Te fundit
Gazetari që hapi Festivalin, ia mori këngës dhe…mbylli sytë përgjithmonë!
13 Korrik 2023, 20:01Blog
Kristo MËRTIRI
Një mesditë fundmaji fola në telefon. Ku ta dija se ajo do të ishte biseda e fundit me ish-kolegun tonë të dashur?! E ftova në një veprimtari të paharruar, organizuar nga Unioni i Gazetarëve të Shqipërisë dhe Dega e tij në Gjirokastrën tonë. Folëm gjatë. Folëm plot mall e zjarr. Ashtu i gëzuar e si gjithmonë me humor, kujtuam episode të bukura nga puna si korrespondentë në të njëjtin Qark : Përmet, Tepelenë, Gjirokastër e Sarandë. Më uroi me zemër. Por…” Kemi dasëm të madhe përpara, Kristo vëllai. U rikthye Festivali Folklorik Kombëtar. U rikthye në shtëpinë e vet. Ah, miku im i vjetër, kam dy vjet që nuk lëviz nga krevati ! Më rri Bejazja te koka, tamam si Vasiliqia e këngës…Si nuk do vija unë për ty, do ligjëroja i pari ! Të njoha 47 vite më parë, sapo kishe vënë brisk në faqe. Ti ishe fringo, djalë i ri në Përmet. Atje u bëre baba për herë të parë. Më pyesje shpesh për “Bolexin”(kamera televizive). E quaje veten “amator”. Veçse ti dashuroje gazetën, atje e kishe kokën. Dhe atje vazhdove në dekada, në 8 rrethe. Pa llogaritur shërbimet nga Veriu në Jug. Vazhdon deri sot. Nuk besoj të ketë shembull të dytë në Gazetari që të ketë lëvizur aq shumë me familje, shtëpi e katandi ! Të tjerë drejtues nga qendra(Tirana) shisnin hipokrizi me okë për “gadishmërinë”, “devotshmërinë” dhe “besnikërinë” ndaj direktivave nga lart. Por vetë nuk lëvizën kurrë nga kolltuqet dhe lagjet e Kryeqytetit. Më keq se ajo “këshilla” priftërore : Bëni si them unë dhe mos bëni si bëj unë !...Ndërsa ti dije vetëm të punoje me fjalën, për njeriun e punës në fshat e qytet. Nuk iu lëpive askujt dhe ishe i drejtpërdrejtë në mendime e kritika. Paske kaluar edhe ti ca tërmete shëndtësore, po mos u dorëzo. Të këndoftë pena deri në fund, sidomos për LANÇ, për Dëshmorët dhe Veteranët !...”.
Në memorien time, Ëngjëll Fino ishte dhe mbeti Telekronisti i parë i Qarkut, më punëtori, më i shkathti. Më i kudogjenduri me kamerën që i vriste supet e vogla të trupit të pakët e të thantë. Ishte pasqyra e vërtetë me zë e figurë për Gjirokastrën e më gjerë. “Këmbëlepur” e quanin kolegët, shokë e miq. Nuk mungoi kurrë në asnjë ngjarje historike e aktuale. Dhe kur ? Në një kohë që as bëhej fjalë për mjete elektronike, për celularë, autovetura në dispozicion apo për transmetime “live”. Se ishte mundim më vete nisja e kronikave me kaseta të mbështjella nga letrat me tekstin e lajmit të shkruar. Duhej të gjente makina e autobuzë interurbanë, por edhe udhëtarë të sigurt për të cuar materialet te polici roje i Televizionit Shqiptar ! Më të rinjtë sot habiten ose u duken gati të pabesueshme. Se udha e Gazetarisë së vërtetë, as ka qenë, as është dhe as do të jetë fushë me lule. Dhe as vetëm brenda Unazës së Tiranës… Një kolegu ynë, veteran në media, për këtë profesion shtronte drejtpërdrejt pyetjen dilemë : Ferr apo Parajsë ?! La prapa edhe një libër me këtë titull. Dikur as që mendohej hic se mund të përgatisje shkrime duke u ngujuar në kafene, sic ndodh rëndom sot. Mjaftojnë titrat e një ekrani televiziv, me burim Policinë e Shtetit ose Gjykatat, Prokuroritë e Partitë politike, dhe vërshojnë informatat me komente e pa komente nëpër media e portale calamane që as të ngrohin e as të ftohin. Kujtoj një ish-gazetar hokatar në Durrës-Krujë: “Dëgjoni mua dhe mbani shënim…Këta tipa janë gazetarë laboratori”,-thoshte shpesh i ndjeri Haxhi Shima. Ose thjesht “mbajtës mikrofonash” të pagojë ! Në rastin konkret, ku nuk shkonte Ëngjëll Fino. Nuk kishte krahinë e fshat që s’e njihte nga afër. Shkonte dhe kthehej te “Sheshi i Çercizit”ose poshtë në xhade. Atje merrnin udhë udhët e njerëzisë. Njëlloj siç bënte kur kish shërbyer si arsimtar në Cepunë, Mashkullorë e Lazarat. Te ky i fundit nuk i harrojnë gjurmët e tij përparimdashëse, që nga puna jo e lehtë për heqjen e ferexheve dhe deri te dalja në skenat folklorike të grave e vajzave të mbyllura si në kuvlitë anadollake e ulërake. Bashkë me shokët nuk u dorëzua e as e braktisi betejën për emancipim kulturor e social ! Kurdoherë modest e këmbëkryq me lazaratasit që e donin dhe i donte shumë… A e dini ku i çova fletorkat e para me shkrime të njoma si nxënës i shkollës së mesme Pedagogjike “Pandeli Sotiri” ? Në redaksinë e gazetës lokale “Pararoja”. Në duart e një burri paksa biond, të imët, fjalëbutë e tepër korrekt. Ishte Luani, vëllai i Ëngjos. Një vit punë kishte në gazetë. Pa kurrfarë fodullëku. i thjeshtë, i dashur e serioz. Dy vëllezërit e tjerë, Nusreti e Arbeni, në Arsim e Shëndetësi. Njëri më i mirë se tjetri.
-Si nuk kërkoi asnjë favor, miku yt ?!,- më thotë zëdridhur Bejazja, bashkëshortja me origjinë nga Progonati.-Me dy fëmijë të vegjël e të panëpërkëmbur dhe të rritur shpesh nëpër duart e gjitonëve ose të afërmëve tanë, isha dhe mbeta gjer në fund punëtore me dy turne. Ëngjua shkonte dhe mbetej nëpër rrethet e Qarkut, rrallë bënte pushim. E, kë nuk njihte ai ! Por…një ditë prej ditësh, shkoi puna deri atje sa nuk mbante më ujë pilafi : Po e them për herë të parë, bëri një operacion në njërin sup, iu infektua keq. Askush nuk e mori vesh…
Telekronisti legjendë, ishte nga ai brumë që dyert e zyravë të drejtuesve në rreth, i tundëte vetëm për punët e korrespondentit. E mbylli jetën në një dhomë e kuzhinë ! Aty i rriti e martoi Ilirin dhe Matildën. Nuk u bë qaraman a rrodhe kurrë. “Ka edhe më keq nga ne”,-i thoshte shpesh Bejazes. Dhe kaq. Nuk vazhdonte më tej. Pastronte e bënte gati “Bolexin”(kamerën) dhe ndiqte lajmin e ditës. Kudo duhej shkuar në vend, në Zagori, Pogon, Dropullin e Sipërm, Kurvelesh, Buz, Dangëlli, Dëshnicë, Vurg, Bregdet e gjer në Konispol e Theollogo. Nuk linte ngjarje të Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare pa pasqyruar. Madje ngrinte edhe këngë popullore, një pasion i vjetër i tij. Shënimet e Finos për Dëshmorët e Atdheut janë bibliotekë më vete. Komiteti i Veteranëve të rrethit (ku ka qenë edhe i zgjedhur në vite si pasardhës i xha Muratit të rrallë që u kacafyt me ballistët në avllinë e shtëpisë) i ruan me kujdes e dashuri. Që nga mashkulloriti i urtë e i mencur Zabit Ahmetaj me shokë… Rrëfimet e tij me humor nuk harrohen. Miku im Baftjar Dobi, sa herë binte muhabeti për ndonjë episod nga fusha jonë, më thoshte:” Ja, pyet Ëngjon !”. Edhe ky i tregonte këndshëm, përshembull, bëmat humoreske të shefit të Bujqësisë, Rustemit të famshëm. S’mbeti gazetar pa shkuar në zyrën e tij. Fjala vjen, në fillimvitet ’70, në Gjirokastër kish ardhur Ladi i mrekullueshëm, një nga djemtë e Mehmet Shehut. Do të vendosej repertitori i Televizionit në malin e Çajupit. Duke e marrë një natë në shtëpinë e tij, Rustemi e “këshillon” miqësisht inxhinierin e ardhur nga Tirana: “Kur të takohesh me plakën time, të lutem, foli me zë të lartë se po e lënë veshët…(Të njëjtën gjë i kish thënë edhe Rebos së dashur). –Si je, të keqen nëna !,-bërtiti ajo.
-Mirë, të faleminderit,-iu përgjigj Ladi me të njëjtën “monedhë”, zëngritur.
-Ku të punon babai ?
- Rrobaqepës !,-ia pritit aty për aty Rustemi.
-Po nëna, ku të punon ?,-vazhdoi Rebua.
-Edukatore në kopsht,-bërtiti prapë i biri.
-Uau, c’të gjeti mo, që më ulërin kështu !
-Po është djali i të madhit të Qeverisë, o Reboo. Është i Kryeministrit…
-Ë, ë, ë, po pse talleni me mua plakën, birko !,-dhe doli e pakënaqur nga dhoma, duke folur si me veten: - U, pika ! Kryeministër që nuk ka shëruar dot djalin, e paska lënë të shurdhër. U, pikaa…
Të qeshurat gurgullonin si gjithmonë. E tregonte shpesh Ëngjua dikur, por Baftjari e futi në një libër. “Ai që gjatë jetës së tij nuk ka bërë asnjë marrëzi është budalla”, ka thënë herët i mencuri…Pardje më doli në telefon Vitua, motra arsimtare e Ëngjos. “Të flas nga Labinoti i Elbasanit. Erdha për 10 Korrikun historik. Erdha edhe për vëllanë. Kastrioti ka shkruar për të më herët, por kam gatuar edhe unë dicka. Do piqemi në Tiranë. Mua më duket sikur më shikon e më shoqëron në cdo hap, më flet buzagaz e i flas e mbytur në lotë. Shpesh këndonim bashkë. E donte shumë atë këngën e Petrit Lulos, “Vito, Vito pëllumbesha/ Në krahët e tua vdeksha !”. Më përqafonte fort dhe rrëmbushte sytë i malluar…
Nga fundqershori, kur botova shkrimin e parë për ditën e parë të Festivalit Foklorik Kombëtar në Gjirokastër, citova edhe 4 vargjet hapës të këngës së Arianit. Por…tani vonë mësova se ishin nga krijimet e Ëngjëllit. Sinqerisht, nuk u ndieva mirë që nuk ia kisha përmendur emrin autorit. Duke lënguar në shtrat, i ndiqte nga ekrani. Gjatë mbrëmjes së fundit të Festivalit, në muzgun e fundit, telekronisti legjendë mbylli sytë përgjithmonë ! Qyteti i gurtë e përcolli natyrshëm me këngë e valle birin e tij punëshumë që e përjetësoi në qindra e mijëra kronika. E tha publikisht shkurt e bukur, Stefan Arseni (veteran i mirënjohur i Kulturës nëpër Tepelenë e Gjirokastër): - “Qytetit tonë i iku një arkivë e çmuar !”. Ndërsa të tjerë, ndoshta patën të drejtë kur më thanë jo pa trishtim se ai njeri duhej përcjellë edhe nga holli i Radiotelevizionit lokal. i meritonte homazhet atje. Por me sa duket, zyrtarët e lartë të pushtetit në qytet a në Qark, janë të mbytur nga punët e shumta në këtë vapë përvëluese. Të jetë thjesht “harresë” ?! Vetëm TVSH-ja dha kronikë të vecantë. Dhe në ceremoninë mortore folën vetëm flokëbardhët, zemërbardhët, veteranët e kulluar idealistë…
Por këngët e Festivalit nuk harrohen. Telekronisti i parë iku në paqe me veten dhe të tjerët. Nuk thonë kot : Bleta e mirë duket në koshere, jo në kolltuqe e penxhere !...
17 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Nje shkrim plot dashuri e respekt per te mirenjohurin Engjell Fino, nje nder figurat me interesante te "botes se televizionit" te krijuar ne Shqiperi prej mese 50 vjetesh ku ai ishte protagonist i nderuar edhe i cmuar. Te lumte, Kristo.
Mo shoku Albert po ku e gjete kete vleresim te pjerdhur per kete Kristo Mertiri, nje plakush matuf dhe te indokrinuar qe tregon perralla per femijet e kopshtit.
O qelbanik përse ofendon shkruesin? Nese nuk të pëlqen mos e lexo. Ptuuu racë muti, njeri i ndyrë.
Gazetar, qe ke qejf t’a lexosh, por befas te kap trishtimi…nga te fundit!
Qenke koqe kandari mo karafil persa lavderon nje gomar isiK. Mertiri?
I nderuar Kristo Mertiri Na ke dhene per ne lexuesit e shkrimeve te tua , nje shkrim tjeter plot vlera per figuren e njohur gjirokatrite e jugut te Shqiperis Engjell Finos njeriut me vlera fisnike per kedo qe e ka njohur. Dhe per shoqaten Atdhetare “ AVNI RUSTEMI “ emri i Engjell Finos do te mbahet mende gjate per ate kontribut te çmuar qe dha per kete shoqate e per shkrimet e shumta te tij per gazeten “ Libohova “ I nderuar Kristo te pergezoj se je nga te paktet gazetar profesioniste qe bere nje shkime te plote per te paharruarin Engjell Fino.
Qenke ne hajvan se ky Kristo Mertiri ose je nje vetelavderues me emrin e Kristos por me emrin Ajaz Leshrustemi.
Si gjithnje, i ndjere dhe fjalembel K.Mertiri!
Kristo Mertiri ky kar i fishkur qe nuk vlen per asgje vetem per nje delenxhi.
Respekte Kristo!
z.risto Memet shehu ishte agjent,apo ishte poliagjent?
I nderu Demo !!!.Kristua shkruan mirë po të dojë, por nuk e lë indoktrinimi dhe detyrimi moral ndaj asaj flame që e bëri këtë që është., Sa për të ndjerin MEHMET ishte Kryeministër që gjakun dhe djersën e popullit e bëri vepra , që i hëngrën këta të flamës së Kristos duke i shitur ku mundën aq sa sot , s'bëjnë as bukë kështu që s'kemi pse kërkojmë të.hamë.......sa për agjent e thonë vetë të flamosurit, që nuk ishte, se po të ishte nuk shuhej. Kaq demo për sot.
Saktë Noc. Rroku! Agjent ishin ata që vran e futën në burg "poliagjentët,, dhe bënë batërdin që bënë e i janë ngjitur si shoshnja Shqipërsë.
Saktë Noc. Rroku! Agjent ishin ata që vran e futën në burg "poliagjentët,, dhe bënë batërdin që bënë e i janë ngjitur si shoshnja Shqipërsë.
Eshte plotesisht e vertete dhe e merituar per cka shkruan Kristo Mertiri per telekronistin Engjell Fino. Shtoj se duhen permendur edhe telekronistet e tjere si ai, pasi benin te pamunduren per te derguar me mjetet e transportit te kohes Informacionet ne RTSH. Ata ishin vertet Heronj te heshtur te Televizionit te vetem ne Shqiperi.
Në se do të shkruhej për Të, para se të ndërronte jetë , me siguri që do t’i shtohej dhe ca kohë jeta e këtejme . Nekrologjia , pasi ka ndërruar jetë , është vlerësim e nderim për punën e përkushtuar dhe krenari për ata që la pas, sigurisht edhe për shokë e miq . Në këtë shkrim dedikuar të ndjerit Ëngjëll Fino , mendoj se ke sjellë kujtime të sinqerta, të shprehura shumë bukur siç di Ti, por më duket se ke sjellë edge pak “Belul Gjeraqinë”! E kam njohur telekronistin Engjëll Fino ,dhe shpreh ngushëllime për familjen dhe të afërmit. I qoftë dheu i lehtë! Vepra e tij do të jetojë !
Une e njoh shokun Kristo Mertiri ky argjent i sprovuar dhe nje komunist budalla i ka sherbyer me patetizem vetem partise se punes dhe socialuzmut.