Misteri për babanë “shqiptar” të Egjiptit modern

20 Gusht 2021, 13:20Dossier TEMA

Askush nuk e vë në dyshim se Muhamed Aliu hodhi themelet për shtetin modern të Egjiptit, por nëse ai ishte apo jo shqiptar, dhe shumë të tjera përveç kësaj, mbeten një pikëpyetje e madhe.

Nga Jack Davies

Çdo histori e një personi që nga i varfër bëhet i pasur përfundon duke rënë pre e një shkalle mitimizimi, e paramenduar nga tema e saj dhe në duart e kronistëve të mëvonshëm, duke dashur të imponojë preokupimet e tyre për një përrallë të jashtëzakonshme.

Nga të gjitha biografitë e personazheve historike që nga askushi bëhen dikushi, pak janë më të jashtëzakonshme sesa ajo e Muhamed Aliut – një shqiptar i panjohur që planifikoi rrugën e tij nga errësira për t’u bërë “babai i Egjiptit modern”. Pasardhësit e tij do të sundonin vendin deri në vitin 1952 dhe ai do të kishte mbushur 250 vjep këtë të hënë, nëse nuk do të kishte ndërruar jetë në moshë të madhe në vitin 1849.

Por edhe pse jo të gjithë ia dalin dot mbanë pa ndihmën e askujt, siç ishte rasti i Aliut, shumë pak prej tyre janë mitimizuar në këtë pikë.

Edhe faktet më themelore të jetës së tij janë në pikëpyetje. A është vërtet këtë të hënë ditëlindja e tij e 250-të? Apo Aliu thjesht e zgjodhi datën për forcuar markën e tij personale si Napoleon Bonaparti i Perandorisë Osmane – i cili gjithashtu do të mbushte 250 vjeç këtë vit?

Askush nuk e di. A ishte ai vërtet shqiptar? Apo edhe kjo ishte një pjesë e mitimizimit nga ana e tij, e projektuar për t’i bërë thirrje ushtarëve shqiptarë nën komandën e tij? Përsëri, edhe kjo nuk dihet.

E vërteta është se nuk ka asnjë mënyrë për të përcaktuar këto fakte minimale, thotë biografi Profesor Khaled Fahmy: “Ai nuk ishte nga një familje e njohur, kështu që nuk kishte asnjë arsye pse prindërit e tij do ta kishin shënuar lindjen e tij.”

Kurdo që të ketë lindur ai dhe kushdo të kenë qenë paraardhësit e tij, ne dimë se ai ka lindur në Kavala, 150 kilometra në lindje të Selanikut.

Ashtu si me aq shumë protagonistë të historisë, babai i tij vdiq kur ai ishte i ri, duke e lënë atë në kujdesin e guvernatorit lokal.

Po të mos ishte për pushtimin e Egjiptit nga heroi i tij, Bonaparti, në vitin 1798, historia mund të mos kishte dëgjuar kurrë për Muhamed Aliun.

Egjipti ishte i rëndësishëm për Perandorinë Osmane, kështu që kur Perandori Francez e pushtoi atë, Sulltanin  e zuri paniku, shpjegon Fahmy.

Përgjigjja e tij fillestare ishte dërgimi i një ushtrie nga toka përmes Sirisë. Por ai gjithashtu dërgoi një forcë më të vogël prej rreth 4,000 forcash shqiptare nga deti që t’i bashkoheshin luftës, e cila mori një kontingjent edhe më të vogël në qytetin e lindjes së Aliut në Kavala.

“Muhamed Ali është pjesë e kësaj force dhe pika më e hershme kur ne fillojmë të dëgjojmë për të në të dhënat është në lidhjen e tij me këtë kontingjent të madh shqiptar,” tregon Fahmy.

Në mes të rrugës përmes Mesdheut, udhëheqësi i kontingjentit shqiptar vdiq dhe komandanti i dytë i tij u zhduk menjëherë pas mbërritjes në tokë. Kjo bëri që Aliu të merrte në duar drejtimin e njerëzve.

Në varësi të personit që tregon historinë, është pikërisht në atë moment që Aliu fiton identitetin e tij shqiptar, ose atë identitet që e katapulton atë drejt madhështisë.

Duke shkruar në vitin 1984, dijetari i Universitetit të Kalifornisë Ali Afaf Lutfi Sayyid-Marsot nuk kishte asnjë dyshim për origjinën shqiptare të Aliut.

“Për shkak të karakterit fisnor të trupave shqiptare dhe humbjes së zyrtarëve të tyre të lartë, këto trupa s’mund t’i udhëhiqte asnjë tjetër përveç një shqiptari,” shkroi ai.

“Kjo, si dhe cilësitë dhe karizma e tij, ndihmuan në rritjen e shpejtë të Muhamed Aliut,” shtoi ai.

Një shkrimtar i paidentifikuar për edicionin e vitit 1841 të Blackwood’s Edinburgh Magazine është po aq i sigurt për trashëgiminë shqiptare të Aliut.

Ai e përshkroi atë si “një shqiptar. Raportet e përgjithshme që e përshkruajnë atë si një lypës, një skllav, apo një portier janë të gabuara.”

Shkrimtari pohoi se para vdekjes së tij, babai i Aliut kishte qenë një oficer ushtarak që patrullonte rrugët rreth Kavalës.

Fahmy, nga ana tjetër, beson se këto rrënjë shqiptare janë një pjesë klasike e mitimizimit të Aliut – jo më reale sesa viti i lindjes që ai pretendoi se e kishte të njëjtë me Napoleonin.

“Kur lidershipi i forcës shqiptare rikthehet tek Aliu, ai bëhet i lidhur me ta,” thotë ai.

“Ai përfiton nga kjo, sepse ata janë kaq të frikshëm, dhe pas largimit të francezëve dhe britanikëve dhe ushtria zyrtare e Sulltanit tërhiqet, ky kontingjent shqiptar bëhet në të vërtetë forca e vetme ushtarake në Egjipt. Pra, ai kapet pas tyre sepse ai mendon se diçka është në lëvizje dhe ai lidhet thellë me ta dhe unë mendoj se pikërisht këtu fillon edhe lidhja.”

Çelësi i karakterit të Aliut, thotë Fahmi, është mrekullia dhe ankthi që ai ndjeu kur erdhi në Egjipt në 1801.

Një shtëpi e Mehmet Aliut – Muhamed Ali Pashës (1769-1849), në Kavala (Greqi). Foto: Wikipedia/Marsyas

“Kthimi pas në Kavala pasi pa pasurinë e ishte e paimagjinueshme,” thotë ai. Kështu që ai filloi të vendosej atje.

Duke e ditur se Perandoria Osmane ishte në rënie, Aliu nuk i lidhi me të ambiciet e tij. “Unë jam shumë i vetëdijshëm se Perandoria po shkon dita ditës drejt shkatërrimit,” shkroi ai. “Mbi rrënojat e saj, unë do të ndërtoj një mbretëri të madhe.”

Kjo është pikërisht ajo që ai bëri, aq me sukses saqë pasardhësit e tij do të mbretëronin mbi Egjipt deri kur monarkia u hoq në vitin 1952.

Njëri prej këtyre mbretërve, Mbreti Fuad I, udhëtoi më vonë në Europë për të mbledhur mbështetje për një përpjekje të dështuar për fronin shqiptar kur vendi fitoi pavarësinë nga Perandoria Osmane në fund të luftërave ballkanike të 1912-1913, sipas historianit Robert Elsie.

Por, para se nipërit e tij të mund të bëheshin mbretër, Aliu duhet të ndërtonte mbretërinë e tij.

Për ta bërë këtë, ai kishte nevojë për një ushtri, madje një ushtri moderne. Por ushtritë nuk mund të rriten në një vakum, shpjegon Fahmy.

“Ndërtimi i një ushtrie kërkon shkolla, të cilat kanë nevojë për një shtëpi botuese. Dhe për të pasur ushtarët e duhur, ju duhet një shërbim shëndetësor, i cili kërkon mjekë, të cilët kanë nevojë për trajnim; që bëhet më mirë në vend, që ka nevojë për një shkollë mjekësie, e cila ka nevojë për libra, të cilët duhen përkthyer, të cilat kanë nevojë për ekspertizë tjetër,” thotë ai. “Pak nga pak, 40 vjet më vonë, Egjipti modernizohet.”

Aksidentalisht ose me plan, Aliu e solli Egjiptin në shekullin e 19-të dhe në proces e sipër, “ndryshoi strukturën e Perandorisë Osmane më shumë se çdo faktor tjetër për 500 vjet”.

Ndërsa Aliu ishte larg nga i vetmi subjekt osman për të bërë një përpjekje për pavarësi në vitet e muzgut të perandorisë, ai ishte unik në mënyrat që ai përdori për të siguruar pushtetin e tij dhe në suksesin e tij për ta bërë këtë, thotë shkencëtari politik Jasmin Mujanoviç.

“Ai kuptoi se Perandoria Osmane nuk ishte më ajo që ishte dikur, por ai po merr një qëndrim pak më të ndryshëm, ai është më progresiv, duke futur të gjitha këto reforma sociale dhe politike që kishin një trashëgimi të qëndrueshme,” thotë Mujanoviç.

“Por ai e bën këtë kryesisht për të mbështetur pushtetin e tij, si shumë njerëz të mëdhenj në të gjithë perandorinë, duke u përpjekur të kuptojë një mënyrë për të krijuar burime lokale alternative të pushtetit për t’i lejuar ata të mbijetojnë në këtë periudhë krize.”

Aliu është pjesë e një “libri strategjish” nga i cili liderët e Ballkanit vazhdojnë të veprojnë, thotë Mujanoviç, në të cilin “një nga momentet thelbësore për ta është kur perandoria është në krizë”.

Ndër liderët aktualë në Europë, Mujanoviç identifikon Milo Djukanoviçin e Malit të Zi dhe Bakir Izetbegoviçin e Bosnjës si pjesë të kësaj shkolle mendimi, duke bërë të fortin kundër njëri-tjetrit për avantazh rajonal.

“Nëse është e nevojshme të luaj euro-atlanticistin, do ta luaj. Nëse është e nevojshme të jem mik i Kremlinit për një kohë të gjatë, ashtu qoftë. Por loja është gjithnjë në thelb lokale dhe kjo daton që nga periudha e gjatë e rënies së Perandorisë Osmane nga fundi i shekullit 18-të deri në shekullin e 19-të,” thotë ai.

“Perandoria Osmane është në rënie më të gjatë sesa ekzistojnë shumica e perandorive, kështu që ka një periudhë shumë të gjatë të mësuarit derisa Perandoria Austro-Hungareze të vijë në Ballkan dhe të jetë përsëri në rënie. Kështu që e merrni këtë kujtesë institucionale si të bëni xhudo politike, duke e shtyrë kundërshtarin tuaj në drejtimin që dëshironi që ai të shkojë.”

Mujanoviç thotë se nuk “sugjeron që Djukanoviç ka një biografi të Muhamed Aliut në tryezën e tij, por ekziston një lloj metodologjie e gjerë politike që këta sundues kishin tradicionalisht sepse janë ekspozuar ndaj kushteve shumë të ngjashme politike dhe kjo është një njohuri politike që është trashëguar nëpër breza.

“Edhe pse mund të na duket e çuditshme, ka më shumë ngjashmëri sesa dallime midis mënyrës si silleshin elitat historike të Ballkanit dhe Lindjes së Mesme dhe mënyrës se si sillen elitat bashkëkohore.”

Ajo që e dallon Aliun nga shumë liderë të tjerë bashkëkohorë rajonalë, si edhe nga rebelët bashkëkohorë osmanë, është mungesa e tij totale e ideologjisë nacionaliste.

Ai nuk zgjodhi ta ndërtonte mbretërinë e tij në Shqipëri, vendin e trashëgimisë së tij, apo në Greqi, vendi i tij i lindjes.

Në vitin 1827, ai ndërhyri në Luftën Greke për Pavarësi në anën e osmanëve, duke sakrifikuar flotën e tij në këtë proces.

Gjithsesi, ai do të kthehej kundër Perandorisë Osmane dhe për pak e mori atë vetë.

Në fillim të viteve 1830, djali i Aliut, Ibrahim Pasha, udhëhoqi ushtrinë e modernizuar të Egjiptit vetëm pak ditë larg Konstandinopojës.

Diplomati francez dhe aventurier Baron de Bois-le-Comte e arriti ushtrinë në avancim dhe shkoi në çadrën e Ibrahimit për një intervistë.

Sipas një libri të botuar më vonë nga Bois-le-Comte, Ibrahimi pretendoi se gjyshi i tij ishte nga Anadolli dhe kishte mbërritur në Kavala pasi ishte larguar për shkak të një grindje familjare, ndërsa gjyshja e tij kishte lindur në Drama, një qytet i vogël në veri të vendlindjes së Aliut në Greqinë e ditëve të sotme.

Marshimi i Aliut drejt Konstandinopojës përfundimisht u ndalua nga Rusia, gjë që e detyroi atë të ulej në tryezën e negociatave, ndonëse e la atë dhe pasardhësit e tij me një mbretëri të kosniderueshme që do të zgjaste më shumë se një shekull.

Pavarësisht nëse Ali ishte apo jo vërtet shqiptar, shumë nga trashëgimia e tij ishte e tillë. Pasi monarku i parë dhe i fundit i Shqipërisë, Mbreti Zog, u largua pas ardhjes në pushtet të komunizmit, pasardhësi i Aliut, Mbreti Faruk, e ftoi Zogun të vendosej në Egjipt, ku ai qëndroi për gati një dekadë.

Në një nivel më njerëzor, pas barit La Grotta, në kryeqytetin de facto të Ramallahut të Palestinës, varet një flamur shqiptar.

I pyetur se ç’donte aty flamuri në vitin 2017, pronari i barit, Shadi Zaqtan, shpjegoi se paraardhësit e tij ishin midis 4,000 ushtarëve që kishin kaluar Mesdheun me Aliun në fillim të shekullit të 19-të.

Ndërsa Zaqtan nuk di asnjë fjalë shqip, ai gjithsesi mban në qafë me një zinxhir një medaljon të një shqiponje të zezë me dy koka në një sfond të kuq.

Përveç lidhjeve të përzemërta mes familjeve mbretërore dhe pemëve familjare të panjohura, trashëgimia reale e Aliut është Egjipti modern.

Pa përpjekjen e tij unike për të mbijetuar dhe lulëzuar në mes të perandorisë osmane në shkatërrim e sipër, shteti modern kombëtar i Egjiptit siç ne e njohim sot mund të mos kishte ekzistuar kurrë.

“Mbijetesa e tij deri në fund është dëshmi e gjenialitetit të tij politik,” thotë Mujanoviç.

54 komente në “Misteri për babanë “shqiptar” të Egjiptit modern”

  1. ''....nese gervish sadopak nje muslimon shqipfoles,do te zbulosh ''arabin'' qe ai fsheh mes veti.......! says:

    nuk ka Mohamad shqiptar more fakira koke palare,flitet per sumqir turk……………gezuar ramazonin!

    1. Moisi Golemi says:

      Ramazonin e sat’ëm. Mehmet Aliu modernizoi Egjiptin dhe dinastia e tij e bëri shtet të zhvilluar, duke e larguar nga e shkuara osmane. A e more vesh o magjyp lëkurëzi ortodoks, që vetëquhesh grek??

      1. Ore trapa moisira e myslyma ramazona e co kur ky mehmet aliu(emer puro shqiptar sumperpjet) kaq i zgjuar pse nuk zhvilloi Shqiperin por shkoi ne Egjypt.
        Juve ju ka ik truri pas arabis.

        1. "...nese gervisht sadopak nje grek shqipfoles, do te zbulosh Torrebythen qe ai fsheh mes veti..." says:

          Po si ore bithe çapelyer nuk te vjen te vjellesh nga vetja, qe per 300 evro te qelbura qendron 24 ore non stop ne portalet e shqiptareve vetem per te vjelle vrer antishqiptar. Po nuk e kupton o bitheçapelyer se me keto qe vjell nuk ben tjeter gje, veçse na bind perhere e me shume se çfare lloj rrace e ndyre jeni ju te ashtu-vete-quajturit greke, alias jevgj anadolli ?!!!!!!!

          1. Theatrical says:

            hahahahaa..

          2. Lolocolo says:

            Bravo, shqiptaret mund te jene katolik e ortodoks dhe myslyman por ama jane shqiptare ndersa keta greket as grek nuk jane dhe bejne gam gam kot. Te gjith jevgjiter nga sumalia thone jemi bij te aleksandrit bythzinjte hahaahaa mjere europa cfar mbeshtet…

        2. Elio says:

          Ore Karahmahmut ore gomar. Po ka vdekur ne 1849. Shqipera u krijua ne 1912. Ka qene thjesht i derguari i perandorise Osmane me detyre ne Egjipt . Edhe Egjipti ashtu si dhe Shqiperia sot kane qene pjese e perandorise.

      2. Doni says:

        Keto ishin shqiptaret e perandorise Osmane. Sot refugjate te rendomte qe BE i perdor per te pastruar halet e tyre

    2. zagari 300 evro i janulles says:

      ore malaga keshtu ta ka mesuar historine janullkari qe kush e ka emrin mysliman duhet te jete turk arab . e kuptoj alergjine qe ke kur lexon te vertetat qe shqipetaret kane lene gjurme ne historine europiane dhe boterore ore malaga. se sot do te flisje turqisht pa kontributin e arvanitasve. ballkani do te flase perseri shqip i ziu ti. te fala janullkarit

      1. Fanatic says:

        Bastardi do fliste osmanisht , nje gjuhe 90% persisht dhe arabisht, sepae ajo ishte gjuha zyrtare e Perandorise Osmane.

        Turqishtja qe degjon sot u reformua nga Sami Frasheri dhe u ne gjuhe zyrtare ne Turqi nd 1928

      2. Flm says:

        O ZAGAR …. si shume ngateruar na i thua.
        ###
        Nga nje ane mburesh per Muhamed Aliun si Shqiptar dhe nga ana tjeter per Arvanitasit qe luftuan ndaj Turqis.
        ###
        O i Trash o Debil, o majmun, o hipokrit … a nuk ishte Shqiptari Ibrahim Pasha qe me urdher te Osmanve dhe te Babait te vet dergoj nga Egjypti nje flote te madhe me anije dhe ushtar Arnaut qe sulmuan dhe masakruan Peloponezin.
        ###
        Ke degjuar per “masakren e Tripolices” 1824 ne Peloponez ??? Ishte masakra me e madhe e Revolucionit Grek qe u krye nga Arnautet e Ali Pash Egjyptit, qe me 35 mije Arnaut erdhi ne ndihme te ushtris Otomane.
        ###
        U theren te gjithe Grek dhe Arvanitasit pasi kishin ngelur te mbyllur per muaj te tere pa ushqime edhe uje.
        ###
        Pa na thuaj tani per ke nga te dy ndihesh krenar, per Ali Pashen apo Arvanitasit.

        1. zagari 300 evro i janulles says:

          o flm ke te drejte ali pasha ishte kokra e arabit duhet te jemi krenar per barbarite e ushtrise greke me (Zervas) kunder popullsise te pambrojtur came duke hapur barkun e grave shtatezane kur nuk kane kursyer edhe foshnjet per sulmin qe ushtria greke ka bere ne kufirin shqiptar ne 49 duhet te jemi krenar per kishen ordodokse qe nuk e njeh kombin shqiptar duke e quajtur turkoalvanoi duke e luftuar nder shekuj dhe synimin e greqizimit te shqiperise duhet te jemi krenar per shtetin grek anetare te BE qe vazhdon prej 30 vjetesh te
          asimiloje 1 milione shqipetare duke i detyruar me te mire ose jo te ndyshojne emrat duhet te jemi krenar qe nje shtet fqij si greqia vazhdon te mbaje ligjin e luiftes me justifikimin qesharak si bashkepuntor te italise fashiste

          1. Flm says:

            Perpelitje e deshtuar e nje skizofreni kompleksik per ti shpetuar argumenteve dhe te vertetave.
            ###
            Ndermjet dy armiqve te pajtushem sic ishin Turk-Arnautet dhe Arvanitasit, o do te jesh me njerin ose me tjetrin.
            ###
            O do te jesh me Skenderbeun ose me Hamzain. Me te dy nuk behet, ore Kameleon muti.

            1. emigranti says:

              Flm-nuk dua aspak te nderhyj ne debatet pa buke midis jush e disa te tjereve ketu tek TEMA, por dua qe tu kujtoj nje fakt te pamohueshem, qe cdokush qe perdor sharje e ofendime ndaj atyre qe kundershtojne idete e tija, tregon se nuk ka argumente per te mbrojtur keto idera.
              Njoh shume egjiptiane ketu ne Kanada dhe te gjithe, pa perjashtim e njohin Muhamed Aliun si themeluesin shqiptar te Egjiptit modern.
              Bile njeri nga koleget e mij nga Egjipti, kur me takon, perkulet dhe me therret me shaka “Your Majesty” (madheria juaj). I njejti person, por edhe te tjere thone se ne kohen e Mbreterise, Egjipti ishte nje parajse per njerezit qe jetonin atje. Vendi kishte dinjitet ne arenen nderkombetare dhe njerezit jetonin ne paqe dhe mireqenie qe e kishin zili te gjithe fqinjet.

            2. informacion says:

              Flm Pisoglendi, ti coban inferior dhe injorant, duhet te marresh me shume informacion historik dhe te kuptosh se historia ka rrethana historike te caktuara qe sjellin kuptime historike te caktuara. Konceptimi yt i historise eshte njesoj sikur te thuash se perse Mehmet Aliu (Muhammad Ali) ecte me karroce me kale dhe jo me Mercedes! Ti Flm katunari, do ngelesh gjithe jeten tende nje debil dhe torrollak klasik, pasi konceptet qe ke nga njera ane dhe kuptueshmeria jote intuitive nga ana tjeter, eshte e nivelit te gomarit te fshatit ku ke lindur.
              Sidoqofte per pak me shume informacion : kush ishte Ibrahim Pasha, komandanti i ushtrise nga Egjypti qe mori pjese ne fushaten kunder Morese ne 1825-1828! Ibrahimi kishte lindur ne Dhrama te Thrakes, i pagezuar me emrin Jani, nga nje familje kristiane (romej). E jema e tij mbeti shpejt e ve me Janin e vogel dhe u martua me nje ushtarak shqiptar te ushtrise osmane, nga Kavalla e Thrakes, qe quhej Mehmet Ali. Pra Jani (Ibrahimi) ishte djali i adoptuar i Mehmet Aliut te Egjiptit! Djali i adoptuar Ibrahim (Jani) u be ushtarak dhe mori me vone titullin Pasha. Ai mori pjese ne shume fushata ushtarake, jo vetem ne More. Eshte i famshem per lufterat kunder osmaneve dhe fitoren e tij ne Konia dhe me vone ne Nezip. Vrullin e tij per te pushtuar Kostandinopojen nuk arriten ta ndalnin osmanet, por ishte nderhyrja e Rusise qe e binden te mos e pushtonte qytetin. Ishte bashkepunetor i ngushte i te atit te tij (adoptiv) Mehmet Aliu (Muhammad Ali) te Egjyptit, qe krijuan Egjyptin modern. Ishte sundimtar i Egjyptit per nje kohe te shkurter pas vdekjes se Mehmet Aliut.

        2. E Verteta says:

          Pse more langaraq 300 eurosh, ti do na tregosh me ke te jemi krenar. Cdo shqiptar te jete krenar edhe per Mehmet Aliun dhe per Arvanitet. Se ata jane shqiptar, pavaresisht qendrimeve qe kane mbajtur. Ne venat e tyre rrjedh i njejti gjak me ne, jo me gjakprishurit si puna jote. Shqiptaret luftarak jane nen vazhden e grekve te lashte e fiset germene, qe gjithmon luftonin me njeri-tjetrin, por kjo s’tregon asnje gje. Te flasesh ti 300 eurosh i shitur, qe ke mesuar historine neper gjirize kishash eshte si te flas nje shurdh per muziken klasike.

          Sa per informacionet Rumet ( sic quheshin ata qe e deklarojne vete grek) ishin bashkepuntor te denje te Perandorise Osmane, dihet qe Stambolli ra ne duart e Turqve Osman per shkak te tradhetise se nje gjenerali Rum, apo te harrojme qe Rumet feneriot ishin te besuarit e Perandorise Osmane, ashtu sic ishte Kisha Ortodokse qe kryente rolin e administrotorit te Perandorise Osmane.

          Harrove ti kerme si vriteshin atdhetar shqiptar nga Kisha Shovinste, ne bashkepunim me Osmanet vetem se donin te perhapnin gjuhen shqipe te shkruar? Me porosi te kishes ortodokse padishahi nxorri ferman qe ndalonte perhapjen e shqipes se shkruar. E kur si vriste dot turku sic beri me Koto Hoxhen i vriste Kisha si me Papa Kristo Negovanin e sa te tjere. Te njejten politike Osmane ndoqi dhe shteti aritficial grek i ndertuar me vone. Edhe Ballkan Turqit Selxhuk na i solli pikerisht perandori bizantin Paleologi per te shtypur nje kryengritje ne Moren shqiptare. Sot ju kerma i keni vene emra rruges. Njesoj sic nderoni Zerven qe bashkepunoi me gjermanet, e pastaj qahen se ju vrane gjermanet. Popull skizofren!

          1. Flm says:

            Perpelitje e deshtuar e nje skizofreni kompleksik per ti shpetuar argumenteve dhe te vertetave.
            Flm

            1. E Verteta says:

              Haha, foli ky gjakprishur 300 eurosh. Ti qenke rast tipik i nje te semure psiqik, ne pamundesi per te gjetur argumente te sakta, shkruan nje fjali deficente me sharje ad homen. Hahaha! Ik shko bej derman vetes, mos i rendo kot kesaj toke.
              Qe Kisha Greke ( Romoi) me Perandorine Osmane, kane qene si motra as nuk diskutohet, se ndryshe nuk do e lenin sot e kesaj dite Patrikanen ne Stamboll. Qe Kisha bashke me Administraten Osmane kane vrare atdhetar shqiptar vetem se donin te perhapnin gjuhen shqipe, dhe ky eshte nje fakt i ditur. Por dhe qe Osmanet erdhen ne Ballkan se i FTUAN Bizantit eshte nje tjeter fakt qe e di cdo kush qe merret me histori. Sdq harrova une qe ti historine e merr nga papuli i lagjes, ndaj gjithmon di te xhirosh nje kasete. Ik shko pi ilacet aty, i semure psiqik.

        3. Matrapiku i rockes greke says:

          Flm matrapik a ca perversi je .Ne peleponez e para ska pas kurre greke .ti si i shumeditur a na thua kush jane kto greke e na fol pak per origjinen e tyre .shko bjo nje gojore papuse e ai ta shpjegon tamam

    3. xoni says:

      na ongsh rrocken per ramazon

    4. Taulant says:

      O debil SHQIPTARET per 400 vjet zoteruan e drejtuan perandorin Osmane.
      Vetem Sulltani ishte Turk.
      Gjithe qeveria,administrata,governatoret ishin Shqiptar.
      Si Amerika drejtohet prej Anglezeve edhe perandoria Osmane nga 1500 deri ne 1900 dominohej prej Shqiptareve.

      1. katarakti says:

        Dhe çfarë të mire pati Shqipëria nga kjo?! A nuk na shitën turqit te Fuqitë e Mëdha gjatë luftës së Shkodrës?! Pse nuk e lejuan gjuhën shqipe, kur lejuan atë greke, serbe etj?! Përgjigju.

        1. emigranti says:

          katarakti-sakte. Eshte e vertete se shqiptaret ishin ata qe drejtuan Perandorine Osmane, por ata nuk e bene kete per Shqiperine, pasi ose kishin ikur nga vendi ne moshe shume te vogel ose koshin lindur ne Turqi. Ka nje te vertete te madhe qe shume njerez nuk e dine. Shqiptaret, apo arrnautet, sic na quajne turqit konsiderohen prej tyre nje rrace superiore. Ata qe dine turqisht, duhet te kene degjuar proverbat turke qe kane lidhje me fjalen “arrnaut” qe ka disa kuptime ne gjuhen e tyre.
          Arrnaut ka kuptimin e nje njeriu shume te forte, luftetar, i mencur, dinak, i beses, i ndershem e shume e shume kuptime te tjera teper pozitive.
          Keshtu turqit thone per dike qe eshte i zgjuar: “filani eshte i mencur si arrnatur”, ose “eshte si arrnaut filani” qe perdoret me kuptimin “i mencur, apo i krisur, i forte, trim e te tjera si keto.
          Kjo i ka bere shume elitare te shtetit osman qe te ruanin prejardhjen e tyre shqiptare, qe konsiderohej nje avantazh per karrieren e tyre.
          Dikur nje kolegu im turk me ka thene se per nga popullsia juve shqiptaret ishit fare te paperfillshem ne morine e popujve te perandorise, por persa i perket burrave te shtetit, na keni dhene shume me teper se cdo popull tjeter i perandorise, perfshi ketu edhe vete turqit. Sipas tij, edhe sot, lobi shqiptar eshte ai qe drejton vendin ne prapaskene, pasi dhe familjet me te pasura dhe me me influence ne Turqi kane prejardhje shqiptare.

        2. informacion says:

          Fjala e sakte ne turqisht eshte ARNAVUT! Emertimi vjen nga shtremberimi ne gjuhen turke i emertimit ARVANIT, qe ishte emertimi qe perdorej ne Perandorine Romane te Lindjes per popullsine shqiptare (arber – arben – arbar – arban – arvan – arnav).

  2. ben says:

    Ne nje interviste te Leka Zogut mbas kthimit ne Shqiperi, gazetari I beri nje pyetje ne lidhje me qendrimin e Ahmet Zogut ne Kairo te Egjiptit.
    Pyetja ishte se si komunikonin Ahmet Zogolli me mbretin Faruk. Leka u pergjigj se ata dinin disa gjuhe te perbashketa, por shpesh here perdornin fjali shqip ne komunikimin ndermjet tyre. Leka tha se Faruku dinte pak shqip.
    Lind pyetja se nese I pari dinastise nuk do ishte shqiptar, si do te dinte shqip nje pinjoll tij 4 breza mbas tij?

    1. vezhguesi says:

      ben-sakte. kete interviste e kam degjuar edhe une vite me pare kur Leka u vendos perfundimisht ne Shqiperi.

  3. Moisi Golemi says:

    Futja kot!! Mehmet Aliu ishte shqiptar, donin apo s’donin ca “studiuesë” apo ca gazetarë që duan vetëm klikime.

    1. beni says:

      U Ben shqiptare se shqiptarët ose në Arbërin nuk ka ekzistuar myslimanizmi!!!
      Mbas viteve 1400 kemi të bëjmë me myslimanizmin,dikush e mori me dhunë e dikush i përket shum gjeneratave të ardhshme,pra një race ajo turke por që flet shqip tashmë!
      Ktu nuk ka vend për diskriminim sepse çdo kush që lind në tokën
      arbërore quhet shqiptar,por duhet ama të quhet turko-shqiptar,puro shqiptar quhet vetëm një tërësisht i krishterë,përjashto vllenjte që kanë gjuhë tjetr por edhe ata kanë kontribuar për gjuhën tonë!!!!
      Integrimi është çështje tjetër!

      1. Kopetent says:

        Po mire per kulture se qeke shum kopetent kto turqit ai e mesuan shqipen se shkolla shqip me sa di une skishte predikime ne shqip skishte as myslimanet hoxhallare nuk faleshin ne shqip mos ndoshta para se te niseshin nga turqia turqit qe do qendronin ne Shqiperi benin kurs intensiv te shqipes dhe kush nuk e mesonte perfekt nuk lejohshte te shkonte ne Arberi .kjo me siguri do jete po ti si kopetent sdo te na e thuash se ruan ca sekrete per vete .

      2. shqipo says:

        O ‘beni’ o analfabet funksional. Po mire mor karagjoz trecereksh, kaq i trashe te jesh sa nuk kupton se keto “teori” qe thua tregojne nivel shume te ulet te inteligjences!?
        E para kush eshte ai psikopat qe te ka mbushur mendjen se te jesh turk eshte dicka inferiore? Ore je budalla apo ben vete ti? Cdo populli ne bote i pelqen vetvetja apo eshte krenar per veten e vet, kjo eshte mese e llogjikshme per cdo popull apo person. Keshtu edhe turqit. Pastaj turqit nuk kane perse te mos jene krenare, jane ata qe sunduan gjysmen e Evropes per 500 vjet dhe nuk jane as shqiptaret, as greket, as bullgaret, as serbet, as armenet, as …. E kupton o debil? Ata kane qene zoter te gjithe Ballkanit, ti nje coban dhish te eshte mbushur mendja se na qenkan “inferior”. Ne mund ti kemi inat dhe madje edhe ti urrejme, pasi sundimi i tyre nderpreu perparimin dhe zhvillimin si evropianet e tjere te shqiptareve (dhe popujve te tjere ballkanike po ashtu), por e verteta historike thote qe turqit sunduan te tjeret dhe jo e kunderta. Tashti nga nje koncept fare fillestar i llogjikes njerezore, ti si thua ke mund te quajme inferior, sunduesin apo te sunduarin? Keshtuqe mblidhe mendjen. Duhet ta dish se ata “greket” qe dashuron ti si grekoman trupeshk qe je, quheshin per 500 vjet “raja”. E di kuptimin e fjales “raja”? Shko informohu dhe do mesosh sa i trashe je!!!
        E dyta pse ke kete kompleksin qe ti quash shqiptaret myslimane si “turq”? Ore psikopat, po feja nuk percakton fare identitetin etnik te personit, kete e di cdo njeri normal me shkolle fillore (madje edhe pa shkolle fare). Ti tashti ke problem se nuk e kupton, apo e ke si qellim ne vetvete e perdor si gjoja argument per arsye te kolaboracionizmit me greket, qe te ka kapluar trurin dhe shpirtin? Apo e ke thjesht nga inati? Ne kete rast thuhet se ose je BUDALLA, ose je MASKARA! Feja islame eshte prodhim arab dhe u perhap ne Ballkan me detyrim nga turqit osmane. Ne analogji me kete, a mund te na shpjegosh nese “greket” e sotem a jane hebrenj? Meqe keta “greket” jane kristiane dhe feja kristiane eshte prodhim hebre, nderkohe qe perhapja e kesaj feje u be me detyrim nga romaket ne shek V-VI-t. Helenet ishin te fese pagane, ndersa “greket” e sotem jane kristiane!!! I bie qe nuk kane lidhje fare me njeri tjetrin! Nga ana tjeter duhet ta kesh me te degjuar te pakten, se shqiptaret jane bere kristiane perpara “grekeve”, nderkohe qe natyrisht kishin me shume se 500 vjet qe ishin kristiane kur sllavet (serbe, bullgare, kroate …) erdhen ne Ballkan. A mund ti quajme shqiptaret e krishtere si hebrenj apo romake? Ne fund te fundit perse duhet bere kjo? Nje konceptim i tille eshte nje idiotizem qe e ben qesharak dhe debil cdokend qe e perdor si “argument”.
        E treta eshte se ne kohen e Perandorise Osmane, nuk ka patur fare ndonje “njesi matese turke” per percaktimin e etnicitetit te popujve. Gjate asaj periudhe historike shteti osman i kishte te ndare popullsite e perandorise ne baze te konceptit te “miletit”. Kjo ndarje i kategorizonte shtetasit sipas fese. Pra miletet percaktoheshin sipas fese se tyre dhe jo sipas etnicitetit, gjuhes apo gjakut. Ne nje milet mund te futeshin popuj te ndryshem me fe te njejte. Nderkohe qe i njejti popull mund te ishte i ndare ne disa milete. Turqit osmane nuk kishin kurrfare koncepti mbi kombesine apo etnicitetin dhe as qe deshen t’ja dine per kete ceshtje, fiksoje mire ne tru! Per ta mjafton ti paguheshin taksat dhe te rrije urte, as qe deshen t’ja dinin cfare ishe e nga ishe. Vete turqit e sotem, konceptin e kombit e kane formuar pas renies se Perandorise, ne fillim te shek XX-te.
        E katerta duhet te kesh informacion per njerez, grupe njerezish, pjese popullsie te cilat kane ndryshuar identitet gjate historise per shkaqe e arsye te ndryshme. Shqiptaret hyjne te ato grupe qe e kane pesuar shume ne kurriz kete ndryshim, per rrethana te caktuara historike. Kjo ndodh pergjithesisht me popullsite qe jetojne ne periferi te hapesires gjeografike te trungut te vet etnik (pra afer me popujt e tjere fqinje), apo me grupe qe largohen nga vendi i origjines dhe vendosen diku tjeter. Natyrisht qe ka shqiptare qe jane turqizuar dhe kjo eshte e njohur dhe e evidentuar ne zona te tera te Turqise se sotme. Por gjithmone ngelet dicka, qe del nga thellesia qe tregon prejardhjen shqiptare te tyre. Ne te njejten menyre ka shqiptare qe jane grekezuar, faktet dhe deshmite per kete jane ta padyshimta dhe te pafundme. Por gjithmone ngelet dicka, qe del nga thellesia qe tregon prejardhjen shqiptare te tyre. Ne te njejten menyre ka shqiptare qe jane sllavizuar, fakte dhe deshmite per kete jane pafund. Por gjithmone ngelet dicka, qe del nga thellesia qe tregon prejardhjen shqiptare te tyre. Ne te njeten menyre ka shqiptare qe jane latinizuar, e kush nuk gjen fakte dhe ngjarje per kete. Por gjithmone ngelet dicka, qe del nga thellesia qe tregon prejardhjen shqiptare te tyre

  4. e drejta e c´do njeriu says:

    GAZETA TEMA nese nuk i ndaloni keto komente do mendojme te ngreme padi per ju si gazet per nxitje dhune fetare mosrrespektim feje ofendime ne adres te myslimaneve e me rradhe deshmi kemi plot jan printuar deri tani shum komente per kete ceshtje si deshmi ndaj jush si gazete qe mos te keni me te drejte ligjore te flisn me. Merreni me seriozitet kete ceshtje me nderime.

    1. Moisi Golemi says:

      Mos u lodh kot. Ai bq-ri që komenton aty lart si grek, është gazetar i Temës.

      1. Tan_Tironci says:

        She zben asnje dite pushim, lol

        1. Theatre & Drama says:

          hahahahahaa….

  5. Fredi says:

    Ne diksionerin e vitit 2018 francez , ne pjesen ku flitet per egjiptin , fraza e par esht qe u ngrit dhe u zhvillua nga Ali Pash SHQIPTARI mbreti qe ngriti egjiptin modern mbreti me ORIGJIN SHQIPTARE qe nuk foli gjuhen vendase per 40 vjet .

  6. Lini says:

    Britanica-thote shqiptar-dhe anglezet ishin gjithe kohes perreth.
    Shkrim pa vlere.

  7. Fredi says:

    Ne diksionerin e vitit 2018 francez , ne pjesen ku flitet per egjiptin , fraza e par esht qe u ngrit dhe u zhvillua nga Ali Pash SHQIPTARI mbreti qe ngriti egjiptin modern , mbreti me ORIGJIN SHQIPTARE qe nuk foli gjuhen vendase per 40 vjet . Dhe qe dinastia e tij familjare e trashegoi deri ne vitin 1955 Kur ra mbreti i fundit Faruk. Kjo esht e verteta .

  8. Askush says:

    Në ato kohëra feja ishte thjesht një mjet që popullata shqiptare / arbërore e përdorte për të paguar pak taksa o për të pasur benefite të vogla. I jati i Skënderbeut e ndërroi 3 / 4 herë fenë. Feja për popullin shqiptar s’ka qenë asnjëherë e rëndësishme, nga kjo edhe fraza “feja e shqiptarit është Shqiptaria”. Kemi shumë martesa të përziera ndër fe të ndryshme. Përsa i përket të tjerave, mamaja e budallenjve është gjithmonë me barrë !!!

  9. "...nese gervisht sadopak nje grek shqipfoles, do te zbulosh Torrebythen qe ai fsheh mes veti..." says:

    Po si ore bithe çapelyer nuk te vjen te vjellesh nga vetja, qe per 300 evro te qelbura qendron 24 ore non stop ne portalet e shqiptareve vetem per te vjelle vrer antishqiptar. Po nuk e kupton o bitheçapelyer se me keto qe vjell nuk ben tjeter gje, veçse na bind perhere e me shume se çfare lloj rrace e ndyre jeni ju te ashtu-vete-quajturit greke, alias jevgj anadolli ?!!!!!!!

  10. lisi says:

    I lumte dora qe u futi nga nje hanxhar ne by…atyre grekoqireve ne pelloponez.Apo jo o sumqire FLM.

    1. shqipo says:

      Nuk ka patur dhe nuk ka “greke” ne Peloponez (Morea – moj e bukura More)

  11. undefined says:

    Masakrat e para ne ate vend qe me vone u quajt Greqi i filluan arvanitasit ortodoks kundrejt velleterve te tyre mysliman….kjo eshte historia… arvanitet ortodoks te shtyre nga Kisha Lindore dhe te paguar nga kjo Kishe dhe Perendimi mw vone….filluan masakrat thjesht per…placke..e pasuri….se gje tjeter nuk njihnin ata hajdute e vrases mbrapa kraheve ….ideali i tyre…ishte hajdutlliku e vrasja….qe sot shiten neper Greqi si “ideale te Revolucionit” prandaj dhe ekspeditat e Ibrahim Pashes apo te tjera me mbrapa kishin per qellim ndeshkim…hakmarrje…kundrejt ketyre harbuteve e analfabeteve injorant….edhe sot arvanitet e tregojn veten qe jane llumi i injorances antishqiptare….kjo eshte nje vertete e hidhur e kesaj fare shqiptare….

    1. Kapedane Arvanitas mbrojten famikje came me gjakun e tyre
      duke i shoqeruar deri ne brendesi te Shqiperise
      dhe kto s’i tregoj un si Ortodox Shqiptare qe ja shkerdhej gjakun cdo greku ,
      por vet Camet qe kemi pasur gjitone .
      Prandaj boll i dhate Fryme Percarjes Fetare .
      Nuk ka popull perfekt e pa gabime .
      Edhe Gjermani kishte brenda ushtrise se tij Gjenerale qe e tradhetuan Hiton
      dhe i bene madje Atentate ta vrisnin .
      Boll me kte dell Mesjetaresh Fetare .
      Musliman Ortodox jane nji per Shqiperi ashtu si kan qen gjate gjithe Historise .

      Arvanitet kane drejtuar Greqine si dikur shqiptaret Muslimane Perandorine Turke
      mor tru shkulur mor qe paske Helm ne vena dhe jo gjak ,mor kurv antishqiptare ,
      po na tregon bytha jote ne injorancen e se shkoj gjasme Ibraim Pasha per t’U hakmarre kunder kujt ?
      Kunder Ortodoxeve shqiptare Arvanitasit ,qe dridheshin Turqit e jo me ky pederast Pasha
      hik mer bythqim .Mesiguri do jesh noj Llatin gjake muti serb qe i fryn percarjes nder shqiptare

  12. Alban says:

    Hera e pare qe degjoj dike qe ve ne dyshim prejardhjen e Mehmet Aliut. Sdq kur e sheh qe artikulli eshte bere me referenca te nje studiesi serb, dhe pastaj kur kontrollon autorin e shkrimet e ve re qe s’ka nje gazetar me kete emer, fillon e ve ne dyshim a ekziston me vertet ky gazetar a jo? Se qe Mehmeti ka ekzistuar e dime.

  13. Arnaut says:

    Artikull kot

  14. une says:

    per te gjithe golemat e vegjel:
    po ja pra, si te punonte muhamed aliu me budallenj si puna juaj?! Iu desh te behej i madh larg shqiptareve, larg mentalitetit “kur s’e mberrin’, e peshtyn’!”

  15. Alban says:

    Jack Davies eshte pseudonim per nje gazetar serb, qe ka 3 artikuj, nje per Aliun, nje per Mitrovicen dhe nje per protestat ne Serbi. Tani ky person nese ka kellqe te dal me emer te tij, s’ka pse perdor pseudonime. Origjina e Mehmet Aliut dihet qe eshte shqiptare, Por vetem nje idiot mund te bej qark te shkurter ndermjet M.Aliut dhe Djukanovicit ne Mal te Zi apo Izetbegovicit ne Bosnje.

  16. OYO says:

    Vallahi Si shyptar me duket

  17. ... says:

    Ka deshmi se gjuha ne te cilen Muhamed Aliu fliste ishte shqipja. Dihet se shqiptaret jan shperndare ne gjithe hapsiren osmane deri ne Anadoll. Per shembull eshte nji lagje e Stambollit qe quhet arnavutkoy (fshati i shqiptareve) i shekullit 16. Ka qen i banuar prej tregtareve shqiptar qe ne shekullin 16. Muhamed Aliu esht pa diskutim me origjine shqipar.
    Eshte eshe rasti i artitektit te madhe Mimar Sinan. E vetmja e dhene per perkatesine e tij esht se esht shqiptar. Edhe pse eshte indirekte. Vjen prej dokumenteve historike iniane. Ku shkruhet se arkitekti i “Tahaj Mahal” (nera prej shtate mrekullirave boterore) ka qen nxenes i arkitetit shqiptar Mimar Sinani.
    Shqiptaret duhet te pastrojn institucionet prej rracistave dhe te jene krenar jo vetem per Skederbgun por edhe per paraardhesit qe kan lene gjurme ne Llindje.

  18. demokrati says:

    Nje pacavure pa asnje kuptim.Qe Mehmet Aliu ishte shqiptar nga Zemblaku i Korces, kjo eshte e verteta e pakundershtueshme.Tani se clidhje ka origjina e Mehmet Aliut me politikanet e MZ dhe paralelet qe hiqen kjo eshte per psikiatri, jo histori apo gazetari.Mjaft te lexoni Jeruzalemin te Simon Sebag Montefiore per te pare madheshtine e dinastise shqiptare te Egjiptit.Kjo eshte tjesht nje guralec ndaj histories shqiptare per madheshtine e se ciles shqiptaret mbahen nen presion edhe nga nje skote apatride si lobonja me shoke per te cilet mohimi i historise se shqiptareve eshte mision .Asnje komb tjeter ne bote nuk i ka dhene njerezimit sa raca shqiptare, vetem permendni Gjergj Kastriotin dhe aradha e lubonj bushat nderojne ngjyren e lekures.

    1. demokrati ka shume te drejte .
      Qe Mehmet Aliu Mbreti i Egjyptit ishte Shqiptare Puro madje
      kte e dine ala sor gjithe Egjyptianet .
      Pyetini dhe degjoini .
      Madje i tremben shqiptareve ne perballje ,pikerishte nga ky Fakt .

  19. Erdogan says:

    E dua jeten,kam grua,femije.
    Por me mire ne Ferr se sa me ju.
    Kadri Hazbiu “Pellazge”.
    Me Ju,Hazbiu ka nenkuptuar Aliun qe lindi ne Dhrama te Greqise,gjyshi i Tij nga Arabia erdhi nga Anatolia (Greqisht lindje) Anadoll nga nje grindje.
    D.m.th Lindja ishte “Shqiperi”.
    Ju lumte o “Pella-Zagare”.

    1. GADISHULLI ILIRIK says:

      @ erdoganaqis

      Po ç’ben ketu ne ferrin shqiptar, i ngjitur perdite si morr pella-zagaraqis ???

      N.T.S. (στο μουνί της μάνας σου), NE AFRIKE DHE ANADOLL. GRÍGORA.

  20. shqiptar tirone says:

    Shoh se eshte perdorur disa here termi “mitimizuar”. Nuk e kuptoj se çfare ka dashur te thote redaktori ose perkthyesi, por ma merr mendja qe duhet te jete “i mitizuar”, i bere mit. Shikojini me kujdes keto shkrime, sepse behen gabime jo pak te vogla.

Lini një Përgjigje

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

2 Komente

  1. リアルラブドール

    美 少女 ラブドール SEXDOLLプロデューサー機能-IRONTECHTPEセックスドールまたはシリコンセックスドール?ダッチワイフ詐欺から遠ざける方法リアルな人形–シリコーンのダッチワイフ

    Përgjigjjuni
    1. 女性 向け ラブドール

      ラブドール 本物のダッチワイフと高度なダッチワイフなぜ男性は巨大なお尻の女性が好きなのですかダッチワイフポルノから得ることができる3つのこと正確なダッチワイフを持っているのは珍しいですか?

      Përgjigjjuni

      Lini një Përgjigje