DOSSIER/ 13 gusht 1992: Konferenca e jashtëzakonshme e PD, ndarja e themeluesve

Nga Luljeta Progni

“Luftë e ashpër për pushtet nëpërmjet shtypjes së kundërshtarit. Kjo është gjithçka ofron debati në mbledhjen e 13 gushtit. Një skenë, që duket se e çbën në moment atë, që të gjithë bashkë kishin realizuar më pak se dy vite më parë, thua se nuk kishte ekzistuar kurrë dhjetori 1990”

“Kanë kaluar vite prej atij momenti dhe ndoshta duhet ende kohë për të bërë një analizë të qartë e të drejtë. Shumë prej tyre janë ende në politikë, madje aktivë. Shumë prej mocionistëve janë rikthyer në PD dhe sot thonë se më shumë se çdo gjë tjetër, ajo që ndodhi ishte pikërisht rezultat i mungesës së përvojës politike tek të gjithë: kompromisi i munguar. Duke e marrë të mirëqenë këtë argument, nëse ata nuk do të kishin aplikuar përvojën e vetme politike që kishin, atë të komunizimit, historia do të shkruhej ndryshe”.

Pjesë nga libri “Pardesytë e Bardha”

Konferenca e jashtëzakonshme e 13 gushtit 1992, ka mbetur në kujtesën e shumë prej themeluesve të Partisë Demokratike, si njolla më e zezë ne historinë e kësaj partie. Lufta për pushtet, e nisur herët në radhët e PD-së, madje qysh në orët e para të themelimit të saj, kishte mbërritur në atë moment, thellë në çdo qelizë të partisë, deri tek kryetarët e degëve, apo grupseksioneve. Të gjitha kategoritë u përfshinë në një luftë politike të pashembullt, në debate të ashpra me akuza të forta, që lidheshin më të shkuarën e afërt të secilit prej tyre.

Ajo që evidentohet lehtë në të gjithë këtë debat, i cili ashpërsohet më shumë në mbledhjen e Këshillit Kombëtar më datë 5 gusht, është pikërisht kundërshtia ndërmjet grupit të quajtur moderator brenda partisë dhe pjesës tjetër ku përfshihej një grup, që po shihej si ekstremist nga të moderuarit. Në këtë të fundit ishin “caktuar” edhe përfaqësuesit e ish-të përndjekurve politikë. Pak kohë kishte kaluar prej momentit kur ata ishin angazhuar në strukturat e PD-së. I përkisnin krahut të mbështetur prej Sali Berishës, i cili në atë kohë ishte president i vendit, me ndikim të fortë në drejtimin e Partisë Demokratike.

Përballë krahut të quajtur ekstremist, ishin mocionistët, por edhe të tjerë. Ata kishin qenë pjesë kryesore e grupit të themeluesve të PD-së: Arben Imami, Gramoz Pashko, Arben Demeti, Edmond Trako, Shahin Kadare etj. Por sulmet më të mëdha u drejtuan fillimisht tek Azem Hajdari. Në formën e një gjyqi të ashpër politik, pjesa më e madhe e diskutantëve në këtë mbledhje maratonë prej shtatë orësh, lëshuan një sërë akuzash drejtuar Azem Hajdarit, duke nisur me atë më fatalen: Misionar i Sigurimit të Shtetit, në Lëvizjen e Dhjetorit 1990.

Azem Hajdari ishte pranuar si simboli i rrëzimit të komunizimit në Shqipëri. Ky ishte opinioni brenda dhe jashtë vendit, që mbizotëroi dhe vazhdon ende të jetë i tillë. Por kontributi i tij u ç’bë në pak orë, në atë pjesë të parë të konferencës së jashtëzakonshme, e cila dukej si të ishte mbledhur pikërisht për të ndëshkuar atë, që ishte një ndër themeluesit kryesor të kësaj partie.

Me të njëjtin stil, sulmet drejtoheshin ndaj grupit të mocionistëve. Me paraqitjen e mocionit ata e kishin zgjedhur pozicionin e tyre, duke u vendosur në tabelën e qitjes së njerëzve të kryetarit Berisha. Ndarja mes tyre dhe pjesës tjetër të PD-së kishte nisur të dukej qartë rreth një vit më herët, kur një grup themeluesish të PD-së ishin shprehur kundër daljes nga bashkëqeverisja me PS-në. Kjo ndarje veçse thellohej, duke kaluar nëpër ngjarjet që pasuan gjatë periudhës nëntor 1991, mars 1992, kur dhe u përcaktuan kandidatët për deputetë të PD-së.

Pavarësisht rrugës që ndoqi kjo ndarje, finalja është dramatike për historinë e një partie, që kishte misionin e ndryshimit të historisë së Shqipërisë komuniste. Probemi ishte qysh në momentin fillestar. Stili nuk kishte ndryshuar me të shkuarën, luftë e ashpër për pushtet nëpërmjet shtypjes së kundërshtarit. Kjo është gjithçka ofron debati në mbledhjen e 13 gushtit. Një skenë, që duket se e çbën në moment atë, që të gjithë bashkë kishin realizuar më pak se dy vite më parë, thua se nuk kishte ekzistuar kurrë dhjetori 1990.

Por lufta për pushtet kishte shkuar shumë larg. Aq larg, sa të mos mund të shmangej ndarja dhunshëm e themeluesve të Partisë Demokratike në dy pjesë, deri në përjashtimin e disa prej tyre. Me një stil të trashëguar nga e kaluara komuniste, si në gjyqet famëkeqe të sigurimit të shtetit ndaj grupeve armiqësore, një sallë e mbushur plot, vërsulej pa mëshirë ndaj një grupi njerëzish, që megjithë mëkatet e tyre, harruan faktin se ishin themeluesit e PD-së.

Kanë kaluar vite prej atij momenti dhe ndoshta duhet ende kohë për të bërë një analizë të qartë e të drejtë. Shumë prej tyre janë ende në politikë, madje aktivë. Shumë prej mocionistëve janë rikthyer në PD dhe sot thonë se më shumë se çdo gjë tjetër, ajo që ndodhi ishte pikërisht rezultat i mungesës së përvojës politike tek të gjithë: kompromisi i munguar.

Por mungesa e përvojës politike nuk mjafton. E kishin një përvojë, e cila kurresesi nuk duhej përsëritur. Ishte përvoja më e hidhur për shqiptarët në 47 vitet e fundit të historisë së tyre, pikërisht udhëheqja totalitare e komunistëve. Duke e marrë të mirëqenë këtë argument, nëse ata nuk do të kishin aplikuar përvojën e vetme politike që kishin, atë të komunizimit, historia do të shkruhej ndryshe.

Mungesa e  përvojës politike për secilin protagonist, lufta e egër për pushtet, trashëgimia nga sistemi i kaluar komunist, apo gjithçka tjetër qoftë, këtë le ta vendosë secili lexues, pasi të shohë të zbardhur një pjesë të rëndësishme të debatit në konferencën e jashtëzakonshme të Partisë Demokratike, mbajtur më 13 gusht 1993.

Fjala e kryetarit të të PD-së, Eduard Selami

Të rrisim ndjenjën e përkushtimit dhe të përgjegjësisë ndaj demokracisë në të gjitha nivelet

Të nderuar delegatë, të nderuar pjesëmarrës, ju uroj mirëseardhjen në konferencën e jashtëzakonshme të PD-së dhe i uroj kësaj konference punë të mbarë. Pikësëpari do të doja t’ju uroja që të gjithëve ju dhe aktivistëve të PD-së për të dy fitoret historike që i dhamë Shqipërisë, brenda 4 muajve, të cilat janë fitoret më të mëdha të demokracisë në Shqipëri për gjatë këtij shekulli. Ato janë në të njëjtën kohë fitoret më të mëdha, që ka arritur çdo parti në vendet e Europës Lindore. Kjo shkallë e lartë votbesimi që na është dhënë në momentet më të vështira e më të rëndësishme të kthesës sonë kombëtare, kërkon prej nesh si PD, rritjen e përkushtimit dhe të përgjegjësisë, nevojën e një analize konkrete e të studiuar të veprimtarisë tonë në të gjitha nivelet.

Në të vërtetë, kjo analizë ka filluar që në mbledhjen e fundit të Këshillit Kombëtar dhe duhet thënë, se ka filluar mbarë. Pa dashur të analizoj me hollësi fushatën e fundit elektorale, do të doja të theksoja disa mendime lidhur me rënien e përqindjes në zgjedhjet e 26 korrikut në krahasim me ato të 22 marsit.

Së pari, kjo lidhet me punën e vetë PD-së gjatë kësaj periudhe dhe me organizimin e fushatës elektorale. Kjo nuk u bë në shkallën e duhur. Po kështu, edhe përzgjedhja e kandidatëve. Megjithëse procedura e vendosur nga këshilli kombëtar ishte e drejtë dhe kërkonte një shkallë të lartë të organizimit të seksioneve. Por në këtë, mendoj se ndikuan edhe mosaktivizimi i dy nënkryetarëve të PD-së, Azem Hajdari e Arben Imami. Në të njëjtën kohë, mendoj se e dëmtuan mjaft punën e PD-së deklaratat pas shpine që iu bënë nga brenda, të cilat shkonin në favor të PS-së. Shembulli më tipik është deklarata e Pashkos në parlament. Nga kjo fushatë, një gjë doli qartë: PD-ja ka nevojë për riorganizim dhe strukturim të mëtejshëm, duke larguar elementë karrieristë e pseudodemokratë dhe duke afruar elementë të aftë, të ndershëm e të përkushtuar. Raundi i dytë tregoi, që PD-ja i ka forcat në vetvete, por duhet që këto forca t’i organizojë e t’i drejtojë.

Arsye tjetër, mendoj se është puna e PD-së në dy nivelet, parlamentare e qeveritare. Duke mos u ndalur në anët pozitive të asaj që është bërë, të cilat nuk i mohon askush, dua të them, se deputetët e PD-së duhet të punonin më mirë me elektoratin e tyre, si përmes formave të ndryshme të kontaktit, ashtu edhe të veprimtarisë së tyre në parlament. Fatkeqësisht, disa prej tyre, bile edhe me pozita në PD, kanë spekulluar duke e vendosur grupin tonë parlamentar në pozitë të vështirë, qoftë me kundërvënie ndaj grupit në momente delikate, duke krijuar konfuzion dhe situata të disfavorshme për ne.

Qeveria duhet të punonte më mirë gjatë kesaj periudhe, sidomos në funksion të fushatës. Duke mos zgjidhur disa probleme, sidomos të furnizimit në pikat e nxehta, kjo solli shqetësime. Disa herë janë marrë veprime pa marrë parasysh pasojat politike, si p.sh. rritja e çmimit të bukës në ditët e fushatës. Por mendoj, se të gjitha këto instanca, parlament-parti-qeveri, kanë marrë mësimet e duhura.

Por le të kthehemi të rendi i ditës, qëllimi e misioni i kësaj konference. Mendimi i këshillit kombëtar për mocionin është i qartë dhe i prerë. Përpara kësaj dua t’i heq merakun disave, që e kanë quajtur të paligjshme këtë konferencë. Unë jam i bindur se konferenca do t’i japë fund disa spekullimeve dhe spekullatorëve brenda nesh. Konferenca është shumë e rregullt dhe e ligjshme dhe i ka të gjitha kopetencat për të bërë atë që i duhet sot PD-së. Bashkohem me diskutantët e këshillit kombëtar të PD-së, se mocioni në përmbajtje është platforma e PS-së, të cilën e pamë dhe e dëgjuam boll gjatë fushatës nga PS-ja e “ZP”. Kjo platformë u bashkërendua shumë bukur në këtë betejë të fundit kundër komunizmit.

Që në fillim të kësaj fushate, PS-ja u kap prej deklaratave e veprimeve të liderëve të PD-së, deri tani së fundi. Gjykuar nga njerëzit që e kanë firmosur dhe mbështetur, si në këshillin kombëtar ashtu edhe në shtyp, veçanërisht te “Koha Jonë”, ky mocion mendoj se është bërë e përkrahur nga ata, të cilët nuk arritën të marrin postin dhe karrierën për të cilën i hynë demokracisë. Gjykuar nga fakti se synohej të bëhej analiza e fushatës së zgjedhjeve pikërisht nga ata, që s’pranuan të merrnin pjesë në këtë fushatë, unë mendoj se është e pamoralshme. Po qe se u dhimbsej demokracia, bënim një herë zgjedhjet, pastaj sqaronim rezervat që kishim për njëri-tjetrin. Unë mendoj se me këtë rast del në pah problemi, se demokracia një pjese të komisionit tonë drejtues i ka dhënë më shumë se ç’meritojnë dhe këta, duke mos qenë realistë e modestë e identifikojnë veten me lëvizjen demokratike. Bile, arritën deri atje sa t’u thonë anëtarëve të PD-së, se pa ata s’do të ishit ata që jeni. Delirë të tillë duhet ti heqë nga koka kushdo. Mendoj se po spekullohet edhe në emër të diversitetit të mendimeve. Diversiteti i mendimeve ka ekzistuar dhe do të ekzistojë brenda PD-së, por në rastin konkret kjo s’ka të bëjë me të. Nuk është diversitet mendimi të mos marrësh pjesë në fushatë elektorale, por është veprimtari e hapur në dëm të partisë të cilës i përket, mosjustifikimi i pozitës përkatëse që ti mbron në parti.

(Në vazhdim..)

100 vjet nga beteja popullore e Fushëbardhës në Qafë të Skërficës

19:08 Dossier

Pse 1 korriku është dita e vërtetë e futjes në ambasada…

19:01 Dossier

Beteja e Paqenë në Fushë të Mëllenjave (Kosovo polje) më 1389

20:09 Dossier

Rikthimi im ne Paramithi, tek rrenjet e mija çame

19:22 Dossier

Këlcyra, homazhe dhe respekt për Ali Këlcyrën/ Përcillet në banesën e fundit bashkë me gruan e tij

16:44 Dossier

Rikthehet në atdhe Ali Këlcyra, “armiku” i diktatorëve shqiptarë

18:26 Dossier

Nipi i Hasan Prishtinës: Eshtrat e tij duhet të vijnë në Tiranë, dyshoj se u vra nga Zogu

10:38 Dossier

Krisja e parë ndërmjet themeluesve të PD-së në shkurt të vitit 1991: Nga shkarkimi i Azemit, tek 24 orët e Meksit e pastaj Berisha

09:30 Dossier

DOSSIER/ Kujdes, mos më bëhesh pre e marrëzisë në Shqipëri!

12:28 Dossier

VENDIM “Për shpalljen për shitjen në ankand të sendeve të paluajtëshme”

18:53 Dossier