Hebraike, përshkruhet se ishte i gjatë sa gjerësia e mureve rrethuese të qytetit Gat. Por tani studiuesit mendojnë se ky përshkrim mund të mos i referohet ndonjë matje fizike, por ka qenë më tepër një metaforë, sugjeron studimi më i ri.
Ai nuk zbulon nëse aspektet e tjera të historisë janë të vërteta – për shembull nëse Goliati ishte një gjigant apo nëse u zhvillua vërtet beteja e tij e pabarabartë me Davidin. “Ne nuk po përpiqemi të shprehemi mbi vërtetësinë e kësaj historie”-thotë Xhefri Çeduik, profesor i Qendrës së Jeruzalemit për Arkeologjinë dhe Studimet e Lindjes së Afërt në Universitetin Brigham Young, në një punim që ai e paraqiti në Shkollat Amerikane të Kërkimeve Orientale (ASOR) në takimin virtual më 19 nëntor.
“E gjithë çështja qëndron tek metrika. Nga vjen ajo dhe nga mund të jetë marrë?”- thotë ai. Muri i poshtëm i veriut në qytetin antik të Gatit, kishte një gjerësi rreth 2.38 metra. Kjo është e barabartë me të njëjtën gjatësi që kishte Goliati sipas disa teksteve biblike. Pra 4 kubitë dhe një hapësirë.
Por tekste të tjera antike pretendojnë se ishte 3.46 metra i gjatë. Kjo e fundit do të kishte qenë një gjatësi mbresëlënëse, pasi personi më i gjatë i regjistruar në kohët moderne ishte Robert Uadlou 2.72 metra, sipas Rekordeve Botërore Gines.
Por sa janë këto “kubitë” dhe “hapësira” në matjet e sotme, ky është një burim debati midis studiuesve. Këto matje ndoshta ndryshonin në të gjithë botën antike. Çeduik ka studiuar sitet e lashta në të gjithë Izraelin antik, duke matur mbetjet e strukturave të shumta, dhe duke vërejtur matjet që duket se përdoreshin shpesh në atë kohë.
Hulumtimi i tij tregon se një “kubit” në rajon ishte i barabartë me 54 centimetra, dhe një hapësirë ishte e barabartë me 22 cm. Çeduik është pjesë e një ekipi që po kryen gërmime në qytetin e vjetër Gat (i njohur gjithashtu si Tell es-Safi), një qytet filistin ku u rrit Goliati sipas Biblës Hebraike.
Kohët e fundit, ekipi ka gërmuar një mur fortifikues të zbuluar në pjesën veriore të qytetit. Muri është ndërtuar në shekullin X-të para Krishtit, një periudhë kur “filistejtë kontrollonin qytetin që shërbente si kryeqyteti i tyre”, thotë Çeduik.
“Themelet e murit prej guri ishin saktësisht 2.38 m – 4 kubitë dhe 1 hapësirë. Ai supozon se muri mund të ketë qenë 7 metra i lartë. Studiuesi supozon se shkrimtarët biblikë mund të kenë marrësi referencë gjerësinë e mureve të qytetit Gat, për të përshkruar gjatësinë e Goliatit.
Ai vuri në dukje se Goliati është i vetmi person, gjatësia e të cilit është përmendur me saktësi nëBibël. Por meqë me shumë gjasa asnjë nga autorët e Biblës nuk e ka parë vetë kufomën e Goliatit, kjo ngre pyetjen se si arritën ata në përfundimin se gjatësia e tij ishte pikërisht ”4 kubitë dhe një hapësirë”.
Prandaj ka të ngjarë që shkrimtarët biblikë të kenë “përshkruar në mënyrë metaforike Goliatin si të krahasueshëm me madhësinë dhe forcën e murit të kryeqytetit filistin, një metrikë që do të ishte ruajtur gjatë shumë shekujve, mendon Çeduik.
“Live Science”, kontaktoi disa ekspertë që nuk kanë lidhje me studimin e fundit, për të marrë mendimet e tyre mbi teorinë e Çeduik. Por asnjë prej tyre nuk ka qenë në gjendje të jepte një përgjigje mbi këtë çështje. Gërmimet në Gat drejtohen nga Aren Meir, profesor i arkeologjisë në Universitetin Bar-Ilan në Izrael. / bota.al
5 komente në “Goliati biblik mund të mos ketë qenë një gjigant”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Budalleqe me brire sa per te terhequr vemendje dhe ndoshta dhe per te justifikuar parate e fituara. Nuk duhet “studim” dhe as “mendimi” i “eksperteve” qe nuk kane lidhje me “studimin” per te kuptuar qe madhesia e gjigandit te legjendes ishte metaforike. Tani qr u be ky “zbulimi” po qe mbaruan hallet e njerezimit.
nëse të kujtohet kur kemi qënë fëmijë,gjithnjë diskutonim me shokët se sa i fortë ishte daja,ose kushëriri që jetonte diku larg!!
asnjëherë nuk diskutohej për ata që i shihnim përditë!!për ata të përditshmit nuk kishim çfarë të thoshim,për ata që nuk i shihte kush mund ti zmadhonim sa të deshim!!
ppak a shumë dh enë këto shkrime të vjetra!flitet gjithnjë për historira të papara personalisht dhe të zmadhuara deri në egzagjerim!!
merr të gjithë historitë e vjetra,hebraike a homerike!!në një pikë përkojnë tërë studiuesit e sotëm”ato nuk janë treguar,shkruar nga persona që i kanë përjetuar ngjarjet në vetën e parë”!pra lihet mundësia e egzagjerimit!!
të marrim akilin!rasti më i mirë i përshkrimit të tij është “troja” e regjizorit Wolfgang Petersen dhe skenar David Benioff!aty ai tregohet, ndryshe nga përshkrimet e vjetra si një gjysëm perëndi e pavdekshme,me një pikë të dobët,si një njeri normal me një dhunti të jashtëzakonshme në lufitm!!tregohet shpejtësia dhe talenti i tij për në përdorimin e shpatës!!
dhe vrasja e tij është realizuar shumë bukur!pasi i hiqet gjëja e tij e veçantë,shpejtësia me prerjen e tendinit të akilit nga një shigjetë e paridit,ai këthehet në një njeri normal të vdekshëm!një njeri që mund të vritet si nga shpata e shigjeta!!pra nuk ishte aspak perëndi,por thjeshtë një talent i fushës për të cilën është përmëndur!!
gjithë heronjtë e lashtësisë nuk kanë qënë gjë tjetër veçse persona shumë mbi normalen,por gjithnjë njerëz!apak hiperbolik!
hiperbolik i ka bërë “shkrimtari”gojdhana,çdokush ka shtuar diçka!!
rasti i gjergj kastriotit!?
e njëjta gjë,në gojdhanë një super njeri,në jetën e përditëshme një njeri i jashtëzakonshëm,si shumë të tjerë që ka parë historia!!
më ka bërë përshtypje mënyra se si sillen sot në përdorim për masën e gjërë dokumentarë ose shkrime për këto figura të lashtësisë!!
në drejtimin shekncor ato trajtohen sipas kohës,me përmasat e normalitetit,në drejtimin okult,psh enigma e nadir murrës,sillen me një tendediozitet për ti bërë të vërteta dhe për ti shpjeguar duke u mbështetur me arritjet e sotme!!
psh po të dëgjosh nadirin kur flet për zeusin,ai thotë:”zeusi godiste me rrufe!por çfar arme ishte kjo??”dhe më pas vazhdon edhe e shpjegon me rrezet lazer e bombat atomike,që duke qënë se në atë kohë asqë mendohej të ishin shpikur nga njeriu,ishte akoma tek ndezja e zjarrit,atëherë duam apo nuk duam do ta lidhim me jashtëtoksorët që kanë pasur një zhvillim shumë më të madh se ky që kemi ne sot(akoma nuk kemi dalë nga sistemi jonë djellor e përfytyro më shumë)!!
pra manipulimi në rastin e egzoterikëve,është i dukshëm!mendimi shkencor është gjithnjë një teori,që shpesh ndryshon me zbulimet e reja që bëhen si në shkencë dhe në arkeollogji!!
Le te ua leme “Annal-Kanlisteve” shume te Famshem shqipetare @@Fatos Lubonja, dhe Mustafa Nano..ata i dine “Mire” keto Pune..te MItollogjise..dhe A<ntikitetit Biblike…..????????????
Paska pasur goxha gjatesi…
Imagjinoni sa do jete lartesia!!!
Ne qofte se nuk do jetonim ne nje Diktature Barbare te Krishtere qe po nuk besove tek nje marangos i lindur nga topet e dashit la sex do ta gjenim lehte pergjigjen.
Ne qofte se nuk beson tek dikushi qe e pa varrin bosh dhe sipas Evropes se “civilizuar” “u ngjall” dhe niveli i tyre i kafshes pret te “kthehet” te “shpetoje njerezimin” do ta gjenim pergjigjen.
Kur nje shpurre Idiotesh dhe klasa e tyre qe perfaqesojne lufton ate qe ka krijuar nje Civilizim te tere ne te gjithe hapesiren Mesdhetare deri ne Indi,Atij Greke dhe duke kontrolluar cdo gje qe nga Mediat,Bankat,Armet etj eshte e kuptueshme se cfare perfundimi do kete kjo shoqeri e kalbur.
P.sh Amerikes nuk i intereson Civilizimi dhe Historia e tjeter kujt (ne kete rast te Ilyreve dhe Epiroteve) per Agia Sofian e kthyer ne Xhami e ndertuar nga Perandori Ilyre Megas Iustinianos ne 532A.D por per nje Pastore i “Krishteri” Tramp ha beri te qarte Erdoganit,ose liroje ose te shkaterrova ekonomine.
Cfare “Dhjetokracie”!
Per tu pasur “zili”.
Sot Sultani Erdogan deklaron qe Sh.B.A dhe Evropa nuk mund te humbasin Turqine e “lashte” dhe te mbeshtesin nje shtet “grabitqare dhe pa kulture” si Greqia.
Hidhja bythes o Sulltan,se kjo histori fillon qe ne 1920 kur amerikanet krijuan kete Pashallek “Pellazge” me gra te mbuluara dhe burra me qeleshe te kuqe se e consideronin veten Turq te Allahut.
Dhe kjo i vinte dhe i vjen per shtat edhe Telinit qe donte nje Pashallek me te Madh turk deri ne Preveze sesa nje Komb me rrenje historike qe nuk do kishte influence.
Jo vetem kaq,por nuk do harronin Magna Magna Grecian e pushtuar akoma edhe sot.