Te fundit
Pse bota nuk gjen qetësi në shekullin XXI?, Lea Ypi për 'El País': Dy problemet më të mëdha janë kapitalizmi dhe shteti-komb
22 Mars 2026, 13:35Kulturë
TEMA
Lea Ypi u rrit në Shqipërinë komuniste. Ky vend i Evropës Lindore u sundua me dorë të hekurt nga Enver Hoxha, regjimi i të cilit zgjati nga viti 1944 deri në vitin 1985. Në moshën 18-vjeçare, ajo u largua për të studiuar jashtë, fillimisht në Itali dhe më pas në Oksford. Sot, ajo jep mësim në London School of Economics.
Ypi, 45 vjeç, është e specializuar në marksizëm dhe teori kritike. Shkencëtarja politike e lindur në Tiranë ka shkruar fuqimisht për të metat dhe mangësitë e sistemit kapitalist, në vepra si Class Borders: Inequality, Migration, and Citizenship in the Capitalist State, një ese e vitit 2018.
Në librin e saj të parë, "Të Lirë” (2021), akademikja shqiptare u zhyt në kujtimet e fëmijërisë për të treguar historinë e saj në një lloj eseje-romani që e bëri të famshme. I përkthyer në më shumë se 30 gjuhë, reagimet ndaj atij libri përmbanin farat e krijimit të ri ”Të Poshtëruar”: A Life Reimagined (2025).
Ypi vjen nga një familje kozmopolitane që u persekutua ashpër nga regjimi komunist: gjyshi i saj nga ana e babait ishte shok klase i Hoxhës gjatë viteve të studimit në Paris. Ai u dënua me 20 vjet në një kamp pune. Ndërsa gjyshja e saj u detyrua të largohej nga apartamenti i saj në Tiranë, i cili u konfiskua nga shteti, dhe të punonte në një kooperativë bujqësore, ku rriti djalin e saj të vetëm (babain e Ypit).
Në librin e saj më të fundit, “Të Poshtëruar”, ajo ndërthur një pjesë të materialeve që gjeti në arkiva me një rrëfim të trilluar të fëmijërisë së gjyshes së saj në Selanik, qyteti i dytë më i madh në Greqi, dhe mbërritjen e saj në Shqipëri. Si rrëfimet e dokumentuara ashtu edhe ato të imagjinuara përkojnë me reflektimet e saj mbi kuptimin e kujtesës dhe dinjitetit.
“Gjithçka që është shkruar në libër bazohet në ndonjë dokument historik… por personazhet shpesh janë personazhe të përbëra. Pra, ato ndërtohen mbi bazën e personazheve të tjerë, që kanë qenë gjallë në të njëjtën kohë,” sqaron ajo në zyrën e saj në London School of Economics (LSE), ku u zhvillua kjo intervistë të hënën e 9 marsit.
Pyetje: Në librin ”Të Poshtëruar”, a ndihesh sikur po shkruan si studiuese apo si pjesëtare e familjes tënde?
Përgjigje: Doja të kombinoja historinë me letërsinë. Mendoj se ajo që bën letërsia është të ndërtojë personazhe dhe të përdorë imagjinatën për të reflektuar mbi personazhe që nuk ekzistojnë domosdoshmërisht… por që simbolizojnë forca të caktuara historike, apo prirje të caktuara, ose na bëjnë të mendojmë për gjërat që arkivat historike i lënë jashtë. Nuk doja të shkruaja si një anëtare e familjes. Doja të kombinoja faktet me kujtimet personale, duke qenë njëkohësisht në gjendje të kem një lloj lirie për të përdorur imagjinatën për të krijuar këta personazhe, të cilët na bëjnë të reflektojmë mbi periudhën me mjetet që të jep letërsia.
Pyetje: Në fillim të ”Të Poshtëruar”, citon një kritikë që more në rrjetet sociale, ku të akuzonin se sulmoje kapitalizmin ndërkohë që përfiton prej sistemit. Gjithashtu u akuzove se ke harruar gjyshin tënd, i cili u persekutua nga komunistët. A është ky libër një mënyrë për ta zgjeruar shpjegimin që ofrove te libri ”Të Lirë”, për të mbrojtur pozicionin tënd marksist pavarësisht se je rritur nën regjimin e Hoxhës?
Përgjigje: Po, absolutisht. Një nga gjërat që më zhgënjeu te pritja e ”Të Lirë” ishte se njerëzit duket se mendojnë se është një kontradiktë logjike që, nëse je dikush që ka jetuar nën komunizmin shqiptar, nuk mund të jesh edhe kritik ndaj kapitalizmit. Njerëzit nuk mund t’i bashkonin këto dy gjëra. Tani, duke menduar për historinë e familjes sime: gjyshi im ishte socialdemokrat. Dhe kur doli nga burgu, ai ishte gjithashtu kritik ndaj kapitalizmit. Pra, për mua. si në rastin e gjyshit tim ashtu edhe të gjyshes sime . u bë pyetja se kush e përcakton trashëgiminë e njerëzve që nuk janë më për të folur vetë.
Pyetje: Në libër, mendimet që gjyshja jote shpreh për Shqipërinë a reflektojnë edhe rezervat e tua për vendin?
Përgjigje: Mendoj se është një rindërtim i saktë i realitetit në terren në atë kohë nga këndvështrimi i një të huaji . Fakti ishte që këto ishin qytete që nuk ishin tamam qytete; kishte gjithfarë njerëzish ruralë që po përpiqeshin të modernizoheshin në një vend që sapo ishte bërë i pavarur nga Perandoria Osmane . Shqipëria po përpiqej të arrinte pjesën tjetër të botës, por njëkohësisht të bënte këtë në mënyrën e vet, sepse i kushtonte rëndësi pavarësisë së saj. Gjatë shkrimit të librit, zbulova se, si në historinë e Shqipërisë ashtu edhe në historinë e Evropës, ka shumë modele që përsëriten. Pra, lexon për vitet 1920 dhe 1930, por në fakt zbulon shumë gjëra për të tashmen. Shumë nga dinamikat që shpjegoj në libër lidhen gjithashtu me lëvizjet e popullsisë, rritjen e nacionalizmit dhe luftën.
Pyetje: Në libër, shpreh një kritikë të qartë për rolin që Mbretëria e Bashkuar luajti në fatin e Shqipërisë.
Përgjigje: Kjo vjen nga ajo që gjeta në arkiva. Një nga arsyet kryesore pse gjyshi im përfundoi në burg është se ai kishte qenë në kontakt me këta oficerë të inteligjencës britanike.
Pyetje: Duket mjaft rastësi që gjyshja dhe gjyshi yt përfunduan në Shqipëri. Asnjëri prej tyre nuk u rrit aty.
Përgjigje: Po, ishte rastësi por edhe nuk ishte. Dua të them, sigurisht që ata mund të kishin shkuar diku tjetër… por, nga ana tjetër, në vitet 1930 kishte lëvizje të mëdha njerëzish . Ai lindi në atë që sot është Maqedonia dhe ajo lindi në Greqi . Kishte një pyetje asokohe: “Ku përket në të vërtetë?” Të gjithë i detyronin ta jepnin një përgjigje. Shpesh, gjuha, ose vendi nga vinte fillimisht familja, kishte peshë.
Pyetje: Jep shumë përkufizime për konceptin e dinjitetit dhe shtron pyetjen nëse ai mbijeton përtej individit Sot, a ke një përgjigje të qartë për këtë koncept?
Përgjigje: Përfundimi në të cilin arrij është se mund ta rindërtosh dinjitetin e një personi përmes letërsisë, sepse ajo të lejon të përfshish këndvështrime dhe pozicione të ndryshme. Dhe, në një pjesë të madhe të librit, dinjiteti për të cilin flas lidhet me një lexim të saktë të së kaluarës… dhe kjo do të thotë se ai i flet të tashmes.
Pyetje: Deri në çfarë mase të ka ndihmuar “Të Poshtëruar” të pajtosh kontraditat?
Përgjigje: Më ndihmoi, për shembull, të kuptoj pse komunistët erdhën në pushtet në Shqipëri. Pse komunizmi shqiptar kishte këto tipare? Si lidhet ajo që unë besoj me atë që i ndodhi gjyshit tim? Pra, shkrimi i librit më ndihmoi të zgjidh disa lidhje biografike dhe personale. Dhe, në një farë mase, më ndihmoi të kuptoj edhe disa nga angazhimet e mia më të gjera filozofike. Por nuk do të thosha që arrita një mbyllje… mendoj se është një proces i hapur.
Pyetje: Ti thua që nuk je ndjerë viktimë, a është kjo një formë rebelimi ndaj mënyrës si trajtohet viktimizimi sot?
Përgjigje: Po. Mendoj se njerëzit shpesh e përdorin viktimizimin për përfitim personal. Dhe ka një lloj manipulimi të statusit të viktimave nga pasardhësit e viktimave. Unë nuk mendoj se jam persekutuar ndonjëherë personalisht. Dhe kështu, mendoj se nëse do të thoja që jam persekutuar sepse gjyshja ime ishte persekutuar, ka një lloj mungese dinjiteti… është një fyerje ndaj dhimbjes dhe vuajtjes së saj. Nëse unë shkoj rreth e rrotull dhe pretendoj se jam viktimë, atëherë nuk e bën më dallimin mes viktimës së vërtetë dhe personit që thjesht pretendon viktimizim.
Pyetje: Por a nuk duhet të trajtohen padrejtësitë e së kaluarës? Ka rëndësi kush e bëri, apo pse ndodhi?
Përgjigje: Për mua, padrejtësia historike ka rëndësi vetëm nëse është ende aktuale. Pra, për aq sa kjo padrejtësi historike është ende burim i ndonjë padrejtësie që po ndodh në të tashmen. Dhe kur nuk është kështu, atëherë padrejtësia historike nuk është më në të vërtetë padrejtësi: është thjesht histori. Por ka një debat shumë të madh në filozofi për këtë, sepse shumë njerëz do të thoshin: “Jo, padrejtësia historike është e ndryshme nga padrejtësia e sotme. Është një lloj tjetër padrejtësie.”
Pyetje: Në çfarë kuptimi?
Përgjigje: Shumë njerëz mendojnë se padrejtësitë e së kaluarës mund të zgjidhen me informacion rreth asaj se kush bëri çfarë… por e vërteta është se duhet të dish pse-në, jo aq shumë kush-in. Individi nuk është aq i rëndësishëm.
Pyetje: Një nga personat që konsulton në kërkimin tënd të pyet nëse je e dëshpëruar për të gjetur komunistë të mirë.
Përgjigje: Mendoj se ai e bëri këtë pyetje sepse ai pasqyron këtë mentalitet në Shqipëri, që i konsideron të gjithë komunistët si të këqij dhe të gjithë antikomunistët si njerëz të mirë. Dhe kështu, për mua, i gjithë libri ka të bëjë me gjetjen e nuancave. Edhe Gustav, personazhi nazist në libër, bën gjënë e duhur në fund, i shtyrë nga një ndjenjë njerëzore. Është e pamundur t’i rezistosh njerëzores brenda nesh. Doja t’i rezistoja këtij këndvështrimi bardh e zi, që është dominues në shoqëritë që kanë vuajtur trauma.
Pyetje: Në libër, Enver Hoxha imagjinar i thotë gjyshit tënd se dinjiteti është një privilegj, një luks.
Përgjigje: Po, ky është një këndvështrim reduksionist i moralit që mbahet nga disa marksistë, të cilët e shohin atë si një formë pushteti. Nuk jam dakord me këtë qëndrim.
Pyetje: Në esenë tënde të vitit 2018, Class Borders, thua se kapitalizmi duhet rrëzuar.
Përgjigje: Dy problemet më të mëdha të shekullit XXI janë kapitalizmi dhe nacionalizmi. Ky kombinim i shtetit kombëtar dhe kapitalizmit po prodhon shumë përplasje dhe shumë kontradikta. Shumë nga konfliktet që përjetojmë shkaktohen nga kjo. Unë jam antikapitaliste në kuptimin që mendoj se duhet të jesh radikal në kritikë, edhe nëse dëshiron përmirësime të vogla reformiste. Sepse, përndryshe, nuk arrin asgjë. Do të thosha se vizioni im për të ardhmen përfshin, nga njëra anë, një angazhim kritik me trashëgiminë e socializmit shtetëror dhe, nga ana tjetër, një angazhim kritik me trashëgiminë e kapitalizmit.
Pyetje: Shumë mendimtarë të Evropës Lindore panë shembjen e botës në të cilën u rritën. A kanë ata ndonjë nostalgji për të kaluarën?
Përgjigje: Mendoj se evropianët lindorë e kanë parë që sistemi ndryshon dhe mendojmë: “mirë, mund të ndryshojë përsëri.” Nuk jam naive. Kur them që duhet të rrëzojmë kapitalizmin, mendoj se, edhe nëse dëshiron ta mbash kapitalizmin në një formë më humane, duhet të duash ta rrëzosh. E kupton çfarë dua të them? Si në vitet 1960 dhe 1970, forcat që na dhanë shtetin social nuk ishin pro-kapitaliste. Dhe në shekullin XIX, forcat që na dhanë emancipimin demokratik nuk ishin elitat aristokratike. Ishte lëvizja e punëtorëve… ishin këto lëvizje që luftonin sistemin dhe përfundimisht e bënë atë pak më të mirë.
Pyetje: Si e artikulon kritikën tënde ndaj komunizmit?
Përgjigje: Me të kaluarën komuniste, nuk kishte zgjedhje të lira; nuk kishte liri fjale, nuk kishte shtyp të lirë, nuk kishte liri organizimi, nuk kishte një shoqëri civile të gjallë. Dhe, nëse nuk ke demokraci, atëherë nuk mund të kesh legjitimitet. Është shumë e thjeshtë.
Pyetje: Në fund të “Të Poshtëruar”, flet për mësime. Cilat do të doje të përcillje në këtë intervistë?
Përgjigje: Jetët e njerëzve si gjyshërit e mi, të cilët ishin të përkushtuar ndaj iluminizmit progresiv, dhe përpjekjet e tyre s'kanë asnjë kuptim nëse brezat pasardhës nuk i marrin parasysh.
Publikimi i “Të Poshtëruar” nuk e ka mbyllur aspak historinë e saj, shkruan El Pais. Ypi tregon se, pasi libri ishte botuar, ajo gjeti fotografinë origjinale, një portret i gjyshërve të saj në muajin e mjaltit, teksa dukeshin bukur dhe elegantë. Ndodheshin në Cortina d’Ampezzo, një qytet në Italinë veriore, në vitin 1941, ndërkohë që lufta po përhapej në të gjithë kontinentin e vjetër.
Ndërkohë, edhe pasardhësit e njërit prej spiunëve britanikë që kishte mbajtur kontakte me gjyshin e saj e kanë kontaktuar Ypin gjithashtu. Dhe, sigurisht, kërkimet e saj në arkiva do të ofrojnë shumë më tepër./ ElPais
18 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
PERSONALITET nga më të saktët që kam lexuar pas marrëzisë së përmbysjes. Fakti që kjo filozofe-shkrimtare vjen nga një familje që të gjithë mund ta quajmë gazetarisht të persekutuar, pinjolli i saj paraqitet me një të vërtetë drithëruese duke zbuluar me dinjitetin më të lartë arsyet e transformimeve dhe lindjeve politike në Shqipërinë e shek.XX. Mezi pres ta lexoj këtë lbër mes filozofisë dhe letërsisë dhe qysh nga kjo intervistë Lea Ypi po shkatërron gjithë dogmën e urrejtjes mes shqiptarëve.
Reputacioni i shqiptarëve nga 90 deri sot ka ndryshusr si dita me naten. Para 90-s shqiptarët njiheshin nga cfare thoshte media greke/serbe ose ndonje gazetar i rrallë i huaj qe vinte në Shqipëri si vizitor. Sot njerezit jashtë janë në kontakt direkt me shqiptarët, punojnë me ata, fëmijët shkojnë në shkollë me fëmijët shqiptarë, jetojnë apo janë martuar ne shqiptarë, hapja masive eTurizmit ka ndikuar ndjeshëm … nuk ka nevojë ta njohin shqiptarin duke e parë ate me syzet e tjetrit. Padyshim Znj. Ypi eshte një zë i fuqishëm per reputacionin e shqiptarëve ..
pra kjo del hapur me propagande kunder kombit. Nje dite do pastrohet ky vend ose nga e djathta evropiane ose nga ne vet. gjithe ju bolsheviket si lea ypi dhe islamiket e tjere do qeroheni me rrenje!
Dec@r mendova që je njeri me mend … edhe ti nuk paske kuptuar gjë … futi një pjatë me karkaleca deti apo midhje, e sigurtë që e bën mirë…
Zonjë, Socializmin dhe Internacionalizmin proletar e provuam gjatë..........
Nuk paske kuptuar gjë nga artikulli Amico. Ose lexoje edhe një herë ose lëre fare!
Brilante, Jo vetem mendje e lire,por .mendje si duhet arsyetuar...
Ne Anglisht tipa si kjo quhen 'half baked intellectuals' - jane ata qe me leximet e percipta kane humbur inteligjencen e njeriut te zakonshem, pa fituar diturine te njeriut te thelluar
Me pelqeu kjo permbledhje. Shkurt dhe sakte.
Te respektoj zonje, por me vjen keq qe anoni majtas ne mebdime, qe jand nd caqet e ekstremit te majte. Sigurisht edhe ekstremi i djathte nje produkt sjell. Nje grua si ju do ta mendoja me ne qender, por ja qe kam gabuar. Nejse, jemi te lire te mendojme dhe te zgjedhim.
Fute veten ne këpucët e akademikut … ta kuptosh, po të mundesh …
Sipas shkrimit Lea Ypi eshte kunder KAPITALIZMIT ,Cudi se aty rjeshton edhe gjyshin e vete qe ishte kunder kapitalizmit , kur Ai ne qeverine e zogut ishte kryeminister ? Lind pyetje ce lidhte me regjimin e zogut ? Kur sipas Z Ypi ne 1941-shin kishte filluar lufta gjysherit e zonjes Ypi benin qef ne Itali i tregon vete tek shkrimi ? Tjeter , eshte e specializuar per MARKSISEM dmth pro teorise se Marksit qe del ne perfundim : Internacionale do te jete BOTA e RE “ . Nuk e di jane ca gjera qe nuk kombinojne me ate qe shkruan dhe ate qe eshte specializuar ? Troc ne i themi as mish as peshk ..!!!
Marksist ishte edhe Kaucki, Roza Luksenburg, Karl Libnet, etj, madje edhe Hrushovi, që e çonin marksizmin nga socialdemokracia në aventurizëm anarkist Trockist; ashtu siç Marksi krijuesi i teorisë marksiste ( komuniste - jo socialdemokrate) ishte hegeljan (i ri), dhe në mënyrën dialektike, zbuloi dialektikën e ndryshimit të sistemeve politike, të përcaktuar në Manifestin Komunist. Marksi e përcaktoi rrjedhën llogjike të marrjes së pushtetit: nga lëvizjet sasiore - parlamentare, në hopin cilësor, që përfundon në mënyrë dialektike më dhunë, se askush nuk ta fal pushtetin politik që ndryshon thelbin shoqëror të zhvillimit botëror, madje edhe po ta kesh, ta rrëmbejnë me korrupsion dhe letërsi ideologjizmash paqëtimi të kontradiktave të papajtueshmes të sistemit kapitalist, apo dhe me dhunë (vërtetuar katërcipërisht nga historia e derisotme e lëvizjes komuniste), që sot po na del, që nuk ishte komuniste por social-terroriste dhe që një përcaktim i tillë është Marksisto - socialdemokrat dhe një mishmash ideologjik dhe shkencor - ndërkohë kur nuk marrin parasysh dhe anashkalojnë përcaktimin Marksist se puntorët (nga revolucioni) nuk kanë ç'humbin tjetër veç prangave, dhe se pushtetin u duhet ta mbrojnë me dhunë, gjatë një perjudhe kalimtare, nga kundërshtarët politikë të tyre, ekonomikisht më të fuqishëm, - duke i bërë të botueshme vepra letraro-ideologjike të këtij lloj marksizmi. Lëvizjet e viteve '60 dhe '70, s'ishin veç lëvizje legjitime të tradhëtuara nga partitë burokratike të aristokratizuara dhe të blera nga borgjezia pushtet mbajtëse e vërtetë, që i përfaqësonin mes "parajsës kapitaliste". Ku është dinjiteti këtu? Thelbi i Marksizmit, midis të tjerave, është si do ta zgjidhë shoqëria kontraditën mes formës shoqërore të prodhimit dhe formës private të përvetësimit të një pjese të madhe të mbipunës, që rrjedh nga prona private mbi mjetet e prodhimit. Mos vallë këta pronarë privatë do t'a lënë pronën në dorë të puntorëve që do të vijnë më pushtet me vota(?!) E kur të vijnë në pushtet do t'i lejojnë t'i bëjnë presion këtyre që tua lënë atyre të ndajnë mbipunën "denjësisht"?, apo do të ngrihen kundër qeverisë për padrejtësitë e tjera shoqërore, dmth kundër qeverisë të tyre! Nuk ka më absurd. Askush nuk ta jep atë që kujton se është e veta. Vetë kapitali krijohet nga mbipuna, pra ka karakter shoqëror, siç ka puna dhe i takon krijuesve, mëson Marksi mes të tjerash. Mendimin kritik ndaj fenomeneve shoqërore dhe ekonomike nuk e shpiku Marksi, ai lindi qysh me shoqërinë njerëzore nga vëzhgimi, por Marksi përdori dialektikën kritike të Hegelit - me kokë poshtë, për të bërë analizat e tija shkencore në ekonomi, filozofi dhe politikë; për të krijuar, ndryshe nga programi socialdemokratët i forumit të Gote-s, komunizmin shkencor dhe i paraqiti botës Manifestin Komunist. Kapitalizmi, edhe pse një sistem kalimtar ekonomiko shoqëror, nuk mund të zhduket pa hequr dorë nga teoritë dhe praktikat borgjeze dhe kapitaliste të funksionimit të shoqërisë, kurse shteti zhduket pas kësaj faze, dhe që marksizmi e përcakton qartë, që nuk mund të jetë fare paqësore, por do të jetë me përleshje (paqësore ose ndonjëherë edhe të dhunshme e të përgjakshme), jo vaj dhe e njëtrajtshme, por në mënyrë dialektike me rritje dhe ulje, por dialektikisht të pashmangshme; ndryshimi bëhet me hop. (Letërkëmbimi i Marksit dhe Engëlsit). Kuptimi ndryshe është një këndvështrim naiv i Marksit. Forma socialdemokrate e qeverisëse është një mishërim mikroborgjez e të menduarit edhe kur paraqitet si Marksist, por nuk është forma e qeverisjes sipas Marksist: forma komuniste e qeverisjes. Mund të jesh lektor i marksizmit (ahu, sa të tillë ka pasur), madje të mirë, por mund të mos jesh dakord me atë që jep, ose ta interpretosh gabim atë që proklamon dhe këtu nuk ka asgjë të keqe në kuptimin filozofik, por të kritikosh komunizmin (socializmin real) shqiptar apo atë botëror pse sillej si ujk mes ujqërve dhe jo ta ballafaqosh në ç'pikë qeverisëse apo ideologjike nuk është zbatuar Marksi, kjo nuk është dinjitare për një filozof dhe lektor i Marksizmit; si mund të bëhej ndryshe(?). Me thënë të drejtën, askund tek ne, nuk ka bërë vaki që të ndeshje në shprehjen se dinjiteti është privilegj apo lluks, ajo gjithnjë, në atë regjim, konsiderohej virtyt, (madje, me shkronja të mëdha). Qënia komunist nuk është privilegj,... - thuhej atëhere -... por nxitje për veprim... i pari në sakrifica dhe i fundit në pretendime. Pra i porosiste që komunisti duhet të kishte dinjitet dhe të ishte në krye të dinjitarëve, apo nuk hyjnë më dinjitet këto veti të njeriut. A kishte antarë partie që nuk qenë dinjitarë, kishte, siç kishte dhe popull të tillë. Edhe një herë, demokracia në kuptimin filozofik nuk ekziston, të paktën sipas marksizmit: ekziston përderisa nuk preken me veprime interesat e "sistemit kushtetues". E pra, marksizmi thotë që demokracia ekziston për pushtetmbajtësit. U zgjata mjaft jo nga intervista në vetvete, gjithkush ka të drejtë të shprehet si mendon, madje edhe të japë leksione, por u nisa nga Qilleri, që nuk kuptova, e adhuron znj. Ypin, se e mbështet apo e kritikon Marksizmin si teori dhe praktikë revolucionare nga pozitat socialdemokrate. Të shash kapitalizmin apo edhe socializmin nga pozitat marksiste, kur ke jetuar në një sistem real-socialist dhe je kthyer pas, në kapitalizëm (mbi bazën e një analizë komplekse të rrethanave dhe kohës, krahasuar me të mirat e të këqiat e sistemeve - dosje dhe përndjekje ka më ç'do sistem, është absurd të mendosh ndryshe - Gladio), është më e logjikshme, se sa të shash socializmin kur nuk e ke jetuar sistemin socialist dhe në pazita socialdemokrate e borgjezo-kapitaliste. Kot nuk thonë: Fëmija im më duket më i bukur se gjith fëmijët e tjerë edhe në pastë ndonjë cen, por edhe pula e botës të duket më e majme. Edhe një herë ndjesë dhe nuk kam asgjë me filozofin Ypi dhe mendimin e saj.
Bravo
Një intervistë që në Shqipëri e lexojnë por nuk e kuptojnë Nuk është muhabet që bëhet duke ngrënë arra ,eshtë një filozofi që mbulon edhe shekuj pa i përjetuar vetë por nëpërmjet leximit dhe filtrimit si dhe me mendimin e thelluar e mbledh kohën në mënyrë nikoqire dhe e bluan me mendim që parakalon sisteme dhe zgjedh ngjarje. Meritë ka edhe intervistuesi. Në se gërmon gjen për të menduar për më shumë se për vetveten
Shume njerez te "shquar" kane dale dhe po dalin cdo dite por asnje nuk ka ndikuar tek fillimi i berjes se shtetit ne shqiperi!Qofte Shkrimtaret e medhenj ,qofte filozofet e medhenj ,qofte te shquarit e inteligjences artificjale.
Me pelqejne sh komentet sepse mendimet e komentuesve jane pikerish thelbi I opinionit public.’’Kapja ‘’ e disave nga kejo grua fenomenale si cocktail ‘’shkrimtare dhe filozofe’’ kuptohet. Intelektualet shqiptare ‘vdesin’’ per shpreje te tilla plus se kejo eshte e edukuar nga shkolla e fameshme LSE dmth ka pashaporten diplomatike per cdo gje. Kryesorja eshte; A ka kejo grua vlera qe disa duhet ti studjone apo edhe ti zbatojne? Une jo. Pse? Shiko kush eshte LSE dhe kush e ka krijuar. Ne te vertete shume shqiptare qe jetojne ne perendim e dine se gjithe universitete e famshem ne bote jane kthyer ne ‘’beteja lufte’’ku te majtet , liberalet, homoseksualet, pro emigrantet etj pislleqe e kane fituar betejen. Shiko kush ka dale nga kejo shkolle dhe kejo femer sben ndryshim. .Por keto qe thashe me lart do jete nje rruge e gjate per disa. Atehere dikush le te dije pikpamjet e saj per emigracionin, apo per pisllekun social me emerin bombastic si komuniteti LGTB. Jam I sigurte se ajo eshte pioniere e te gjithave qe permenda me lart. Por kyci i gjithe ketij artikulli eshte pikerish ''Dy problemet më të mëdha të shekullit XXI janë kapitalizmi dhe nacionalizmi'' Duket se disa jane duke pare filma pa ze si ne kohen e Enverit. Me kapitalizem kejo nenekupton menyren si jetojme ne sot. Pra si udhetojme, si ngrohemi , si hame, si edukohemi, si vishemi etj etj dhe te gjitha keto duhet te pakesohen sepse gjoja bota do shkaterrohet nga ne 99% e popullsise qe jetojme me rroge( skllaveri) , kurse 1% duhet te jetojne ne lluks. Me problem te kapitalisem nenekupton heqjen apo te dobesojne te drejten e prones private . Si na tha Klaus Schwab lideri i WEF se ne ‘’ mos kemi asgje dhe te jemi te lumtur’’. Pra keta jane Enveret moderrne. Pra ky eshte problemi i saj me kapitalizmin. Por problemet e nacionalizmit ? Well Tramp eshte personifikim i nacionalizmit, te djathtet eksteminte jane problemi, jane keta qe na fusin ne luftera dhe konflikte, jane keta qe qe tregon se ne duhet te ndryshojme ato cilesi qe permenda me lart.Edhe ‘’lufta’’ do jete sebepi i cdo fatkeqesie qe do na ndodhi per vite pa fund. E harruat cfare na thane per ngritjen e cmimit te bukes kur filloi ‘’konflikti’’ Rus- Ukraine. I harruat fatkeqesite qe na solli Covid? E verteta eshte se kejo femer s'eshte as shkrimtare as filozofe. Kejo eshte maska eshte ''CV impresive'' per te perhapur rrymat e vjetera ideologjike te paketuara si te reja. Ne te vertete githe udhezimet qe na dhane per Covid na i japin identikish tani per luften. Perseri jam 100% I sigurte se kejo ne intervistat e ardheshme do I kristalizoje me mire idete e saj. Durim
Fushate per protagonizem apo per shitje librash?