Te fundit
Gruaja shqiptare në komunizëm, Malda Lika vjen me librin e ri
7 Janar 2026, 13:07Kulturë
TEMA
Shoqëria shqiptare e pas Luftës së Dytë Botërore e cilësonte gruan më të dobët dhe më inferiore se burrat.
Duke ditur problemet serioze në statusin e vajzave, Partia e Punës i përdori për ideologjinë e saj, pasi konsideronte se vetëm përmes emancipimit të grave mund arrihej ‘demokracia dhe liria e vërtetë’.
“Shfaqet një grua e re, heroinë, sakrifikuese, ndjek ideologjinë e partisë”, u shpreh autorja e librit, Malda Lika.
Malda Lika është 25 vjeçe, nuk e ka jetuar diktaturën, por vendosi që temë për diplomën në degën Kinema dhe Media në Universitetin e Torinos të zgjidhte ‘gruan shqiptare në komunizëm’, që në bashkëpunim me Arkivin e Filmit e solli si botim studimor.
“Figura e parë ishte ajo e gruas partizane, sikurse duket te ‘Dimri i fundit’, ‘Shtetrrethimi’, ka shumë filma ku del gruaja partizane, që ishte dhe një mënyrë për të theksuar që ishin ata që e çliruan Shqipërinë nga armiqtë”, tha studentja Malda Lika.
Duke analizuar kinematografinë e komunizmit, ajo përshkruan Gruan e Re Socialiste, që del jo vetëm si punëtore dhe qytetare e përkushtuar, por edhe nënë e modeluar sipas idealeve socialiste, duke përfaqësuar bashkimin e përparimit ekonomik dhe riprodhimit të vlerave të shoqërisë.
I vetëdijshëm për fuqinë e kinemasë, realizmi socialist financoi prodhimin e një sërë filmash, dokumentarësh dhe komedish për të përcjellë konceptin e barazisë gjinore.
“Gruaja tani nuk është më ajo që jeton brenda mureve, është çliruar me këtë ideologjinë e re, bazuar në zhvillimin ekonomik, në triumfin kundrejt borgjezisë, kundrejt kapitalizmit. Është një grua e barabartë, bën ato profesione që tradicionalisht konsideroheshin mashkullore. E pamë që ajo është traktoriste, po ashtu është një grua e arsimuar”, tha ajo.
Filma si “Vajzat me kordele të kuqe”, “Tana”, “Brazdat”, “Vitet e pritjes”, “Kapedani”, Përrallë e kaluara u përdorën si mjet propagande për të përhapur mesazhin revolucionar të përfshirjes së grave në transformimin social dhe ekonomik.
“Filmi ‘Tana’ flet pikërisht për gruan që zgjedh vetë burrin e saj”, tha Lika.
“Makthi i Kapedanit janë gratë në role të ndryshme. Ai nuk e pranon dot këtë gjë, por në fund e pranon”, shtoi ajo.
Gjatë diskutimit, profesionistët e filmit vunë theksin te nevojë për më shumë kërkime dhe studime për figurën e gruas në filmat shqiptarë, por edhe figurës mashkullore, duke zbuluar dinamikat brenda shoqërisë. A.K./TemA
2 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Moj Malda.Po thua gënjeshtra te shumta.Po të them të vertetat.Gruaja athere ishte e barabartë ne shoqëri.Paguhej njësoj per te njëjtin vend pune.Ishte e lehtesuar per marëvajtjen e familjes pasi per vemijet kishte ćerdhe,kopshte,shkolla e mbi te gjitha një vllazerim e ndihme reciproke.Nuk guzonte kush ta ngacmonte kush në zyre,pune a rrugë,Qysh në diten e parë të votimeve ka votuar.Pranohej me respekt ne organet ligj venese e ligj zbatuese.Merrte pjes ne diskutime duke filluar qysh ne pallat e më tej ne forumet(ndihmese)per shoqërinë etj etj.Nuk mund të pergjithësohen e ideollogjizohen dukuri te mentalitetit patrariakal te shoqerisë.Etj etj.Shih sotshoqërine qe femra ështe kthyer ne Loder seksi.Etj,Etj,Etj nuk flas më shume.Informohu se kur gratë kanë votuar ne "demokracitë" perndimore?
Louder seksi? Po KY eshte thelb I shoqerise se sotme demokratike. Femra mund ti ngreje kembe kudo. Emancipimi I femre eshte konkret tek "perputhje" e Top mut canal, tek big Bradher. Diktatura e barazonte me burra kudo, por sot Jane femra qe perzgjedhin me metoden "perputhje". Kur ndersehen kafshet I fusin Ne nje vathe. Atje rrine sa te perputhen me ane te procesit te qinosjes, SIC I thone cobenjte. Keshtu ndodh edhe ne kohen e sotme me njerezit, qinosjes e perputhje.