Ka dy detaje publikë që përsëriten vit pas viti në Shqipëri. I pari ka të bëjë me botimin në media të faturave tatimore të shpenzimeve në ndonjë lokal plazhi. Janë llogari që shënojnë një birrë një mijë lekë, një Coca-Cola shtatë qind apo diku ku kërkohet të paguhen para për muzikë live që në mëngjez. Publikohen çmime të çmendura çadre dhe shezlongjesh që diku kapërcejnë në vlerë ditore dhe pensionin mesatar mujor të një shqiptari të mirë.
Komentet e këtyre faturave përfundojnë si zakonisht njëlloj me premtimin: unë nuk kthehem më kurrë këtu!
Detaji i dytë ka të bëjë me publikime të ndryshme të mediave, kryesisht periferike dhe kryesisht të fqinjit jugor, që tallen, fyejnë apo dhe shkruajnë hidhur për plazhet shqiptare, siç shihen me syzet e standarteve greke. Pra, që përgjithësisht ujrat e deteve tanë janë të ndotur, që niveli i shërbimit është i ulët, që çmimet janë të larta, e të tjerë, e të tjerë.
Bota virtuale e internetit dhe faqet e panumurta sociale e shumëfishojnë si detajin e parë, si detajin e dytë. Por në botën shqiptare ka dy qëndrime të kundërta për të njëjtën pozë të zymtë të turizmit. Herën e parë, kur autori është vendas, pothuaj të gjithë komentet i japin atij të drejtë. Mallkohet pronarët xhahilë të komplekseve turistikë që bëjnë me komplekse edhe një njeri me gjak hardhuce, ritregohen dhe rishpërndahen histori të ngjashme me lokale të tjerë që përdorin krahun për t’u rrasur jo vetëm në xhepin e klientit e kështu me rradhë. Histori të tilla shkojnë nga jugu në veri, nga plazhet e Jonit e deri në ato të Adriatikut. Kudo ku turizmi praktikohet sipas modelit të zakonshëm të shoqërisë shqiptare.
Tërësisht ndryshe ndodh kur plazhet, çmimet, nivelin e shërbimit a të pastërtisë e zë në gojë i huaji. Dhe sidomos kur një gjë të tillë e bën fqinji në jug. Në një rast të tillë hyn në fuqi në mënyrë automatike patriotizmi. Rrjetet sociale shpërthejnë nga mëria dhe urrejtja. Dhe kthehet në një sport kombëtar gara për të gjetur kundërpërgjigjen më të mirë për ta. Duke nisur që nga ato seriozet që shohin në kritikat të tilla edhe përpjekje për dekurajimin e turizmit në Shqipëri, por edhe realizëm e deri tek bindja gjerësisht e pranuar në Shqipëri, se andej nga fqinji, burrat kanë mangësi seksuale dhe si rregull kënaqen vetëm nga burrat dhe se gratë kanë probleme me “nderin” dhe se si rregull kënaqen vetëm kur kanë fat të njohin shqiptarë.
Dhe kështu është çdo vit. Duket sesa më shumë kohë shkon dhe sa më shumë përsëritet e njëjta gjë, aq më pak ndryshojnë këto dy detaje verore. Duke harruar në fakt një detaj të tretë. Shumë të thjeshtë. Mjaftojnë vetëm dy minuta gjakftohtësi për t’i parë këto dy detaje për të dalë në përfundimin dëshpërues: Dikur në Shqipëri ka pasur plazhe pa hotele dhe sot ka hotele pa plazh. Kjo është e vërteta dëshpëruese për ndërtimet që pushtuan brezin e detit dhe për rrugë që kanë varrosur përfundimisht bregun e detit apo të liqeneve.
Fakti pse ka ndodhur kështu nuk është faj, por një nga mëkatet më të rëndë që është konsumuar në këto vite. Ai është një mëkat shumë i rëndë dhe torturues për t’u veshur nga një individ, nga shumë të tillë apo nga një qeverisje e vetme. Eshtë një brez i tërë fajtor. Ai brez që doli nga kabinat e drunjta të plazhit të dikurshëm ku shkonte me një palë rroba banjoje të vetme dhe që kapërceu në kapitalizëm me mendësi komunisti, me shpirt grabitësi dhe me bindje që secili është mbret në papërgjegjshmërinë e tij.
Shqipëria ka ende një shoqëri që sheh nga e ardhmja, pa u ndarë nga e shkuara. Një shoqëri që ankohet, por nuk reagon. Që kërkon shumë, por nuk vepron aspak. Që bërtet për të drejta, por bën çmos t’ju shmanget detyrimeve. Për shembull, gjithkush ankohet për plehrat dhe e mendon pastërtinë e rërës a të ambientit si një të drejtë legjitime, por hedhja e mbeturinave vetjake sipas stilit të maceve në natyrë – lëshoje ku të vjen – konsiderohet gjithashtu një e drejtë legjitime e secilit. Kështu ka vite që ndodh. Fatkeqësisht këtë gjë duket se do të vuajnë dhe nja dy breza të tjerë përtej këtij brezi pothuaj të dështuar në tentativën për të ndryshuar sistemin qeverisës në vend. Tingëllon e rëndë??? Eshtë e ekzagjeruar??? Përgjithësisht duartrokiten optimistët, por skeptikët kanë pothuaj gjithmonë të drejtë. Në këtë vend kanë munguar kurdoherë dy minutat e nevojshme të gjakftohtësisë.
Eshte nje teme qe i kthehemi gjithnje , pa bere nje hap konkret perpara . Po i kthehem teorise se Engels-it , ku percakton se puna e beri majmunin njeri . Por qe ne kushtet e xhungles ku s’ka ligje , njeriu na u kthye ne majmun . Pra e ben aty ku i shpeton . Hedh plera nga dritarja, nga makina. Ne kanal , ne lum , ne det , ne rere, ne …… Ne kushtet e nje kaosi politik , ekonomik , ligjor , etj , ne mire qe ekzistojme per mrekulli te zotit . Mund te ” hanim ” njeri tjetrin deri ne çfarosje . Atehere i kthehem tezes se Vangjelit , ku thote qe dolem me mendesi komuniste . Kjo eshte fyerje e inteligjences se njeriut . Diktatura , shkak pasoja sipas Vangjelit , u nderpreu lirine e mendimit ” 1000 ” personave . Por u dha lirine e territorit mijra e qindra mijra njerezve . Krijoi plazhe te pastra. Me lulishte, me dushe , me shetitore , me çdo gje qe permbush standarte te nje civilizimi . Ruante lumenjte , pyjet , liqenet. Dhe prodhonte vetem mbeturina organike . Te tjerat ricikloheshin . I paske harruar Lorenc . Nese Shqiperia do ishte e hapur ne kohen e Enverit , do ishte vertete vendi me i virgjer , dhe me i sigurte i planetit . Sot edhe ne qe kthehemi ne shtepine tone , nuk jemi te sigurte . Ne tere kuptimin e tjere te fjales . Ne nuk ndryshuam sistem . Ne vetem sa vrame ligjin . Qe eshte A-ja e themelit te çdo shoqerie .
Po une nuk shava njeri . Po e censuroni komentin , vetem se thashe qe ne kohen e Enverit , natyra ishte e virgjer . Dhe se hapesirat shplodhese ishin konform shoqerise se civilizuar . Qe ujrat kontrolloheshin . Qe plazhet nuk ndoteshin , etj . E di qe pronareve ” tok e xanun ” kjo u vret veshet . Po s’kemi ç’bejme . Fati e deshi te jetojme edbe ne ate kohe . Ku liria sipas disave ishte e kufizuar . Po . Te ndalonin ta ktheje plazhin ne ” hale “. Kurse sot liria jote mbaron te shkalla e fundit e pallatit . Ne plazh te del pronari me kapele kashte , dhe te thote tund parate l’ali . Eshte parkexh privat . Te rera te dalin ca fytyra te egersuara qe te tregojne çmimin e shazllonit . Po ti ke marre çader me vete . Jo aty çohu te thote nje ze me dialekt nga vendlindja e Flamur Nokes . Ore Po une ketu jam rritur i thua ti . Tjetri te shikon venger , dhe ti e kupton se duhet te ikesh . Po per cilen diktature me flet o Lorenc ? Per ate qe nuk ma kufizonte hapesiren ? Per ate qe ne vend te betonit , mbillte peme e lule . Po kaq keq ke mbetur per para more Lorenc. ? Kujton se fajin per talebanizmin ta ka komunizmi i Enverit . Sikur kjo statististike te behej 30 vjete me pare , me siguri qe Shqiperia do ishte ne vendet model per pastertine e ujrave e te plazheve . Ndonje te lindur ne vitet 2000 edhe mund ta genjeni , me gogolin diktature . Po problemet nuk i mbuloni dot Duke zhbere ate qe ne e kemi perjetuar .
Nje ekonomi qe i var shpersat e saj te turizmi, eshte nje ekonomi qe i var shpresat tek ahengu. Ahengu sherben per tu shplodhur dhe jo per te gjeneruar te mira dhe sherbime per shoqerine. Si fillim duhet te lodhesh, te punosh e te mundohesh, e me pas ta djegesh me aheng.
@”Shqip”.Mese e vertet. Sikur ne te kishim cuar perpara ato cfare ne patem do ishim Monte Carlo,por ketu u be nje tradhti dhe u be gjithcka me synimin per ta kthyer ne Vaterlo.Si edhe u be.