Te fundit
Tri alfabetet më të hershme origjinale të shqipes
26 Gusht 2024, 15:44Kulturë
TEMA
Nga Yll Rugova
Janë dy forma burimesh të kohës për dokumentimin e alfabete origjinale të shqipes. Njëra, e para, është përmes vetë dokumenteve origjinale të këtyre alfabeteve që janë të ruajtura nëpër arkiva e koleksione. Të kësaj natyre janë qindra faqe. Dhe tjetra, e dyta, është përmes dëshmive përshkruese të shkruara, si kronika, katalogime e të ngjashme. Të tilla janë dy konkrete
Për alfabetet e gjuhës shqipe është shkruar relativisht shumë. Por alfabetet me shkronja të veçanta të shqipes, të paktën deri tash, kanë zënë më pak hapësirë në sferën e studimeve albanistike dhe në atë të opinionit publik. Ky fenomen karakteristik i zhvillimit të krijimtarisë letrare shqiptare, përfaqëson një dimension partikular në evolucionin kulturor shqiptar. Në këtë tekst trajtojmë këto alfabete në kohën më të hershme të paraqitjes së tyre, duke prekur me aq sa është e mundshme rrethanat që i kanë bërë realitet ato. Fokusi ynë do të jetë te shekulli XVII dhe XVIII, kurse vëmendje e veçantë do t’u kushtohet burimeve të kohës, përfshirë një burimi të ri të zbuluar rishtazi që ndihmon në ndriçimin e origjinës së tyre.
Alfabetet origjinale sipas dokumentimit
Janë dy forma burimesh të kohës për dokumentimin e alfabete origjinale të shqipes. Njëra, e para, është përmes vetë dokumenteve origjinale të këtyre alfabeteve që janë të ruajtura nëpër arkiva e koleksione. Të kësaj natyre janë qindra faqe. Dhe tjetra, e dyta, është përmes dëshmive përshkruese të shkruara, si kronika, katalogime e të ngjashme. Të tilla janë dy konkrete, siç do të shohim.
Të para vitit 1800, që përbën edhe periudhën që trajtohet këtu, janë këto tre alfabete të posaçme që kanë mbijetuar përmes materialeve dokumentare origjinale nga shekullit XVII dhe XVIII: 1) Alfabeti i Elbasanit, mbase nga shek. XVII, deri tash i mbijetuar vetëm në një dorëshkrim 60 faqesh që ruhet në Drejtorinë e Përgjithshme të Arkivave në Tiranë; 2) Alfabeti i Beratit, më së hershmi nga viti 1731, që ruhet në tre fragmente të vogla prej disa vendeve të Shqipërisë së mesme, në trekëndëshin Fier–Voskopojë–Elbasan; dhe, 3) Alfabeti i Todhrit, më së hershmi nga viti 1780, dokumentuar në rreth 800 faqe materialesh nga fundi i shekullit XVIII deri në fillim të shekullit XX. Deri tash i dëshmuar vetëm në Elbasan.
Siç thamë, të kësaj periudhe, pra para vitit 1800, janë edhe dy dëshmi përshkruese, të cilat nuk e dimë me siguri nëse flasin për alfabetet e mësipërme apo për të tjera, që nuk janë zbuluar deri më sot. Përshkrimet janë me rëndësi, veçanërisht sepse flasin për emra autorësh. Dëshmitë janë: 1) Dëshmia nga Anastas Mëhilli (c. 1675–1725), i cili flet për Kozmain e Durrësit, që para vdekjes, pra para vitit 1702, kishte dhënë kontributin e tij për shkrimin e gjuhës shqipe me shkronja të veçanta, si një Kadmë i shqiptarëve; 2) Dëshmia nga Georgios Zaviras (1744–1804), i cili në shënimet e tij bibliografike, në një regjistrim të vitit 1761 flet për Gregorin e Durrësit si shpikës të një alfabeti origjinal të gjuhës shqipe, me të cilin e ka përkthyer Dhiatën e Re dhe të Vjetrën. Është paragraf shumë i njohur, e i shumë cituar nga ky autor.
Këtë dëshminë e parë prej Mëhillit, duke qenë më e vjetra, do të tentojmë ta përdorim si çelës në një përqasje tërësore e të tërësishme të fenomenit të paraqitjes së këtyre alfabeteve pikërisht në këtë periudhë, e çka edhe përbën bërthamën e kësaj e këtij teksti. E panjohur për publikun para vitit 2014, dëshmia e Mëhillit, na hap shteg për t’u lëshuar më pas në një trajtim kronologjik të të gjitha burimeve të përmendura më sipër.
Dëshmia e parë përshkruese: Kozmai i Durrësit
Fragmenti i Mëhillit është kumtuar për rrokullinë shqiptare në vitin 2022, dhe ende s’është shoshitur në tërësi. Kjo dromcë informate që do ta paraqesim të plotë, vjen nga një libër i shtypur rreth vitit 1710, por që kishte mbetur i pa botuar (apo pa shpërndarë) në kohën e përpilimit. Vepra (ose të paktën pjesa për Kozmain) mund të jetë vënë në letër dhe para kësaj date. Autori i saj Anastas Mëhilli Maqedonasi (c. 1675–1725) është helenist i shquar i kohës së tij, anëtar i Akademisë së Brandemburgut, të themeluar nga Lajbnici. Ksombla e librit që neve na intereson nuk ka ballinë dhe njihet zakonisht me emrin Udhëpërshkrime, megjithëse për nga përmbajtja duket se është një lloj traktati mbi helenizmin. Mbahet në një kopje të mikrofilmuar në Akademinë e Athinës, ndërkohë që ksombla e vetme origjinale duket se ka humbur. Studiuesi grek, Charalampos Minaoglou, në vitin 2014 i ka botuar të plota në transliterim faqet e mikrofilmuara nga ky libër, ku përfshihet dhe fragmenti për Kozmain. Sakaq, jo të gjitha faqet e librit kanë mbijetuar në mikrofilm; mungojnë pjesët pas faqes 216 dhe ballina, e fleta e titullit. Kjo është arsyeja pse edhe datimi i saktë dhe emri i vëllimit mbeten çështje të hapura.
Pas një kontakti përmes postës elektronike, Minaoglou zemërgjerësisht ka ndarë dy faqet të skanuara që flasin për gjuhën shqipe dhe alfabetin shqip të Kozmait. Në vitin 2022 kemi bërë një përpjekje të parë të përkthimit të paragrafit mbi Kozmain nga ky tekst. Këtu po e japim të plotë dhe më të zgjeruar. Për këtë përkthim falënderojmë përzemërsisht edhe profesorët Dhori Qirjazi, dhe Aristotel Spiro. Fragmenti është si në vijim:
“Populli i shqiptarëve që mjaftohet me përdorimin e shkronjave greke, ende nuk e ka një gjuhë të veten [të shkruar] deri më sot. Megjithatë, janë të aftë për arsim dhe nuk janë plotësisht të privuar prej saj. Ata vetë, kur pyeten me të qeshur ku dreqin janë strukur letrat dhe shkrimet e tyre, përgjigjen njësoj siç përshkruan Lugerio Buzbeu në librin e tij të katërt, ku tregon për turqit në lidhje me skitët në Kostandinopojë: “Si për të thënë që urtësinë, që të gjitha kombet e tjera e kanë të shkruar në libra, ata e kanë përvetësuar brenda vetes, sikur të kenë ngrënë librat e tyre. Prandaj, kur është e nevojshme, ata e nxjerrin atë si në tripod dhe e flasin sikur të ishte nga një burim i lindur.” Ky është një tipar i këndshëm edhe i shqiptarëve tanë. Megjithatë, për të ndrequr këtë mangësi të tyre të fatit, një burrë i ditur, Kosma Qiprioti, i cili gjithashtu njihej si një kujdestar i shenjtë i Dioqezës së Durrësit, është përthelluar shumë. Dhe nëse natyra nuk do të kishte vendosur kufijtë e pleqërisë së gjatë tek ai, ndoshta asgjë nuk do ta kishte penguar që të shfaqej si një Kadmë i shqiptarëve, duke stolisur gjuhën e tyre me shkronjat e zërit harmonik njerëzor. Gjuha e tyre ka një karakter (shkronjash?) shumë të veçantë dhe krejtësisht të ndryshëm nga gjuhët e popujve fqinjë. Ata (që të japim pak shembuj sa për lezet) e quajnë Zotin “zot”. Kështu që edhe “për Zotin” është në gjuhën e tyre “p[ë]r a[t] Zot”. Vuk / Buk është “buka”, uj është “uji”. Një përshëndetje e zakonshme mes tyre është “mirë se [e]rdhe”, që do të thotë “ditë e mbarë”, që ata ia urojnë njëri-tjetrit kur takohen”.
Për jetën kozmopolite të Kozmait të Durrësit, që përmendet këtu si Kadmë i shqiptarëve, që ka zbukuruar gjuhën e tyre me karaktere të veçanta, janë të njohura relativisht shumë të dhëna. Pra, është një figurë e mirënjohur. Ka lindur më 15 qershor 1643 në Tunis me emrin Kostandin Mavrudi. Babanë, Dhimitrin e kishte nga Selaniku, e nënën Elizabetën nga Qipro. Ishte regjistruar në Kolegjin e Shën Thanasit, që administrohej nga Propaganda Fide, në Romë më 11 nëntor 1660, megjithëse e kish kaluar moshën e rregullt të studimeve aty. Pas emërimit si dhjak, më 9 maj 1663, për shkaqe shëndetësore ka ndërprerë studimet në gushtin e vitit vijues më datë 26. Pas një jete dinamike e në lëvizje, duke shërbyer e punuar mes orientit dhe oksidentit — Romë, Qipro, Paris e Tunis — më 25 maj 1682, në moshë 39 vjeçare, është vendosur në Elbasan, ku edhe ka vepruar deri në fund të jetës së tij. Për një kohë të gjatë ka shërbyer si mbikëqyrës (igumen) i manastirit të Shën Gjon Vladimirit, pak kilometra larg qytetit të Elbasanit. E më pas, më 24 janar 1694 ishte emëruar kryepeshkrop i Mitropolisë së Durrësit. Nuk e dimë pse Kozmai kish vendosur të shkonte në Elbasan; duket se afërsia historike e Patriarkanës së Ohrit me kurinë e Romës të ketë qenë faktor. Kozmai pas emërimit si mitropolit i Durrësit, ka vazhduar shërbimin në manastirin e Shën Gjon Vladimirit, deri në vdekjen e tij me 15 janar 1702. Ka vdekur në Durrës në shtëpinë e një banori lokal, dhe është varrosur në kishën e Shën Gjergjit po në Durrës. Pra cilido qoftë alfabeti që e ka shpikur Kozmai për shqiptarët, duhet të ketë qenë para vitit 1702, kur natyra “kishte vendosur kufijtë e pleqërisë së gjatë tek ai.” Kjo e bën këtë alfabet, pra alfabetin origjinal të Kozmait, më të hershmin që njohim për shqipen deri sot. Cili është ky alfabet?
Alfabeti i Elbasanit dhe Anonimi i Elbasanit
Studiuesi Minaoglu, pra studiuesi që e ka zbuluar fragmentin e Mëhillit, bazuar në faktin se kemi të bëjmë me prezencë në aktivitet në Manastirin e Gjon Vladimirit pranë Elbasanit, mëton se vepra e Kozmait që po përmendet këtu duhet të jetë alfabeti që është përdorur tek Anonimi i Elbasanit. Çka përbën një hipotezë të re për këtë abece. Ky alfabet, që vjen nga lista e atyre tri alfabeteve të ruajtura nga burimet e përmendura, njihet edhe si alfabeti i Elbasanit, dhe është i përdorur në tekstin shqip të kodikut që njihet si Anonimi i Elbasanit. Kjo është një fletore krejt e vogël me gjashtëdhjetë faqe gjithsej, prej të cilave 58 janë me këtë alfabet. Është zbuluar në janar të vitit 1949 mes shënimesh dhe materialesh të mbledhura nga manastiri i Shën Gjon Vladimirit në Elbasan. Si përmbajtje përbëhet nga copëza të ungjillit të përkthyera shqip me këtë alfabet origjinal prej dyzet shkronjash, duke përfshirë dhe ligaturat. Studimet e para mbi të janë bërë nga Dhimitër Shuteriqi (1949) e Injac Zamputi (1951), të cilët (me ndihmën e kolegëve) edhe e kanë deshifruar tekstin dhe i kanë zbuluar vlerat fonetike të shenjave të alfabetit. Duke qenë dokument i pa datuar e pa nënshkrim autori, i kanë vënë emrin Anonimi i Elbasanit. Në vitet e dekadat në vazhdim janë bërë edhe përpjekjet e para serioze për datimin e dokumentit dhe për gjetjen e autorit, prej të cilave dy hipoteza janë kryesore: ajo e Dhimitër Shuteriqit që përcakton si datë fundin e shekullit XVII dhe si autor një prift elbasanas me emrin Papa Totasi (më vonë Theodhor Bogomili) (më vonë Theodhor Bogumilin), e ku për datimin, por jo edhe për autorin ka pasur pajtim edhe nga Injac Zamputi; dhe e dyta ajo e Mahir Domit që si datë të Anonimit e nxjerr vitin 1761 dhe për autor tipografin voskopojar Grigorin e Durrësit. Pra, këtu kemi përpjekjen e parë të ndërlidhjes së një dëshmie arkivore me dëshminë përshkruese.
Dëshmia e dytë përshkruese: Grigori i Durrësit
Le të ndalemi pak më gjerësisht rreth Grigorit të Durrësit, përkatësisht rreth dëshmisë së dytë përshkruese të një alfabeti të veçantë shqip. Shënimi nga koleksionuesi i hershëm grek Georgios Zaviras (1744–1804), që përmendëm shkurtimisht më lart, në mesin e përmbledhjeve të tij bibliografike, te data 1761 vë Grigorin e Durrësit, si botues të veprave në Voskopojë dhe “përkthyes në shqip të Dhjatës së re dhe të Vjetër me një alfabet që ka shpikur vetë.” Kjo copë informate, e njohur mirë nga studiuesit të paktën nga fillimi i shekullit XX, në tërësi thotë kështu:
“Grigori i Durrësit, nxënës i Joan H., shkroi shërbesën e të Shtatë Shenjtorëve, d.m.th. Kirilit, Klementit, Metodit, dhe Naumit... e cila u botua në Voskopojë; [një traktat] mbi ditët, muajt, dhe vitet; një kanon uratash për Shën Naumin, shkrime të ndryshme; dhe përktheu Dhiatën e Vjetër dhe Dhiatën e Re dhe i shkroi në shkronja shqipe që i shpiku vetë”.
Përderisa të veprat e Grigorit të përmendura këtu nga Zavira janë mirë të dokumentuara dhe ruhen prej secilës nga disa ksombla nëpër biblioteka, arkiva e koleksione (shumica të shtypura në Voskopojë); kjo e fundit për përkthimin e Dhiatave shqip, deri tash mbetet e humbur. Është kjo arsyeja, pse në vitin 1968, Mahir Domi ka propozuar që pikërisht Anonimi i Elbasanit duhet të jetë një fragment i veprës në fjalë — duke qenë se përmbajtja e Anonimit është me copa përkthimesh të lira nga dhjatatkë. Natyrisht Domi s’e ka njohur atëherë dëshminë e Mëhillit, por vetëm këtë të Zavirës. Po ky Grigor, që ishte tipografi kryesor i shtypshkronjës së Voskopojës të paktën nga viti 1731 kur edhe dëshmohet libri më i vjetër i shtypur aty. Grigori, që në vepra nënshkruhej si Grigor Konstandini, e nganjëherë Grigor Voskopojari, nga viti 1748 – të paktën për disa vjet – ka shërbyer si metropolit i Durrësit (njësoj si Kozmai) dhe mëtohet se kishte qëndruar te manastiri i famshëm i Gjon Vladimirit. Megjithatë, nuk duhet zvogëluar faktin se gjurmët e tij në këtë manastir nuk janë gjetur asnjëherë. Një jetëshkrim më të thelluar për të, por që asnjëherë nuk është çëmtuar në aspekt kritik, e ka botuar Dhimitër Shuteriqi në vitin 1987.
Deri vonë, dëshmia e Zaviras, ka qenë e vetmja përshkruese për një alfabet të hershëm origjinal shqip. Bazuar në hipotezën e Domit edhe studiuesi Robert Elsie, në vitin 1995 ka botuar një artikull të detajuar mbi këtë çështje, e ku dëshmia e Zaviras përbën argumentin kryesor të datimit dhe gjetjes së autorit të Anonimit. Viti 1761, është dhënë si një datë reference jo vetëm për alfabetin por edhe për vetë dorëshkrimin e Anonimit të Elbasanit. Por në fakt, po të shohim nga afër fragmentin e Zaviras, shohim se kjo datë është pak e çuditshme në atë vend, ngase asnjëri prej librave që përmenden, e që janë mirë të njohur, nuk e mbajnë këtë datë. Librat e përmendur nga Zavira u takojnë kryesisht viteve 1744–1746: Kurse traktati mbi ditët, e njeh edhe një ribotim në një shtypshkronjë gjermane në vitin 1768. Duke qenë se Zavirasi nuk ka dhënë data të tjera, përveç vitit 1761, mbetet e pa qartë çka nënkuptonte ajo. Duket pak e mundur, ose praktikisht arbitrare që ajo datë të lidhet pikërisht me përkthimin shqip të Grigorit, që është shënuar e fundit në listën veprave të paraqitura. Edhe pse fragmenti i Zaviras, është mirë i njohur për publikun, është e qartë se prej pak studiuesëve është lexuar në mënyrë kritike domethënia e tij.
Në gjurmë të idesë për një alfabetet origjinale të shqipes
Ndërkohë, studimet për alfabetet origjinale të gjuhës shqipe janë të rralla, veçanërisht ato që i trajtojnë që të gjitha brenda një kornize të përbashkët teorike, të cilën kushtimisht mund ta shohim edhe si përqasje tërësore rreth prejardhjes së alfabeteve të veçanta. Duhet dalluar këtu punën e dy autorëve: Dhimitër Shuteriqi dhe Robert Elsie, që mbase janë të vetmit që në një masë janë përthelluar në problematikën e këtij fenomeni në këtë mënyrë në këtë mënyrë. Shpërfaqja e përpjekjeve për krijimin e alfabeteve të veçanta në fund të shekullit XVII dhe veçanërisht përgjatë shekullit XVIII, nuk është përcjellë me ndonjë tekst shpjegues të kohës. Sidoqoftë, një kontekst i përgjithshëm mund të nxirret edhe prej teksteve të tjera, prej anekdotave, e rrëfimeve të kohës që flasin aty–këtu edhe për alfabetin e shqipes. Më indikative është një anekdotë e regjistruar në fund të shekullit XIX në një mes grek, në një fshat afër Janinës, e cila origjinën duhet ta ketë pasur qysh nga shekujt paraprakë për të cilët po flasim. E ka botuar më parë Qirjazi, po e riprodhojmë një pjesë për shkak të temës që trajton: “Kur Zoti filloi të shpërndante shkronjat e alfabetit, letra ende nuk ishte shpikur dhe ata që shkuan për t’i marrë ato shkronja i mbartën në gjethe të gjera lakre dhe u larguan. Të gjithë njerëzit i çuan shkronjat në shtëpi me përkushtim; ndërkohëndërsa, i shkreti shqiptar nuk arriti ta mbartte pakon deri në shtëpi sepse, gjatë rrugës, i erdhi etja dhe duke u përkulur për të pirë ujë, e la gjethe lakrën mënjanë. Një lopë që po kulloste aty afër e nuhati lakrën dhe e hëngri. Shqiptari u kthye në Pallatin e Zotit dhe kërkoi më shumë shkronja. Megjithatë, Zotit i kishin mbetur vetëm shkronja rome. «Nuk do t’i marr ato shkronja, Zot. As po t’i kthesh në ar», tha shqiptari. «Desha të t’i jepja më të mira, por nuk kam të tjera», iu përgjigj Zoti burrit. «Nëse punët janë kështu, atëherë le të jetë. Më mirë të mbetem pa asnjë shkronjë», u përgjigj shqiptari. «Dhe si do të ia dilni ju dhe fisi juaj pa një alfabet?», pyeti Zoti. «Ne do të përdorim të huazuara» vendosi shqiptari dhe u largua. Që atëherë, shqiptarët përdorin dhe jetojnë me shkrimin tonë grek”.
Se kjo anekdotë nuk kishte qenë e izoluar te vetëm ky rrëfimtar, tregon fakti se për të flet edhe Sami Frashëri te Shqipëria ç’ka qenë… në vitin 1899, e më vonë edhe Mitrush Kuteli në një shkrim të tij. Gjurmë të anekdotës mund të vërehen edhe nga mesi i shekullit XVII, në zonën e Zadrimës, në veri të trekëndëshit të alfabeteve që po trajtohet këtu. Misionari katolik Pietro-Antonio di Venezia në një kronikë të botuar në vitin 1688 e sjell një memorie të dekadave më parë (viti 1638) në të cilën një udhëheqës turk, në Blinisht të Zadrimes, thoshte për shqiptarët se të shkretëve “gomari u ka ngrënë shkronjat” (Venezia 1688, 353). Duket se është vegim i së njëjtës anekdotë. Megjithëse këtu bëhet fjalë për një gomar dhe jo një lopë, do besuar së bëhet fjalë për një variacion të të njëjtit tregim. Ideja me kafshën që u ka ngrënë alfabetin shqiptarëve duket se ka qenë e përhapur që nga kjo kohë. Një botim enciklopedik francez nga viti 1697, që kishte për temë orientin, e përmban edhe një shprehjen e përhapur ndër osmanët: ‘Arnaut defteri’ që shpjegohet si ‘libër i shqiptarëve’ apo një mënyrë e mësimit përmendësh për ata që nuk dinë as shkrim as lexim. Megjithëse, nuk flet konkretisht për anekdotën, në këtë vijë mendimi, por në një nivel diskursi më akademik, mund të shihet edhe teksti i Mëhillit për shqiptarët dhe mungesën e alfabetit të tyre.
Një ndërlidhje e gjuhëve me alfabetet dhe popujt duhet të ketë qenë veçanërisht e theksuar në Ballkan, ku gati secili popull, dhe secila gjuhë e kishte alfabetin e vet. Osmanët, kishin alfabetin arab; Grekët, alfabetin grek; Serbet dhe bullgarët alfabetin cirilik e glagolitik; kurse katolikët alfabetin latin. Sidoqoftë, projekti për krijimin e alfabeteve origjinale nuk kishte kapërcyer atë që njihet si milieu ortodoks shqiptar brenda Ballkanit. Në vitin 1783, pasi kishte kaluar kohë në Kalabri, udhëpërshkruesi britanik Henry Swinburne duke shkruar për gjuhën e shqiptarëve që e kishte dëgjuar në ato anë thekson se megjithëse është e veçantë si gjuhë, “mbetet pa një alfabet të vetin, dhe që shumë prej tingujve të saj nuk paraqiten saktësisht prej shkronjave të alfabetit latin ose grek.”
Alfabetet e dëshmuara dhe një përqasje e re
Le t’i eksplorojmë shkurtimisht edhe dy alfabetet e tjera të kësaj periudhe që janë dëshmuar deri tash.
Alfabeti i Beratit: Megjithëse i dëshmuar në vetëm pak fjalë dhe në pak dokumente, është me rëndësi sepse është më i hershmi i datuar (theksi te datuar) deri më tash. Nëse pranohen argumentet e paraqitura së fundmi, data 1731 është më e vonshmja kur ka mundur të sajohet ky alfabet. Ndërkohë, rëndësia e tij rritet edhe nga shtrirja gjeografike në gjithë trekëndëshin FierFier, Elbasan dhe Voskopojë. Ky alfabet, sipas argumenteve që kemi paraqitur në këtë seminar vitin e kaluar, është përdorur në ndonjë formë të tij në: Kodikun e Beratit nga shekulli XVIII; në dy gravura të voskopojarit Nektar Tërpo; dhe në faqen e parë apo ‘shkurtshkresën’ te Anonimi i Elbasanit. Kjo fletore e veçantë, pra, nuk e ka një alfabet, por dy. Alfabeti i Beratit aty është vetëm në ca rreshta emrash në faqen e parë. Si shtrirje kohore kap afërsisht vitet 1731–1798. Shpikësi i këtij alfabeti nuk dihet.
Alfabeti i Todhrit: Më i përhapur në Elbasan ka qenë alfabeti i Theodhor Haxhifilipit, i njohur edhe si alfabeti i Todhrit. Rreth 800 faqe me këtë alfabet janë të dokumentuara në ndonjë formë nëpër arkiva dhe fonde private. Një pjesë e madhe e tyre janë të ruajtura deri në ditët tona. Dokumenti më i vjetër me këtë alfabet mban datën 1 qershor 1780, në një kodik të familjes Popa. Ndërkohë, përdorimi i alfabetit të Todhrit është dëshmuar deri në vitet 30 të shekullit XX. Alfabeti kryesisht ka qenë në shërbim të komuniteti ortodoks brenda kalasë së Elbasanit; që sipas burimeve të kohës nuk ishte më i madh se 80 familje. Autor i këtij alfabeti pandehet Theodhor Haxhifilipi (v. 1801) i cili ka shërbyer si mësues në shkollën e Elbasanit, dhe ishte predikues fetar. Përveç prej tij alfabeti është përdorur edhe nga Familja Popa, Simon Kazanxhiu, Haxhi Josif Anastasi, Tupe Balla, Petro Shuteriqi, Mimë Stano, Kostë Andoni, Papa Partheni e të tjerë. Mbetet alfabeti origjinal i gjuhës shqipe me përdorimin më të gjerë në popullatë, dhe më të gjatë në hark kohor.
Çka bie në sy menjëherë, është se në rastin e të gjithë këtyre alfabeteve dhe këtyre shpikësve alfabetesh, gjeografikisht, kemi të bëjmë me një mes të njëjtë, e ndoshta edhe me komunitetin e njëjtë të shqiptarëve të krishterë ortodoksë në trekëndëshin Elbasan–Voskopojë–Fier. Një karakteristikë e dytë që bie në sy, është se si duket kemi të bëjmë me tre periudha të ndryshme, por në raport kronologjik me njëra tjetrën. E para: 1678–1702 koha e veprimit të Kozmait; E dyta: 1731–1798 koha e dokumentimit të alfabetit të Beratit, përfshi këtu vitin 1761 nga dëshmia e Zavirës; E treta: 1780 dhe tutje, shumësia e dokumenteve nga Theodhor Haxhifilipi dhe të tjerët që kanë shkruar me alfabetin e tij. Ndërkohë, krahasimi i tri alfabeteve pranë njëri tjetrit, siç shihet nga shembujt, kryesisht nuk tregon për ndonjë përafrim të madh mes tyre, përveç në disa instanca mes alfabetit të Beratit me atë të Todhrit. Ngjashmëria më e madhe vërehet te përdorimi i germës ‘d’ e ‘dh’ te Berati në formë identike për të dhënë ‘g’ e ‘gj’ te Todhri. Pastaj ‘c’ te Berati jep ‘sh’ te Todhri. Në anën tjetër germa ‘ë’ mund të jetë e njëjtë te të dy. Në përgjithësi, logjika e alfabetit të Beratit dhe të Todhrit kanë përafrime. Përderisa alfabeti i Elbasanit është krejt i ndryshëm nga të dy.
Bazuar në dëshmitë e paraqitura, veçanërisht bazuar në renditjen kronologjike të paraqitjes së tyre, Theodhor Haxhifilipit mund të quhet shpikës i alfabetit të mban emrin e tij. Alfabeti i Elbasanit mund të jetë i Kozmait të Durrësit, duke qenë se ky është i dëshmuar më mirë në manastirin e Gjon Vladimirit në Shijon pranë Elbasanit. Kurse i ashtuquajturi alfabet i Beratit, mbetet hipotetikisht e mundur të ketë qenë shpikje e Grigorit të Durrësit.
Drejtimi i koordinatave të reja gjeografike e kohore
Ky është veç një skicim tepër hipotetik në bazë të disa të dhënave dhe burimeve të dy natyrave të ndryshme që u paraqitën këtu. Kjo temë vazhdon të mbetet ende larg prej të qenit e mbyllur, përderisa burimet përshkruese mbesin krejt të pakta — sado që dëshmia e Mëhillit e ka përmirësuar sado pak këtë gjendje. Në anën tjetër, Kozmai, megjithëse përmendet vetëm në instancën e Mëhillit, prej saj na del shpikësi më i hershëm i njohur i një alfabeti origjinal për gjuhën shqipe, me vitin 1702 si terminus ante quem. Përtej vështirësive që shfaqen nga mungesa e dëshmive të qarta, provat kontekstuale skicojnë një skemë që ndërlidh alfabetet origjinale të dëshmuara, me autorët e përmendur nëpër shënimet e kohës. Ravijëzim, sado hipotetik, që gjithsesi teston koordinata të reja kohore dhe gjeografike të historisë së alfabeteve origjinale të gjuhës shqipe. Këto alfabete janë një fenomen karakteristik i historisë së kulturës shqiptare, ngase përfaqësojnë sado me vonesë nevojën për shprehje të veçantisë gjuhësore përmes alfabetit. Në një mes ku popujt identifikoheshin me alfabete, shqiptarët duket se e kanë parë atë si çelës me rëndësi të formësimit të tyre identitar, madje edhe në kohën para zhvillimit modern të identiteteve kombëtare.
Teksti është një formë më e përmbledhur e ligjëratës së mbajtur në Seminarin Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare më datë 21 gusht 2024
92 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Beqiraaaaaaaaaa sumpalare tourkalvanoi pasardhes te dobiceve te nizameve te sullton Muratit.... istoria e asaj toke eshte shkrujt me gjak e dije vec nga krianet orthodhoxe,ju jeni vec plehra qe qelbni e do te qelbni per shekuj ate vend.
Pidhin e mitres
Delenxhinj, tullaxhinj dhe gjithe te semuret mendore qe truqia la ketyre aneve. ALFABETIN E PARE TE DOKUMENTUAR SHQIP E KA BERE 1 GREK, DHE JO THJESHT GREK POR PRIFT. NE KOHEN KUR TURQIT TALLESHIN ME SHQIPTARET, GREKET JU SHKRUANIN ALFABETIN. KJO ESHTE E VERTETA HISTORIKE. Sic eshte e vertete historike se urejtja ndaj grekeve nuk e ka burimin te shqiptaret po te kolonet mongole qe perandoria qe prodhoi vetem mut dhe gjak la ne ballkan.
Ah i mjeri unë që harxhova atë pikë spermë mbi stërgjyshen tënde, po më raftë pika si nuk e nxorra e të çoja në qenef.
Sulltano, ti me kete qe thua e konfirmon ate qe thote E verteta dhemb..., se i bie qe Shqiperia eshte mbushur me turq ngaqe ju Sulltanet ua shkerdhyet stergjyshet. Duhet pak me shume kujdes kur shan se bie brenda me kembet e tua, demek i ben gropen vetes e hyn thelle e me thelle.
Hahahaha,po Sulltoni s'eshte gje tjeter vec nje cope..... korrak turkoshqipfoles,si i tille eshte normale qe te shprehet me logjiken e kokes poshte.....pra rrot kari! Nga njera ane me irritojne muslimon brother's m'Albanistan(pasi sipas meje jane faktori kryesor i katandisjes se vatanit ne nje bourdhelo islamikesh,nje vend mizero,jo evropian)por njekohesisht per fat te mire na japin mundesine te tallim kart..... gezuar ramazonin!
Parimisht Sulltani ka te drejte. Te dhenat gjenealogjike e konfirmojne qe ata qe e quajne veten greke sot jane te gjithe me prejardhje aziatike. Pastaj mund te kapeni pas fjalesh dhe te provoni ta kaloni ne sharje, por e verteta mbetet sepse gjenet, sifati e surrati mbeten ato. Shif nje turk azie dhe nje pjelle greqie dhe ja, "bejme baba te te ngjaj".
Ortodokset ishin ushtaret me besnike te Sulltanit, dhe prifterinjte greke ishin krahu i djaththe i Sulltanit, sepse ata kishin besimin dhe mbrojtjen e Sulltaneve per 500 vjet resht. Keta kauret qe flaisn ketu jane pjella injorante dhe nuk e dijne qe Orthodoksia ishte shrebtori Besnik Numer 1 i Sulltaneve . Edhe historianet greke, Stavrainos, Paparigopullos e thone qe "Maredheniet tona me Turqine ishin te shkelqyera per 500 vjet" Edhe sot prifterinjte greke te Kretes ne Ju Tube thone 'ishim shume me mire me Turqine". Sulltanet lufterat me te medha i kishin me popullsite Myslymane, ndersa popullisa orthodokse ishin te gjithe ushtare te besnike te Sulltanit, ndaj quheshin Janissari= Ushtar Jani.
Ortodokset ishin ushtaret me besnike te Sulltanit, dhe prifterinjte greke ishin krahu i djaththe i Sulltanit, sepse ata kishin besimin dhe mbrojtjen e Sulltaneve per 500 vjet resht. Keta kauret qe flaisn ketu jane pjella injorante dhe nuk e dijne qe Orthodoksia ishte shrebtori Besnik Numer 1 i Sulltaneve . Edhe historianet greke, Stavrainos, Paparigopullos e thone qe "Maredheniet tona me Turqine ishin te shkelqyera per 500 vjet" Edhe sot prifterinjte greke te Kretes ne Ju Tube thone 'ishim shume me mire me Turqine". Sulltanet lufterat me te medha i kishin me popullsite Myslymane, ndersa popullisa orthodokse ishin te gjithe ushtare te besnike te Sulltanit, ndaj quheshin Janissari= Ushtar Jani.
Or ti shkenca, Sulltani ka shume te drejte ate i kemi thene edhe ne te tjeret, ka pohuar me gojen e vet qe shqiptaret e sotem jane pasardhes direkt te Sulltanit. Pastaj a jane edhe greket pasardhes te Sulltanit, kjo nuk po na prish shume pune. Mazllumet, ne Shqiperi jane te shumte, ne Greqi s'para ka edhe pse sperma mund te jete po ajo.
Hahahaha! Per fat te mire qe i kemi mazlumet tourkoshqipfoles me shumice(edhe ketu ne site) se me ke do tallnim kart.....!? Shikoi te gjithe i bien cyles ne nje vrime: fajin na e kane greket!!!
Ndoshta ka dhe turq qe flasin shqip dhe anasjelltas, por ka edhe turq sunit te lyer me vaj si puna jote qe hiqesh dicka tjeter. Shihu ne pasqyre dhe do te me japesh te drejte.
Ka nje pjese te popullsise se republikes se Shqiperise dhe jo vetem ku popullsia u zevendesua nga turqit sepse autoktonet i bene rrezistence. Kjo eshte historikisht e dokumentuar dhe ndodhi ne zonat fushore dmth ne 14% te territorit te sotem. Kjo eshte poashtu e vertete per trojet e tjera shqiptare si Morea dhe shume te tjera ne ate qe sot futet ne Greqi, Bullgari, Serbi etj. Ne te vertete per turqit ishte e pranueshme te deklaroheshe cdo gje tjeter pervecse shqiptar. Sidomos turqit preferonin fene orthodhokse per asrsye sepse ajo kishe ka ne gjeneze mbijetesen duke mbeshtetur sunduesin; kjo eshte edhe arsyeja perse u zgjodh nga caret e rusise si feja e tyre. Kjo eshte edhe arsyeja qe sot na e shpifen me Kristjanitetin fallco qe s'lane kujt pa ia shitur.
Nuk dua aspak te hyj ne polemika me individe te llojit tuaj, por po i shkruaj keto rreshta per ata individe qe kane mjaftueshem inteligjence qe te mos merren me fyerje apo sharje ordinere, por qe duan te dine historine si pjese e kultures se nje individi. Ne anektoden qe permendet ne kete artikull ka nje shprehje per te cilen dua te komentoj ku thuhet: "... «Ne do të përdorim të huazuara» vendosi shqiptari dhe u largua. Që atëherë, shqiptarët përdorin dhe jetojnë me shkrimin tonë grek”". Tani dua t'u kujtoj lexuesve te TEMA-s historine e dokumentuar te Etruskeve dhe Messapeve ne Itali, ku shkrimet qe akoma jane ne rrenojat e mureve qe ato popullsi ilire ndertuan me shume se 4 mije vjet me pare. Te tera fjalet qe duken qarte ne keto mure jane te shkruara me alfabetin qe ne sot njohim si "alfabeti grek", por fjalet nuk mundet te perkthehen me gjuhen e lashte greke, por me ate shqipe. Kete nuk e them une, por arkeologet dhe studjuesit profesioniste italiane. Nisur nga ky fakt, gjuha jone eshte shkruar mijera vjet me pare me nje alfabet qe mesa duket nuk eshte alfabeti "grek", por ai ilir, ose ne rastin tjeter mbase ai alfabet eshte perdorur nga te dy popujt, njesoj si sot alfabeti latin qe perdoret nga shume popuj qe nuk jane me prejardhje latine. Kjo eshte nje hipoteze qe meriton qe studjuesit profesioniste ta studjojne per te arritur tek e verteta hsitorike qe shume here eshte manipuluar nga politika e popujve me te medhenj.
Ore shqip, edhe une nuk po dua te hyje ne polemike me ty se me dukesh pak si i indoktrinuar me pseudopatriotizem, po te bej vetem nje pyetje: Ato mbishkrimet "shqip" qe thua ti perse jane gjetyr andej nga Italia e ketu ne Durres, a ne Kavaje, apo edhe ne Apolloni e Butrint nuk jane gjetur? Mos valle ketu ne Shqiperien tone Iliret nuk flisnin ilirisht, ashtu dmth shqip?
Pyetje me shume vend keni shtruar i dashur mik. Po a nuk me thua nese ka ndonje gje antike ne Shqiperi qe nuk u shkaterrua ne 500 vjet nga osmanet ne fillim e turqit me vone, komunizmi ne kohen e Enverit dhe vitet e fundit nga ata qe zaptuan trojet dhe ndertuan shtepi ne vende nga me historiket? Po te ishin ruajtur rrenojat e vjetra ne vendin tone sic u ruajten e ruhen ne Itali, me siguri qe do kishim gjetur gjera te vjjetra qe do na tregonin shume nga historia jone e antikitetit.
As ti as une nuk i dime gjerat qe jane shkaterruar, pra cfare eshte shkaterruar, dhe a jane shkaterruar? Ja ku e ke Butrintin, Apolonine, Durresin, e sa e sa site arkeologjike. Nuk me rezulton te jene gjetur shkrime ilirisht, dmth nga ato qe ti i quan "shqip" neper keto vende megjithese mbishkrime te tjera ka me bollek.
Ti nofka “replay to Sulltan” je nje sperm sulltani, sikur qe jane te gjithe greqirjet.
Kurse ti Janine qe nga nofka qe ke vene dukesh qe je grek/e safi. Nuk ke pas nevoje per sulltanin per te dale nga pidhi i sat'eme, te ka nxjerre direkt ndonje sherbetor kuajsh i jenicereve.
Pirdhu magjupi gjojagrek! Shumë libra shqipe u zhdukën nga klerikët grekë dhe progrekë. Ashtu si turqit edhe grekët i frikoheshin për vdekje vetëdijësimit kombëtar të shqiptarëve. Ti je mbeturinë e shekujve të kaluar.
He robqir se alvanoset te kan qir familjarisht. Shif sa mire po shkruan shqip?
ce do, imperative eshte performanca ekselente e lingua shqipe qe po zevendeson turqishten e trasheguar nga pushtuesit shekullor otoman….lol performanca imperative sidomos ne Tema…. lol
Të shkërdhevsha atë që të ka pjellë...
Ai ju shpërqëndron, të mos i kushtoheni njohurive që mund të merrnit duke lexuar shkrimin, ju shkoni e bini vetë me të dy këmbët në lojën e tij duke ju përgjigjur. Ndaj merrni frymë thellë, numroni deri në 100 dhe mos ju përgjigjeni provokimeve të tij. Shkurt injoroheni. Natyrisht ai do dalë me emra të ndryshëm, por përmbajtjen e ka të njëjtë, pesë fjalë fyese dhe provokative, ky është gjithë potenciali i njohurive të tij, kështu që keni për t'a diktuar shpejt.
Hahahaha...... o Lon loq@ e verteta eshte se une tall cart me turkokomentuesit e nuk me rruhet "Loni" fare se c'behet a do te behet ne Albanistan,ok. Por provokimi im nxjerr ne pah karakterin,injorancen,agresivitetin a terrorizimin nga ana e muslimon brother's m'Albanistan. Eshte per te cqier bithen kur shikon se ne c'gjendje mjerane a cmendurie jeni katandisur....! Vertetohet magjikia ime se: "nese gervish(provokon) sado pak nje turkoshqipfoles,do te zbulosh arabin qe ai fsheh mes veti....."!! Kshq mua nuk me ngelet gje tjeter vecse tju bie me rrocke(provokim) kokes...... hahahaha, gezuar ramazonin!
Dale dale mos u nxito palikari. Kete pune me mire se kushdo e dime ne pashallaret. Rraca arnaute ka qene dhe eshte e serte. Burrat luftonin dhe e kishin jeten kumar. O beheshin me pasuri nga lufta o vdisnin, kete parim kishin. Grate e tyre ishin te bukura po dhe ato te serta, Jeten e jepnin po nderin jo. Ndersa Yunanistani ka qene ndryshe. Ata ishin me te sterholluar, e donin jeten dhe e shisnin edhe nderin e grave edhe sumen e tyre perpara saj. Kshu qe mos hani mut kot. Arnautet ishin dhe jane te serte. Yunanistani qe me i bute.
O E verteta dhemb, Gjuha është folur ne fillim nga njerezit siu ka ardhur per mbarë psiko-fiziologjikisht, pa dallime racore, klasore etj, se per Zotin dhe Natyren njerëzit janë të gjithë njësoj dhe të barabarte... Alfabetet vijnë me pas, për të s'endetter mesazhin e folur. Krijuesi dhe mbajtesi gjallë i gjuhes është populli, i mesuar apo i pamesuar... Është populli pronar i gjuhes se tij dhe krijuesit e alfabeteve... Tani, shko dhe futi një tas mut...
S'dij nëse kanë mbet ende shqiptar ortodoks që flasin shqip në Shqipëri.Ikën në Greqi ku u rehatuar pasi u deklaruan grek dhe ndrruan edhe emer e mbiemër.Shqiptar ortodoks kishte sa ishte Kisha E Fan Nolit,tani është e Janullatosit,agjentit ushtarak grek.Se sa patriot ishin ortodoksët shqiptar flet fakti jo që u asimiluar ata nga Shqipëria,por edhe në Maqedoni ,e në Kosovë,u bënë grek e sllavë.E tmerrshme jo por ja që ka ndodh e po ndodh çdo ditë.
O Raif , kur të lexoj ty , më vjen jo për të vjellë , po për të dhjerë . Shqipëria ka 23 për qind ortodoksë dhe të tillë kanë mbetur prej mbi 20 shekujsh . Ka edhe 15-18 për qind katolikë , edhe këta të tillë kanë qënë e të tillë kanë mbetur . Pjesa tjetër 60-65 për qind , janë konvertuar në myslimanë në kohen e pushtimit turk , një akt i turpshëm e i pa shëmbullt në historinë botërore , që e bënë vetëm shqiptarët , as grekët , as serbët, as bullgarët , ndonëse edhe këta , si dhe shqiptarët , ishin të pushtuar nga Perandoria famëkeqe Otomane. Ndersa koqevarët dhe shqiptarët e Maqedonisë , u treguan akoma më të zellshëm në këtë tradhëti , u konvertuar gati 100% në fenë e pushtuesit , për një copë tokë , për një copë bukë . Janullatosi në Shqipëri ka 25 vjet kryepeshkop , ndërsa ortodoksët shqiptarë , 20 shekuj . Të kam thënë edhe herë tjetër o Raif , mos shkruaj për Shqipërinë se ti nuk e njef Shqipërinë dhe historinë e saj të shkuar e të tashme , ti njef Kosovën , madje dhe Kosoven pak e njef , shumë gjera i di gabim .
Sakt ne pergjithesi por gabon ne me kriesoren: turkoshqipfolesit nuk nderruan fene,kane po ate fe,po ate kulture (nese mund te behet fjale per nje gje te tille),po ate agresivitet,po ate DNA arabe.Turkoshqipfolesit erdhen mes kristianeve shqiptare,jane diverse qofte ne gjak,fe,identitet. E verteta dhe istoria jane kokforte,nuk ka Xhuf a pidh seme qe e tjeterson...
Ashtu si ne kohen e rilindasve, sot na duhet te merremi me te njejten fare te ndyre, te shiturit tek te huajit. Keta (te shiturit) jane elementet me te pavlere te nje shoqerie dhe kane ekzistuar tek cdo popull. Zakonisht te shiturit per t'u dukur se e meritojne pagen, behen nga me ekstremistet dhe perdoren si mish per top nga ata qe i paguajne. Punedhenesit e ketyre idioteve madje i perbuzin dhe tallen me ta. E bukura eshte se ne nje fare menyre te shiturit e kuptojne ose me mire e ndjejne kete dhe ne vend qe te veprojne dhe te perpiqen te ruajne ate pak dinjitet qe mund te kene patur, ata hidhen edhe me keq ne humneren e perbuzjes si nga populli i vet ashtu edhe me keq nga punedhenesi. Ketu e kam fjalen per tipa si "E verteta dhemb..." dhe te tjere si puna e tij. Mos u merrni ma tipa si keta por me perparimin tuaj dhe te femijeve tuaj. Kur detyrat t'i kemi kryer dhe te gjithe si popull te perparojme dhe jetojme mire, jam i bindur qe keta do te kthehen dhe do te behen me atdhetare se ata qe dhane jeten per gjuhen e Shenjte Shqiptare. Atehere do te jete koha kur llogarite duhet dhe do te behen.
Shodrano, kot po te pyes une ty, mos e ke pas gjo baben hoxhe ti?
O Ded koqja, Ne Shqiperi sot ka 7%ortidoks. Nga Shqiperia sot, kryeisht nga Mirdita, Puka e Shkodra me rrethinat i kane shitur oer shkjaun mbi 15mij vajza shqiptare. O Ded koqja qe qelbesh rende, perse nuk na tregon a guxojne arberit ne Greqi te mbahen oer shqiptar? Sa milion shqiptare i asimiloje dhe i mohon greqiri orthodoks? Po Agimi i Art i shqiptarve irthodoks per kerkon aneksimin e Shqiperise se Jugut dhe mohon shqiptarine? E ded koqja, o qelbesire vazhdo ha mut se kete e ben per zanat.
Dede dhe mund the shtosh qe ne Greqi nuk Jane Ortodoxet qe pagezohen e behen Greek por Este nje shumice e madhe e refugjateve shqiptare muslimane qe po nderrojne emer e fe.Sidomos femijet e tyre qe po marrin edhe shtetesi Greek.
Asnje tourkalvanos a tourkotsamis nuk ndrron fe apo te vaptiset ne kristianos!!! Emrat e gyzelave tourkalvanoi jane Klajdi,Miri,Xhon(Kennedy edhe pse babane e quajne Myqo)!!! Giulio,Jurgen(Klisman) apo Armando (Maradona)!!! Ajo qe bie ne sy mes beqirave tourkalvanoi eshte se nuk vendosin emrat e paraardhesve te tyre turq...!! Jane kristianet orthodhoxe ata qe jane njehesuar me t'adherfia greke,fundja jane nje fe,nje DNA,nje temperamet nje gjak.
Ashtu si ne kohen e rilindasve, sot na duhet te merremi me te njejten fare te ndyre, te shiturit tek te huajit. Keta (te shiturit) jane elementet me te pavlere te nje shoqerie dhe kane ekzistuar tek cdo popull. Zakonisht te shiturit per t'u dukur se e meritojne pagen, behen nga me ekstremistet dhe perdoren si mish per top nga ata qe i paguajne. Punedhenesit e ketyre idioteve madje i perbuzin dhe tallen me ta. E bukura eshte se ne nje fare menyre te shiturit e kuptojne ose me mire e ndjejne kete dhe ne vend qe te veprojne dhe te perpiqen te ruajne ate pak dinjitet qe mund te kene patur, ata hidhen edhe me keq ne humneren e perbuzjes si nga populli i vet ashtu edhe me keq nga punedhenesi. Ketu e kam fjalen per tipa si "E verteta dhemb..." dhe te tjere si puna e tij. Mos u merrni ma tipa si keta por me perparimin tuaj dhe te femijeve tuaj. Kur detyrat t'i kemi kryer dhe te gjithe si popull te perparojme dhe jetojme mire, jam i bindur qe keta do te kthehen dhe do te behen me atdhetare se ata qe dhane jeten per gjuhen e Shenjte Shqiptare. Atehere do te jete koha kur llogarite duhet dhe do te behen.
“Viktor” leshi, perse genjen vehten e krimb zvarranik. Po cili orthodoks ne Greqije guxon te deklarohet jo grek? Po atberit qe jane orthodoks a lejohen te ken te drejtat e tyre etnike? Edhe ti “Viktor” je vecse nje sperm e Sulltanit,
O Deda dioti, Vizito kishat orthodokse dhe te shohesh sesia i greqizon Janullatosi o qelbesire, fshin shqipen e vendosh greqirjen. Ka i poshter qe je o qepbesire. Mbi 15 mije vajza shqiptare ua shitet shkjaut dhe ato tani pjellin shkije qe neser te ju prejn si kecin. Njejte edhe orthodoksia e Greqijes, edhe aty mohojne shqiptarine, madje ekstremistat ma te medhenje anishqiptare jane pikesirishtshqiptaret orthodoks te agimit te art. Po Noli perse e mohojne o Ded qelbesira?
O Frok turku , në të gjitha kishat ortodokse të shqipërisë , meshat dhe predikimet bëhen në gjuhën shqipe , nuk ka asnjë gërmë të shkruar në greqisht . Po ç'të detyron të gënjesh e të mashtrosh , a i vrarë ? Le që ti nuk je as shqiptar i Shqipërisë , shikp më mirë xhamitë e Kosovës dhe na thuaj në ç'gjuhe janë shkruar murret e xhamive . Cilën kish ortodokse paske vizituar ti , që qënkan prishur gërmat shqipe dhe zëvëndësuar me gërma greke ? Gënjeshtar e mashtrues i qelbur .
Mashtrues nje korrak turkoshqipfoles!? Aspak, eshte identiteti i tij turk qe nuk e lejon te jet gje tjeter vecse i paftire e mashtrues.....! Kshq file mou, vari kkkkkkk....pune korrakesh tourkalvanoi!
Unë jam ortodoks praktikant dhe shkoj çdo të djelë në kishë , nuk kam parë e dëgjuar as të predikohet e as të shkruhet greqisht . Ti je një maskara islamik , që me siguri ke qënë në Siri me ISIS . Zagar i fëlliqur . Koqevar i qelbur . Nga ju injorantët e Kosovës do marim mend neve , ju jini një shekull mbrapa botës .
O Ded muti, po ndalni shtijen e vajzave tua qe i shisni te shkjau se lat nam, o plehro. Ndlani se i knaqet shkijet o legena. Shqiptaret e vertet kane te gjitha besimet fetare brenda, o i mallkuar! Po Janullatosi qe te mohon Nolin e te ndryshon emra rrugesh e te nderon gjenocidialet antishqiptar nuk i sheh o “shqiptar” londinez. Po kishat ortodokse shqiptare, si ajo e Tiranes qe ta kthej ne pamjen sikur greqirje keto nuk i sheh o ndytesire. Ne Kosove luftuame sebashku, ne katoliket dhe muslimenaet. Madhe barren kryesore kunder shkjaut e kane mbajtur vellezerit tane misliman. Po tu je vec se nje injorant qe lakmon koqet e shkjaut dhe greqirit. Shqiptaret do te ecin para vetem kur te ndahen perfundimisht nga kishat grekoshkije. Kete e ka provuar historia. Po ti nuk je Dida, ti je nje shkja greqirje qe vjen e lavderon kolonelin e Asfalise Janullatosin kete matrapaz qe u be pronar me 7 hidrocentrale ne Shqiperi. Ikni qelbesira sllavoaziatike grekoshkije.
O Geg i pabese,po ti thuaj o beqir qe baben a nonen e ke turk.....fundja nuk perben mekat me qen korrak turkoshqipfoles! Prandaj edhe bayrakun e keni me di koka....babe turk e none katholike!
Ke shume te drejte Dede, keta kane krijuar nje genjeshter dhe vazhdojne e shpifin sikur ne kishat tona flitet greqisht. O injorante, greqisht flitet aty ku ka greke, shqiptaret luten dhe pershendeten ne shqip me njeri tjetrin. Ortodokset shqiptare nuk pershendesin njeri-tjetrin me "Selam Alejkum" o injorante. Shqiperia nese ekziston sot, ekziston fale ortodokseve dhe katolikeve shqiptare, se te ishte per ju injorantet islamike, do te ishte copetuar kur gjysherit tuaj shkonin pas Haxhi Qamilit duke kerkuar Baben. Nese shikon se kush ka dashur dhe ka shitur pjese te Shqiperise, po ua tregoj une: Esat Pashe Toptani, Ahmet Bej Zogu, Sali Vuk Sheqere Berisha, pervec ketij te fundit qe eshte sperme serbe, ju duket ndonje tjeter ortodoks?
Kopenhag qepbesira, perse nuk behesh gjithe perfshires e te permendesh edhe tradhetaret there. Harrove Janullatosin qe gjunjezon secilin “shqiptar” kryeminister. Po ramovicin perse e “harron” qe i dha detin greqirve, ate qe e nisi berishovic e perfundoj suksesshem ramović. Po prefektin e Vlores ate greqirin e partise Mavi perse e gendosi Rama ne Vloren e Flamurit per prefekt. Po Vangjelis Tavos-in Ramovic e beri kryebashkiak te Himares.
Je shume i sakte
Deda-para se te jesh patriot duhet te mbijetosh. Nuk jane vetem shqiptaret qe u konvertuan ne myslimane. Ne Bosnje ndodhi e njejta gje. Koha kur shqiptaret filluan te konvertohen ne mase ne fene myslimane perkon me periudhen e te ashtuquajturit "revolucioni grek" qe ne te vertete ishte nje revolucion (nese mundet te quhet keshtu) mbi baza fetare te nisur dhe udhehequr pikerish nga shqiptaret allvanitas.Eshte aq i vertete ky fakt, saqe te tere heronjte e ketij revolucioni, pa perjashtim jane allvanitas, pra shqiptare ortodokse. Ne vitet 1821 deri ne 1831, kur Greqia u shpall e pamvarur, Perandoria Osmane ishte ne prag te kollapsit politik dhe e pazonja qe te kontrollonte territoret e saja ne Europe e me gjere. Fuqite e medha po shkepusnin njeren pas tjetres territore te gjera nga kjo Perandori, duke filluar me Greqine, Serbine, Malin e Zi, Bullgarine e Rumanine. Te tere keto vende ishin ne kufi me vende te krishtera si Rusia apo Italia e Austro-Hungaria, te mbeshtetura ne te tjera fuqi si Gjermania, Franca dhe Britania. I tere ky copetim territoresh u be per aresye strategjike e politike te ketyre fuqive, duke ngritur shtete satelite te tyre. Pergjigja e Portes se Larte ishte e karakterit administrativ, duke kerkuar qe te krijonte nje kordonte popujve me fe islame per te ndalur agresionin e perendimit mbi territoret e saja perendimore. Keshtu u vendosen ligje ne Shqiperi dhe Bosnje, te cilet diskriminonin te krishteret, njesoj si ne Irlande, ku britaniket vendosen ligje qe favorizonte protestantet ne kurriz te katolikeve. Keshtu ne ate vend, cdo katolik, qe te kishte te drejten per te votuar duhet te zoteronte nje sasi te caktuar toke. Kur babai vdiste, kjo toke ndahej midis djemve, duke e reduktuar sasine e tokes qe nje katolik zoteronte, deri ne humbjen e te drejtes per vote. Protestantet nuk e kishin kete kufizim dhe prandaj kontrollonin qeverite qendrore dhe lokale ne ate vend. Kjo strategji u kopjua ne nje mase me te avancuar nga Porta e Larte, duke futur ne Shqiperi dhe Bosnje ligje si ai i takses se kalimit te prones nga babai tek djali per te krishteret nderkohe qe myslimanet e benin kalimin pa asnje takse. E drejta e mbajtjes se armeve ju njihej vetem myslimaneve. Te krishteret qe kapeshin me arme, burgoseshin. Marrja e djemve per ne ushtrine jenicere te osmaneve, apo e ashtuquajtura "takse e gjakut", ishte shkaterruese per familjet e krishtera. Mjafton te kujtojme se prinderit e moshuar gjithmone vareshin nga femijet djem per te mbijetuar. Marrja e ketyre djemve ne ushtrine osmane, ku me te shumtit kurre nuk u kthyen, ishte e shkaterruese per keto familje. Nisur nga keto ligje qe u zbatuan ne Shqiperi dhe ne Bosnje, njerezit filluan qe te konvertohen ne fene islame, pikerisht per te mbijetuar dhe per te ruajtur familjet dhe trashegimtaret e tyre djem. Eshte kjo sa e vertete dhe po ashtu e dallueshme, pasi ne zonat ku administrata osmane e kishte te pamundur qe te futej per te detyruar vendasit qe ti bindeshin ketyre ligjeve qe permenda me siper per aresye te terrenit te thyer, banoret jane edhe sot te krishtere, njesoj si te paret e tyre, nderkohe qe pjesa me e madhe e popullsise qe jetonte dhe jeton aktualisht ne zonat e ulta te vendit, jane myslimane. KEto ishin aresyet qe kemi sot fe te ndryshme, por kjo nuk i ben te krishteret me shqiptare se sa myslimanet shqiptare, pasi se bashku kane dhene dhe japin edhe sot kontribut te cmuar per prosperitetin e vendit tone.
O Shqip.tar vendi,keto pordhe me rigon eshte mire ti tregosh femijeve qe ti marri gjumi..... Sipas logjikes tende nese gjithe kristianet shqiptare ktheheshin ne myslo do te pasuroheshin me toka,arme e turkish coffee me shurre deveje....athere cilet do te punonin a paguanin taxa!? Djegia e priftit orthodhox nga turqit apo edhe djegia e Voskopolit me vone ishte se ata nuk pranuan te nderronin fene orthodhoxe,ok E nuk u joshen (sipas teje) me toka e saraje turke.... Edhe ne kohen e sumqir Laverit apo sot orthodhoxet nuk pranojne te martohen me "ish kristianet e turqezuar"(sipas teje) pervecse disa te tredhurve(atheoi).....!
Me falni more zoteri, por une flas me ato qe kane mend qe te hane arsye, jo me "shkencetare" te nivelit tuaj. Tipat si ju, kerkojne te mbjellin percarjet. Keto qe kam shkruar nuk i kam shpikur une, por jane te shkruara ne arkivat e Turqise dhe sidomos ne arkivat e Selise se Shenjte e Venedikut. Nese do e perdornit kohen per te lexuar apo kerkuar te verteten ne libra, ne vend qe te shani te tjeret, me siguri qe do ti dinit keto fakte.
Dedë manipuluesi,ortodoks të rinjë shqiptar në Shqipëri nuk ka ata kanë kur në Greqi dhe janë bërë grekë.Unë Shqipërinë e njof larg më mirë se ti,jamë së paku gjysmën e kohës në Shqipëri.Kurse për të tjerat s'po të them gjë të paskan treguar të tjeret.Një gjë po ta përsërisë je manipulues dhe i pa dishëm.
Deda- antishqiotar grekoshkja, Ne shqiptaret tanime e kuptuam se: islamizmi ishte mjerimi yne kurse orthodoksizmi ishte dhe shkaterrimi yne me i madh. Si ka mundesi Deda berllogu qe nuk e kupton kete? Jane mbi 8 milion shqiptare ortodoks qe i asmiloj ortodoksia greqitje dhe madje po i rimonton kunder Shqiperise.
Pirdh o Raif kamikazi
Raif idioti , ortodoksët dhe katolikët shqiptarë , ishin të vetmit patriotë të vërtetë nga gjithë shqiptarët e tjerë . Ata duruan masakrat dhe krimet monstruoze të halldupëve pushtues turq , por fenë , zakonet , emrat nuk I ndruan , janë vërtet nderi i popullit shqiptar . Nuk ka pasur e nuk ka asnjë asimilim të ortodoksëve shqiptarë , që kanë nxjerrë patriotët e mëmëdhetarët më të flaktë të popullit shqiptar . Shkolla e parë shqipe , është hapur në Korçë nga ortodoksët e Korçës me drejtor Petro Nini Luarasin dhe pastaj edhe mësonjtorja e vajzave po në Korçë nga motrat Qiriazi , e frekuentuar vetëm nga vajza ortodokse , sepse myslymanet nuk e kalonin as pragun e derës së shtëpisë , por rrinin të burgosura me thes në kokë . Kjo është e vërteta e ortodoksëve shqiptarë , o Raif turku .
Dashi, keni probleme ne njohjen e historise se Shqiperise. Te krishtere mbeten banoret e zonave malore, ku ushtrite osmane e ato turke me vone nuk hynin dot per te detyruar banoret qe te konvertoheshin dhe nuk eshte aspak e vertete se disa te krishtere i rezistuan represionit osman per te mos nderruar fene. Shiko se kush krahine ka mbetur e krishtere ne Shqiperi dhe bej nje shetitje ne ato zona per te pare se sa i thyer eshte terreni atje. Fakt eshte se "myslimanet" shqiptare e pine alkolin me shume se sa te krishteret. Po ashtu, ata kane kontribuar per pamvaresine e Shqiperise dhe formimin e shtetit te pare Shqiptar sebashku me vellezerit e tyre te krishtere. Lexo listen e delegateve qe nenshkruan deklaraten e Pamvaresise se vendit ne 28 Nendor 1912, per te pare se jane shume "myslimane" shqiptare ne ate liste. Mos perhapni percarje midis shqiptareve, pasi keshtu beni pa dashje punen e armiqve te kombit tone. Feja e shqiptarit eshte shqiptaria ka thene i krishteri Vaso Pasha.
po ne myzeqe ,,,shum katunde me orthodhoks pse nuk e nderruan fen ,,,,turku e kish te lehte ,,apo kishte balt shume ,,dhe te grinin konupet ,,dhe nuk mundej te futej me asqer turkoallvani,,, haha
Pamvaresisht nga sarkazma qe jeni perpjekur te perdorni, kjo qe keni bere eshte nje pyetje me vend. Ne Myzeqe, pronaret e tokave kane qene bejleret e medhenj, ndersa fshataret e thjeshte ishin argate ne tokat e tyre. Ata nuk kishin prone per tua lene djemve, prandaj mbeten te krishtere.
Po ne himar qe kishi toka ,,,pse nuk u ben turq myslyman ? ,,,,apo,,,,,
Dashi me brir,Motrat Qiriazi si ortodokse nuk i ka penguar të bëhën maqedone,pra janë asimiluar.Një trashëgimtar i tyre ,po maqedon që nuk din shqip fare kohe të fundit e ka përmend dikund se të paret e tij kanë qenë shqiptar!Për Petro Ninin Luarsin respekt,por me një lule s'qel pranvera.Falenderone Enver Hoxhë që ua prishi fenë se sot nuk do ishit shqiptar asnjë.E verteta nuk futet në thes.Ne cdo ditë i shofim shqiptaret që jetojnë në Greqi që janë zhduk qysh gjenerata e parë janë asimiluar.Bëri qef vetit sa të duash dhe gënje vetin por jugu i Shqipërisë iku për lesh.Iku Himara,po në rrugë e sipër është edhe Korça ku kryesisht flitet greqisht.
Ore Raif , unë jetoj në Korçë , jam korçar brez pas brezi dhe po të siguroj që , në Korçë , askush nuk flet greqisht . Korça nuk ka pasur e nuk ka grekë , me përjashtim të disa grave greke të martuar me shqiptarë , që punonin në Greqi në kohën e Zogut . Pse e ke këtë mani të gënjesh e të shpifësh ? Po i lexoj të gjitha komentet e tua prej idioti . Ç'është kjo Himarë që na i paska marrë greku ? Himara është 80 për qind me shqiptarë të Labërisë . Pse u zgjodh një kryetar bashkije minoritar ? E ku është e keqia këtu , minoritarët janë banorë që jetojnë në Shqipëri dhe kanë të drejtë të zgjedhin e të zgjidhen . Aq më teper që këtij kryetari që u zgjodh në Himarë , Greqia ja ka hequr nënshtetësinë greke . Tjetër : Ku janë këta ortodoksë që I paska asimiluar greku ? Korça është qëndra e ortodoksisë shqiptare , ortodoks jam edhe unë , askush nuk na ka asimiluar . Po , është e vërtetë , që shumë emigrantë në Greqi myslymanë , janë pagëzuar dikur për të marrë dokumenta greke , ndërsa ortodoksët shqiptarë , nuk ka pse të asimilohen e pagëzohet, ata janë ortodoksë dhe të pagëzuar në Shqipëri . Raif , je shumë naif , i pa ditur , gënjeshtar që nuk e ke fare idenë për Shqipërinë . Shkruaj në gazetat kosovare për Kosovën , jo për Shqipërinë , që nuk e njef fare dhe ja fut kot së koti .
Ore rrotë mulliri , Raif turku , motrat Qiriazi nuk i ka asimiluar askush , njëra jetoi e vdiq në Korçë , kurse tjetra , Parashqevia jetoi e vdiq në Tiranë .
Keto jane alfabete te ndryshme greko qirilike per orthodhokset ,,,,dhe jo per turkoshqiptaret myslyman ,,,,,,qe shkruanin arabisht dhe osmanisht ,,,,mos i beni bashk turk e kaur si i bente enveri ,,,,kan qe te ndar ,,,,tjeter kisha ,tjeter xhamija ,,,,
Pjesa derrmuese e shqiptareve nuk ka pyetur per besimet fetare , por kane qene e mbeten pragmatiste , besimtare te nje jete materiale gjithenje e me te mire . Ata kane qene e mbeten PAGANE . Nje gje te tille e rikerkuan me force edhe rilindasit tane te pa vdekshem , duke na lene postulatin : . . . mos shikoni kisha e xhamija , FEJA E SHQIPTARIT ESHTE SHQIPTARIA . Me qarte se kaq , nuk mund te thuhet . Le te lehin sa te duan greket , turko -arabet e cdo forme tjeter fantazmash .
Ja dhe i tredhuri i rradhes.... bastardhos! Ateist/Atheos ,mendon se sa je gjalle je nje...rrot cari (ateist)por kur ta "palosesh" ati te pret nje gjisme hene ...... Feja e shqiptarit ka qen eshte e do te jet: Kristiane! Sa per ju,bjerini me dore ne xhami.... gezuar ramazonin!
Shko mor kar e pi ilacet qe te mos flasesh gomarlleqet qe i perserit cdo dite, nga mengjezi ne darke.
Ashtu si ne kohen e rilindasve, sot na duhet te merremi me te njejten fare te ndyre, te shiturit tek te huajit. Keta (te shiturit) jane elementet me te pavlere te nje shoqerie dhe kane ekzistuar tek cdo popull. Zakonisht te shiturit per t'u dukur se e meritojne pagen, behen nga me ekstremistet dhe perdoren si mish per top nga ata qe i paguajne. Punedhenesit e ketyre idioteve madje i perbuzin dhe tallen me ta. E bukura eshte se ne nje fare menyre te shiturit e kuptojne ose me mire e ndjejne kete dhe ne vend qe te veprojne dhe te perpiqen te ruajne ate pak dinjitet qe mund te kene patur, ata hidhen edhe me keq ne humneren e perbuzjes si nga populli i vet ashtu edhe me keq nga punedhenesi. Ketu e kam fjalen per tipa si "E verteta dhemb..." dhe te tjere si puna e tij. Mos u merrni ma tipa si keta por me perparimin tuaj dhe te femijeve tuaj. Kur detyrat t'i kemi kryer dhe te gjithe si popull te perparojme dhe jetojme mire, jam i bindur qe keta do te kthehen dhe do te behen me atdhetare se ata qe dhane jeten per gjuhen e Shenjte Shqiptare. Atehere do te jete koha kur llogarite duhet dhe do te behen.
Ky” e verteta dhemb” eshte qepbesire 300 euroshe. Shkruan shqip por leh greqirshe sepse ha buken e greqirve sllavoaziatik-pontiakoanadollak. Rrofte shqiptaria! Mallkuar qofshin 300 euroshet e damkosur, kero qitje janulle.
O e "Verteta.. idiote! Po lexoje mor I uruar deri ne fund shkrimin. Sepse s'mund te abuzosh per ego nacionaliste. Se pyetja eshte: cila eshte e verteta? Dikush po te thote se gjuha e folur eshte e para! Shqipja deshmohet shkencerisht si gjuhe e lindur 6000 vjet. Ne fakt ka nje popullat qe e ka ruajtur. Pale po te ishte shkruar gjeresisht! Askush se parashikon se cdo ndodhte! Megjithate dhe ashtu e folur, pavaresisht perdorimit te shkronjave te tjera, shqipja qendron nder gjuhet me te vjetra. Interesant eshte fakti se ka nje hipotez se grewishtja me 26 shkronja, te quhet "moter e vogel" e shqipes! Thone se shqipja ka kontribut te vecant ne deshifrimet e shkrimeve te etruskeve! Shqipja eshte nje gjuhe e mrekullueshme. Sepse larteson njeriun shume! E ve baraz me Zotin! Sepse ne shqip ne drejtohemi tjetrit me fjalen Zoti filanx, ne vend te perdorimit te fjales "Qirje" apo "Palikari" qe perdorni ju ne greqishte. Jam dakort dhe mire beni, por ne fakt per ne shqiprtaret ato shkaktojne dhe na rikujton process apo organe kenaqesie, qe ne nuk mund ti perforim lehtazi dhe pa konteks. Por dicka nuk shkon.... Sinqerishte kur takohemi me grek dhe ata na drejtohen ne publik me keto ne ndjehemi keq, dhe keqkuptohemi, ndonjehere edhe skuqemi. Pra Qirje apo Palikari " E verteta dhemb" me vjen keq te drejtohem keshtu, per shkak te injorances se frikeshme qe demostron. QIRJE " E V...." respekt per gjuhen greke por edhe ate shqipe. Jane gjuhe te folura prej mijra vjetesh!
O Myqo,nuk eshte nevoja te shkruash nje carcaf per te shpehur a thexuar dicka,ok.Me di rreshta i zgjuari tregon bagazhin e tij kulturor a istorik,ok. Une thexova se ishin,jane e do te jene kristianet orth/xe ata qe mbajne gjalle identitetin, kulturen,fene shqiptare kristiane pse jo dhe existencen e vet Shqiperise. Se po qe per muslimon brother's,dihet se ki vend do te katandisej ne bourdhelo islamikesh....pa kulture,muzike arabe, xhamija,teqe,jete primitive,dasma a ceremony mortore made in Turkmenistan Pata rastin te shkoja ne nje varreze ,per te kujtuar nje filo,,,,,katastrofe,e turpshme,madje e peshtire....bote e trete Mendoj se sunitet apo shiitet edhe ne boten tjeter jane "pa kulture"..... hahahaha!
Ashtu si ne kohen e rilindasve, sot na duhet te merremi me te njejten fare te ndyre, te shiturit tek te huajit. Keta (te shiturit) jane elementet me te pavlere te nje shoqerie dhe kane ekzistuar tek cdo popull. Zakonisht te shiturit per t'u dukur se e meritojne pagen, behen nga me ekstremistet dhe perdoren si mish per top nga ata qe i paguajne. Punedhenesit e ketyre idioteve madje i perbuzin dhe tallen me ta. E bukura eshte se ne nje fare menyre te shiturit e kuptojne ose me mire e ndjejne kete dhe ne vend qe te veprojne dhe te perpiqen te ruajne ate pak dinjitet qe mund te kene patur, ata hidhen edhe me keq ne humneren e perbuzjes si nga populli i vet ashtu edhe me keq nga punedhenesi. Ketu e kam fjalen per tipa si "E verteta dhemb..." dhe te tjere si puna e tij. Mos u merrni ma tipa si keta por me perparimin tuaj dhe te femijeve tuaj. Kur detyrat t'i kemi kryer dhe te gjithe si popull te perparojme dhe jetojme mire, jam i bindur qe keta do te kthehen dhe do te behen me atdhetare se ata qe dhane jeten per gjuhen e Shenjte Shqiptare. Atehere do te jete koha kur llogarite duhet dhe do te behen.
Kur edhe vete armiqte e tu kane admirim per trimerine dhe mencurine tende, atehere ke arritur piken me te larte ne jeten tende. Keshtu, turqit kane nje admirim te madh per rracen shqiptare, apo arrnautet, sic na quajne ata. Kush di gjuhen turke e di se sa kuptime ka fjala "arrnaut" qe perdoret ne konokacione te ndryshme, gjithmone ne sensin pozitiv. E pra osmanet e vjeter dhe turqit me vone i kishim armiq, por trimeria dhe mencuria e kombit tone i ka bere aq shume pershtypje atyre saqe te na konsiderojne "rrace superiore" dhe kete e kam degjuar nga shume turq qe kam njohur ne Kanada.
Ja edhe nje masturbator pseuopatriot qe shitet edhe si inxhinier. Kush pjerdh ne Kanada per shqiptaret mer lesh, ne Kanada te gjithe jane njelloj trima, te bukur e te mencur. ti ke zene ndonje shok turk e i beni qejfin njeri tjetrit, aspo si?
Ve bast me ke te doni qe komentuesi i pare ketu eshte nje prift i shuguruar nga koloneli i Asfalise Janullaqis dhe puna , apo detyra kryesore e tij nuk eshte per punet e perendise , por anonimati ne rrjetet sociale per te mbjelle peshtjellim e hamulli si te ishin 300 apo 400 vjet perpara , te vjelle vrer , te perbalte nxije gjithecka eshte shqiptare , te urreje me thellesine e shpirtit kombin shqiptar , pike per pike ashtu sic ka vepruar nder shekuj kisha famekeqe greke . Duke u sjelle ne menyre te dhuneshme e kaq shtazarake me shqiptaret , kerkojne pastaj te repektohen e trajtohen njerezisht ! Kjo nuk ka per te ndodhur kuuuuurre , hendeku sa vjen e thellohet e zjarri i urrejtjes shtohet e shtohet midis dy popujve , duke i bere argumentet e fajsise greke mal mbi malet , te pa kaperxyeshme por qe me siguri i gjithe ky llum do t`iu bjere mbi fytyre .
Pirdh o cironke pirdh se i ke pa ere.....! Voskopoli u dogj di here,njehere nga turqit dhe se diti nga ju muslimonet,pse!?
Ky nofka “E verteta dhemb…” eshte sperm e sulltanit qe e sollen ketu ne tokate shqiptare vone ne fillim te shekullit 20. Eshte sperm sulltani- karamanlisaziatik.
Po të jesh korçar ti , unë shpohem në hundë . Komentet nuk janë për grekun , që ti e urren aq shumë , ndërsa unë , si korçar i vërtetë , pavarësisht nga ndonjë rezervë që kam për grekët nuk jam me mendimin tënd . Shqiptarët , të parin vend që shkelën , kur nuk kishin as brekë në bythë , ishte Greqia . Më kujtohet që ktheheshin nga kufiri grek , që u bë han pa porta , të mbushur plot e përplot me plaçka e lecka , që shqiptarët nuk i kishin parë me sy . Pra , greku( populli) i priti si gjynahqarë e fukarenj dhe i ndihmoi . Më vonë filluan të qëndronin dhe për të punuar . Mirpo , u dynd e gjithë Shqipëria , edhe kriminelë e delinkuentë , që krijuan shqetësime te popullsia e thjeshtë , nganjëherë tepër serioze , që detyruan policinë dhe shtetin të keqtrajtonte emigrantët . Greqia , një vënd jo me ndonjë demokraci të konsoliduar , i kalonte shpesh detyrimet dhe të drejtat e njeriut . Këtu fillon edhe zanafilla e urrejtjes shqiptaro-greke . Politika infantile e qeverisë greke me "operacione fshesa" e të tjera marrëzira shtuan akoma më tepër urrejtjen . Sidomos , kur shqiptarët kaluan detin dhe shkuan në Itali , Gjermani , Francë e kudo në Evropë , ku gjetën një tjetër ambient , sjellje dhe trajtim të këtyre vëndeve me të vërtetë demokratike , akoma më tepër u shtua urrejtja për trajtimin që kishin pësuar në Greqi . Megjithatë , duhet thenë që , shqiptarët përfituan ekonomikisht nga Greqia , mësuan zanate , fituan lekë , u bënë me vila nëper fshatrat e tyre , sidomos Korça dhe zonat për rreth saj . Prandaj , o Korça ? ! , thirrja që bën ti me aq urrejtje për popullin grek , nuk është e drejtë , jo vetëm për grekët , por për asnjë popull tjetër , ato mendime nuk janë të mira , aq më tepër me popuj fqinjë .
“Jugolindor nga Korça”, Ti lirisht shpo hunden dhe vazhdo e shpo edhe ate qe shpon dite per dite, ate qe s’thuhet. Po shqiptaret lane djrese gjak e jeen per kete qe sot e quajne Gre qije. Ik o pegen merr ndonje liber e fillo lexo.
Vetem te krishteret jane marre me kete vend. Ne fakt te vetmit trashegimtare te arberoreve. Turko-shqiptaret vone filluan te merren pasi kaluan disa breza ne keto troje dhe femijet e tyre kerkuan identitetin e ri, ate shqiptar.
Ky artikull eshte dicka e vyer . Nga komentet kuptoj sa e domosdoshme eshte ti bllokoni disa psikopate . Faleminderit per botimin
Bravo, sakte e keni thene. Eshte e turpshme se si disa individe me nje intelekt per te ardhur keq perdorin nje fjalor qe TEMAs nuk i ben nder si gazete serioze.
Pse nuk postini shkrimet origjinale? “Populli shqiptare…” pse genjeni lexuesit? Nxire origjinalin
Arberia akoma e pushyuare nga turku dhe turkoskiptaret rrace m uti
Bllokim d.mth. kapslluku i do bere artikullit, per te tjerat nuk ka koment.
Ajo që bie në sy është se te treja alfabetet janë fryt i punës së komunitetit krishterë orthodhoks. Faktet janë fakte.
the te verteten ,,,po kush te kupto ,,, bravo ,,,
Ashtu si ne kohen e rilindasve, sot na duhet te merremi me te njejten fare te ndyre, te shiturit tek te huajit. Keta (te shiturit) jane elementet me te pavlere te nje shoqerie dhe kane ekzistuar tek cdo popull. Zakonisht te shiturit per t'u dukur se e meritojne pagen, behen nga me ekstremistet dhe perdoren si mish per top nga ata qe i paguajne. Punedhenesit e ketyre idioteve madje i perbuzin dhe tallen me ta. E bukura eshte se ne nje fare menyre te shiturit e kuptojne ose me mire e ndjejne kete dhe ne vend qe te veprojne dhe te perpiqen te ruajne ate pak dinjitet qe mund te kene patur, ata hidhen edhe me keq ne humneren e perbuzjes si nga populli i vet ashtu edhe me keq nga punedhenesi. Ketu e kam fjalen per tipa si "E verteta dhemb..." dhe te tjere si puna e tij. Mos u merrni ma tipa si keta por me perparimin tuaj dhe te femijeve tuaj. Kur detyrat t'i kemi kryer dhe te gjithe si popull te perparojme dhe jetojme mire, jam i bindur qe keta do te kthehen dhe do te behen me atdhetare se ata qe dhane jeten per gjuhen e Shenjte Shqiptare. Atehere do te jete koha kur llogarite duhet dhe do te behen.
E kishe mire nick-un "Shqip" a "Love Albanistan" pse kakaris si Shkodran prej Puket....!? Me i ndershem do te ishe me identitetin tend origjinal si "kercikuq" Mallakastre me banim ne Fir a Lushnje....ade gezuar bektashians n'Tomorrin e Baba Rrahimondi me tanga.
“E verteta dhem..” ti je sperm sulltani.
C'ke ti qe te merret goja, te djeg gje? Ah ndoshta e ke gojen plot me sp.. ose m.. Me vjen keq por ti Gegnishten ti nuk e "shkipton" dot. Personalisht per pukjanet kam shum rrespect sepse jane burra dhe kete e kan treguar me shekuj. Do ta quaja per nder te isha prej andej. Megjithate, un origjinen e kam prej Peshterit dhe rreth viti 950 parardhesit e mi u zhvendosen drejt Kosoves e Malesise se Mbi Shkodres per arsye te 200vjet lufte me hordhite e shkjave pagane qe luftonin kunder Ilireve katolik. Keto jane fakte te shkruara dhe jo mermeritje te nje paraziti te peshtire qe shet cdo gje per lemoshe. Un jam Shkodran ma gjate se sa fisi jot i pa fe e i pa zakon ka ne Ballkan.
Nen pretekstin „ e te shituruve, e luftoni te verteten shekuj me radhe. Dhe ja ku jemi sot, te dermuar e te shkarruar si shoqeri nga orientimet tuaja qe detyre keni vetem nje gje; shendrrimin dhe asimilimin e ketij kombi ne nje cope m.. ti, zoteri Shkodrani.
Shqipe e shkruajtur arabish apo lesh lesh me nje alfabet qe nuk i perket shpellareve te shqipes, ku vetem 5-10% jane fjale shqip, te tjerat arabisht dhe tur-qisht.
Hidhuni e perdridhuni sa dhe si te doni por nga islami dhe myslimanet shqiptaria vetem deme ka pasur, ka, dhe do ket. Lereni te verteten te triumfoje dhe pranojeni se shkatrruat gjenezen e nje rrace permes beduinerise.
Shumica e komentueseve nuk dine te lexojne ose kane haruar po te ishte ndryshe nuk do te komentonin me mllefe injorantesh, por do te ishin te arsyeshem dhe te ditur Padituria eshte pjelle e injoroances. Shkrimi hap horizont kulture mbi historine e gjuhes shqipe. Kjo eshte e rendesishme faleminderit artikul shkruesit! - "Dhe drita e diturise perpara do te na shpjere" Rilindasit shqiptare.