Komiteti Helsinkit në Serbi në një raport të tyre ngre shqetësimin se Serbia me politikat e saj të pasivizimit të adresave, po çon drejt asaj që mund të quhet një spastrimi etnik i komunitetit shqiptar atje.
Komuniteti shqiptar në Serbinë Jugore është një nga tre komunitetet e pakicave (dy të tjerët janë boshnjakë dhe hungarezë) dhe është territorialisht kompakt dhe i vendosur përgjatë kufirit me Maqedoninë e Veriut dhe Kosovën.
Të tre komunitetet, por veçanërisht ato boshnjake dhe shqiptare, u janë nënshtruar masave të ndryshme administrative (diskriminimi strukturor) që synojnë uljen e numrit të tyre, si dhe ‘mbytjen’ e kërkesave për autonomi territoriale.
E megjithatë kur bëhet fjalë për komunitetin shqiptar, pozicioni dhe statusi i tij aktual është i lidhur ngushtë me statusin e Kosovës dhe komunitetit serb në Kosovën e Veriut.
Serbia ende po përpiqet të realizojë idenë e një shteti etno-kombëtar dhe të bashkojë të gjithë serbët përmes një margjinalizimi sistematik të të gjitha pakicave, thuhet në përmbledhjen e raportit.
Kuadri ligjor, Kushtetuta, Ligji për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Pakicave Kombëtare, Ligji Kundër Diskriminimit, si dhe strategji të shumta dhe plane veprimi që garantojnë barazi dhe integrim të të gjithë qytetarëve të Serbisë, nuk zbatohen sa duhet në praktikë .
Pavarësisht nga prania e ambasadave të shumta, OSBE-së dhe organizatave të tjera në Serbinë e Jugut, komuniteti shqiptar po jeton në harresë dhe në pritje që statusi i tyre të zgjidhet përfundimisht si pjesë e zgjidhjes së çështjes së Kosovës.
Në mënyrë që të zvogëlohet sa më shumë numri i shqiptarëve që jetojnë në jug, Serbia po zhvillon procesin e të ashtuquajturës “Pasivizimi i vendbanimit të shqiptarëve ” që punojnë jashtë vendit, qoftë në Evropën Perëndimore ose në Kosovë, vëren raporti.
Ky “pasivizim” synon gjithashtu qytetarët që janë banorë të përhershëm në adresat e tyre.
Kjo masë në thelb, nëvizohet në raportin e komitetit të Helsinkit është një formë e spastrimit etnik përmes mjeteve administrative.
Në raport citohet se: “Pasivizimi” (masiv dhe selektiv i vendbanimit) bën që individët të humbin statusin e tyre si shtetas i Serbisë dhe, në përputhje me rrethanat, të gjitha të drejtat civile – të drejtat për të votuar, pronën, sigurimin shëndetësor, pensionin, punësimin, etj. Meqenëse qytetarët nuk janë të informuar për “pasivizimin”, ata zakonisht humbin të drejtën e tyre për t’u ankuar, afati për të cilin është tetë ditë.
Nuk ka ndonjë tension të vërtetë etnik ose fetar midis serbëve dhe shqiptarëve lokalë. Serbët dhe shqiptarët në Bujanoc, Preshevë dhe Medvegjë e tregojnë këtë.
Shqiptarët kanë treguar një dëshirë për integrim, por Beogradi nuk ka demonstruar vullnetin politik për ta bërë këtë.
Komiteti i Helsinkit ka folur me njerëz nga Serbia Jugore që besojnë se këto tensione po gjenerohen nga qeveria qendrore (Beograd) dhe shprehen se ndjehen të pafuqishëm sepse ministritë mund të bëjnë çfarë të duan, të emërojnë dhe të zëvendësojë zyrtarët si të duan.
Komuniteti shqiptar në Serbinë Jugore është plotësisht i izoluar dhe as qeveria dhe as opozita nuk kanë treguar interes për problemet me të cilat përballet.
Krerët e partive të opozitës janë të interesuar vetëm për koalicionet elektorale dhe mbështetjen e votuesve shqiptarë.
Komiteti i Helsinkit në fund, duke kujtuar se Serbia është një vend që kërkon të hyjë në BE, i kërkon asaj që të ndalohet menjëherë ky proces për të rivendosur të drejtat civile të shqiptarëve.
…Si dhe mbytjen e kerkesave te tyre per autonomi territoriale….
Ja ku eshte arma e Albin Kurtit per tju pergjigjur Vuciqit kerkesave te tij per “Asociacion te Komunave serbe”.
1-Albini duhet te pranoje bisedimet per asociacionin e komunave serbe ne kuader te konceptit te “autonomise territorial” dhe jo te shprehet se ai nuk eshte dakort me asociacionin e Komunave serbe. Albini duhet te jete “pozitiv” dhe jo “negative” ne fjalorin e tij. Ai duhet te thote se eshte dakort me asociacionin e komunave serbe sipas konventes evropiane te “autonomise territoriale” dhe ne praktike te beje qe “kokoshi te katandiset nje thelle” dhe jo te “bej vickla”. Ne kete kuader “permbajtja” eshte me te rendesishme se sa “titulli”. Albini duhet te kete gati planin e kesqaj “autonomie territoriale” per serbet dhe te flase per keto te drejta qe serbet do kene ne Kosove dhe jo per ato te drejta qe ata nuk do kene(sic ben ai zakonisht). Ai duhet te tregohet i mencur dhe le te lere Vuciqin te ankohet. Ai duhet te lere Vuciqin te dale I “zbuluar” si shovinist qe eshte dhe qe kerkon “shkaterrimin” e Kosoves.
2-Albini beri mire qe la teorine e “reciprocitetit” para bisedimeve, por ka bere gabim qe nuk e permend “reciprocitetin” si te drejte dipllomatike gjate bisedimeve me Vuciqin. Reciprociteti para bisedimeve ishte nje “iluzion” tipik “shqiptar” i arritjes se qellimit pa punuar… Ai duhet qe gjithmone “autonomine territoriale” serbe ne Kosove ta krahasoje me “autonomine territorial” te shqiptareve ne Serbi. Ai duhet te shprehet dakort me Vuciqin qe te drejtat e serbeve ne Kosove do jene po aq te “persosura” sa dhe te drejtat e shqiptareve ne Serbi…
Albini dhe ekipi I tij duhet te “specializohen” ne kesi punesh dhe te heqi dore nga “vizionet” e tij personale. Ai duhet te keshillohet me eksperte nga Evropa dhe jo te flasi “kodra mbas bregut”, duke na e lene ne “dopjo gjashten” ne dore. Ai nuk ka pse e provokon Vuciqin me pyetje te tipit “kur do njohesh pavarsine e Kosoves” por te perqendrohet ne temen qe bisedohet….
Gjithe keto te meta qe ka ekipi shqiptar ne bisedime, mua me lene nje shije te hidhur ne buze. Nganjehere mendoj se si Albini ashtu edhe Vuciqi luajne te njejten politike:politiken e mosmarreveshjeve…Duket sikur ata jane marre vesh qe asnjehere te mos merren vesh. Ne tere ket valle, mua me duket se Kosova humbet dhe Vuciqi fiton. Vuciqi jo vetem na ben ne fajtor per sabotimin e bisedimeve por realizon edhe planin e tij strategjik qe bisedimet te shtyhen deri ne “kalandrat greke”. Pra ai ka qellim qe asnjehere te zgjidhi problemin e njohjes se Kosoves dhe te presi deri sa kohet te ndryshojne ne favor te tij. Ai 100 here ka thene qe ai nuk do e nenshkruaje mevetesine e Kosoves sikur edhe te “humbas koken”. Albini duhet te jete i qarte ne kete politike te Vuciqit dhe te luaje me te ne ate menyre qe tja lere atij “dopjogjashten ne dore”. Ai duhet te heqe dore nga shpreje te pakontrolluara sic ishte dhe ajo e koheve te fundit se “Kosova ben edhe pa njoihjen nga Serbia”. ..
I lutem atij qe ne bisedimet e fundit te tregohet “burre i pjekur” dhe dipllomat dhe jo “provokues” dhe kacapurc….