Te fundit
Në manastir!
5 Gusht 2023, 15:30Blog
Nga Monika Stafa
Taksia u kthye në rrugicën e rrëpirët me emrin Baja Pivljanina, në drejtim të manastirit të vjetër në ish kryeqytetin e Malit të Zi.
Në Cetinjë.
Kurorat e sapoçelura ruanin freskinë e mëngjesit, pavarësisht prej ngrohtësisë së pazakontë të diellit të korrikut. Këtu dikur ka jetuar familja mbretërore e Krajl Nikollës së Parë.
Rrëfenjat tregojnë se ai ishte një mbret optimist. Mbreti i fundit i Malit të Zi, para se të gëlltitej në Jugosllavinë e parë, brenda së cilës humbi dhe emrin thoshte në gëzim e sipër teksa kthente gotën e famshme të verës këtej anëve, se sa të ketë bjeshkë dhe dhi, ky vend nuk do të mposhtet!
Si të gjitha rrëfenjat, edhe ajo e Krajl Nikollës, nuk ka nevojë të argumentohet. “Mali i Zi dhe Malet” rron prej maleve.
Taksia kaloi qoshen e rrugicës. Një varg shtëpish të ulëta me fasada të zbukuruara me saksi mëllagash nëpër dritare u dukën sakaq. Në të dyja anët e rrugës, restorante, kafene dhe shitore suveniresh. Në thellësi të portave të mëdha të shtëpive, syri të zë oborre të brendshme.
Po pse ky mit malesh në vendin që edhe emrin e ka të lidhur me malin?
Duke shijuar valëvitjen e peizazhit, djallëzisht mund të të shkojë në mendje se ndoshta mali dhe deti këtu nuk janë parë dhe aq miqësisht me njëri-tjetrin. Dhe kështu më ndodh sa herë që udhëtoj.
Pamja prej përralle e qytezës së përgjumur tretet fill me të dalë në shesh. Taksia përshkon rrethin dhe shkon e ndalet para muzeut të qytetit. Ca më tej sheshi i manastirit dhe drejt përpara, deri ku të rrok shikimi shtrihet një kurorë pylli e mbështjellë me një hije të rëndë freskie.
Godina dikur ishte pallati mbretëror aty ku banonte Krajl Nikolla i I me gruan e tij Milenën. Dhe pesë vajzat e tij. Vajzat e Nikollës së I -rë u martuan të gjitha me princër dhe mbretër. Për këtë arsye Krajli i Malit të Zi kishte dhe një nofkë të bukur- vjehrri i Evropës- një nofkë që ai e ndan në kohët moderne ende vetëm me një mbret. Me atë të Danimarkës.
Lavdia e historisë, më shumë se shija e së bukurës, më ka ngacmuar gjithmonë ta prek këtë vend në një kohë që e pres me padurim gjatë vitit. Dhe kjo përforcohet nëse pyet vendasit se çfarë mitizon himni i këtij vendi.
Ashtu si shqiptarët, edhe malazezët ngatërrohen kur vjen puna për himnin. Prit: “Oj svijetla majska zoro; Majko naša Crna Goro”: “O agim i ndritshëm i majit / Cerna Gora nëna jonë”.
Pastaj si vazhdon, pyet të bijën e zonja e shtëpisë ku jemi vendosur për të kaluar pushimet.
Mua më pyet? Kur s’e di ti, si do ta mbaj mend unë? Ato këmbejnë jo fjalë, por vargje me njëra-tjetrën, derisa mua më duket se e kam gjetur çelësin e asaj që po kërkoj: “Volimo vas, brda tvrda” - të duam ty dhe malet e fortë, i thonë malazezët vendit të tyre. Dhe më tej vazhdon: “Ne jemi bij të shkëmbinjve të tu”.
Duket sikur “Primorje” dhe “Crna Gora” janë dy gjëra gati të ndryshme. Malet mënjanë dhe bregdeti me bukurinë e vet në anën tjetër; krenaria e historisë që buçet brenda himnit dhe tërheqja e turistëve për vijën bregdetare.
Në hollin e godinës mbretërore me mermer prej shkallëve ovale të gjera ishte zhdukur tapeti i kuq. Por bukuria që shfaqej pas dritareve të gjata që nga koha e secesionit, të cilat shihnin nga oborri i rrethuar nga të gjitha anët me mure, ta zbuste këtë mungesë që shkaktonte mërzi.
Me “Magjistarin” e Mom e dy-tre libra të tjerë për mitologjitë e popujve të Europës në duar kishin nisur pushimet e mia në vendin fqinj.
Natyra dhe historia. Pikërisht kjo duhet të ketë qenë zgjidhja ime më e drejtë: shpirti i Renesancës, fryma e krishterimit, vendi i manastireve dhe bregdeti që përthyhet me gjire e ishuj modestë në mënjanësinë e tyre. Janë ata që në këtë vend të presin gjithandej.
Diku në të majtë është dhe manastiri i Rotacit, ku thuhet se është shtypur libri i parë shqip. A thua të jetë e vërtetë?
Librat për mitet flasin për fakte parahistorikë mbi zanafillën e popujve, qyteteve apo dhe jetë mjeshtërish. Sot miti i Cadmos-it, i cili konsiderohet prej shkencëtarëve si prius parens i ilirëve sundon ende gjatë këtij bregdeti.
Ju me siguri e dini se Cadmos-i, njëri prej djemve të hyjneshës Europë, së bashku me gruan e vet Harmonia, u dëbua prej Tebës dhe u vendos në këto anë. Harmonia lindi dy djem, prej të cilëve ne gëzojmë sot qytetin e Durrësit. Kjo është arsyeja pse Durrësi mbart vlerën e një qyteti me origjinë muzike dhe tingujsh jetëdhënës.
Sa shumë ngjajnë popujt “armiq” të Ballkanit! Popuj që duelet i bënin mes tyre, ashtu si europianët deri në shekullin e 18-të, por çikat ia rrëmbenin njëri-tjetrit gjithashtu. Të dalldisur shumë prej bukurisë së tyre. Ashtu si Halili i këngëve shqiptare heroike, që ndoshta nuk do të kujtohej kurrë për martesë po të mos ishte urdhëri i vëllait të madh. I pari dilte në krajli me çetue, i dyti për vajza të bukura.
Malin e Zi mund ta kuptosh disi pa detin. Mund ta kuptosh edhe pa lashtësinë. Por nuk mund ta kuptosh kurrë pa Negošić-ët. Ashtu sikurse nuk mund ta kuptosh pa malet. Madje dhe pa malet me festa tradicionale shqiptare. Këtu ka plot festa të tilla.
Ky është një popull që rron prej faltoreve, gjen prehje dhe paqe duke kuvenduar me veten dhe me hyjtë nëpër to; i ruan faltoret dhe po ia dolën ua marrin dhe të tjerëve, kurse ato të shqiptarëve, të shqiptarëve katolikë, zor se mund t’i gjesh më kund, përveçse në relacionet e prelatëve, vizitatorëve apostolikë apo dhe ipeshkvinjve.
Ndaj unë pyes gjithmonë është mirë apo është keq të sillesh në një mënyrë laike, shekullare, ndoshta deri-diku pagane, pa përjashtuar dhe sjelljen profane, me ndërtesat e kultit të vendit?!
12 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Po c"manastir" thua o rrot c@ri grua!? Monastiri quhet dhe se luan topi,nese nuk e thoni dot aq na ben e mos e ndyni emrin e bukur kristian o beqiraaaaaaaaaa sumpalare tourkalvanoi...ok!
Pirdhuni ne Qipro !
A mos e dini gjë çfarë pjesësh ai mreti i vetzgjedhur i Burgajetit i fali këtyre nga Alpet...(se i kishte të babës). Dhe sot këta kërkojnë dhe prona. 10 vjet pushtet Ahmeti dhe pretendojnë gjysmën e AL këta pinjollët e tij
..Ke nje Stil hygo ne reshtat e tua.
Se c’ke dashur te thuash s’ta mora vesh fare! Shkrim pa koke, pa duar, pa kembe, pa nje linje, pa nje fund, me mesazhe qe keputen ne mes! Cili ishte mesazhi i shkrimit moj vajze?! Qe elementi fetar i ka bere malazezet te ruajne identitetin?! Nese eshte kjo, atehere as s’ia ke idene, po fare fare! Nuk e kuptoj pse ju vajzat e ekranit mendoni se me 10 dite pushime ne nje vend arrini te njihni historine e nje vendi dhe te beni shkrime per kete?! E beri njera me Caprin-n dje, e ben ti me Cetinje-n sot!!! E paskeni kthyer ne mode per tu dukur trendy! Mali i Zi eshte nder popujt me pa identitet moj vajze! Ditet fetare i festojne vetem se bejne pushim, si dembele qe jane! Qe nga vitet 1800 kane pasur nja tre a kater himne! Gjuhen e kane dialekt te serbishtes, gjysma e popullsise deklarohet serbe, nje pjese boshnjake, nje pjese myslimane, ka kroate dhe sigurisht shqiptare qe njehere e nje kohe ishin shumica, por emigrimi, asimilimi, persekutimi i ka bere pakice! Sot ke plot malazeze qe vetedeklarohen serbe, ke edhe plot malazeze te tjere qe pas gotes se trete te rakise dhe pjates se turshise te thone: gjysherit e mi kane folur shqip ne shtepi! Pra malazezet thjesht jane nje mit, se po t’ua analizosh ADN, e sigurt qe do te dalin perzjerje me ate te malesoreve shqiptare! Pastaj pse ben sikur di malazezce kur duket qe edhe vargjet i ke marre te perkthyera nga faqja e wikipedias se himnit malazez?!
Po myslymanet shqipfoles qe jetojne ne mal te zi nuk i vizitove fare ? me Xhamit e bukura me Minare qe shpojne qellin ,,,
Monika emri yt na kujton Monika Sihnukun .Per sa ke shkruar je treguar nje gazetere mediokrre .Gazetare qe nuk e njeh fare po fare historine ose e dini historine por nuk keni kurajon te shkruani te verteten historike . Mali i Zi ose Karadaku ka qe nje fqinj jo i mire per Shqiperine para dhe pas luftes Ballkanike dhe ka pushtuar me ndihmen e Evropit jo pak toka Shqiptare .Krueqyteti i saj ishte Cetnja me pas kongresit te Berlinit kryeqytet u be Podgorica e quajtur ne Jugosllavi Titograd dhe ne luften Ballkanike me ndihmen e Esat Pashe Toptanit kerkoi te bente kryeqytet Shkodren .Lexoni historine para se te na shruani per komshijte tane .
Monika emri yt na kujton Monika Sihnukun .Per sa ke shkruar je treguar nje gazetere mediokrre .Gazetare qe nuk e njeh fare po fare historine ose e dini historine por nuk keni kurajon te shkruani te verteten historike . Mali i Zi ose Karadaku ka qe nje fqinj jo i mire per Shqiperine para dhe pas luftes Ballkanike dhe ka pushtuar me ndihmen e Evropit jo pak toka Shqiptare .Krueqyteti i saj ishte Cetnja me pas kongresit te Berlinit kryeqytet u be Podgorica e quajtur ne Jugosllavi Titograd dhe ne luften Ballkanike me ndihmen e Esat Pashe Toptanit kerkoi te bente kryeqytet Shkodren .Lexoni historine para se te na shruani per komshijte tane .
Kushdi ka ngrene ndonje dreke apo darke falas kjo Monika dhe shkruan hajvanlleqe .Keta lloj njerezish genjehen me nje te qerasur .Pale kur te bejne dhe moral.
Minarete Kane cpuar pidhin e motrave tuaja o muslumuti.
E mora vesh qe ishe ne taksi por nuk kuptova kujt i cove mesazhin e Arditit "Ka nje mesazh per ty"... : )
Ndoshta do te te lexoj edhe nje shkrim tjeter?!... Kam ende shijen e disa shkrimeve te bukura.