Te fundit
Rrëfimi i shkrimtarit të famshëm grek: Letërkëmbimi me Kadarenë, dhe kur Edi Rama erdhi në zyrën time (dhe frika se mos grekët bëhen emigrantë në Shqipëri)
31 Maj 2016, 12:21Kulturë
TEMA
Ai është i famshëm në të gjithë botën. Romani i tij më i njohur, “Z, orgjia e pushtetit”, është përkthyer në 32 gjuhë të botës, dhe filmi i bujshëm me të njëjtin emër, me Iv Montanin e Irenë Papasin, fitoi dy çmime Oskar, si dhe shumë çmime ndërkombëtare.
Por kurrë vepra e tij nuk qe botuar në gjuhën shqipe.
Vasilis Vasilikos, shkrimtari më i njohur grek që është gjallë, ka ardhur në Tiranë pikërisht për ta prezantuar librin e tij të përkthyer nga Kleo Lati.
Ai futet direkt në temën e marrëdhënieve mes vendeve, dhe Ismail Kadarenë e cilëson si mik të tij.
“Ndërsa vizitova Muzeun Historik Kombëtar, ajo shprehja e thënë për italianët, “Una facia, una razza (Një fytyrë, një racë)”, vlen më shumë për grekët dhe shqiptarët.
Ato portrete, dhe figurat e personaliteteve të shekujve XVIII dhe XIX që pashë në pavionet e muzeut, janë njësoj si grekët tanë të kësaj periudhe. Mendova se isha në Muzeun Historik të Greqisë,” thotë ndërsa fërkon llulën e mbushur me duhan, por që nuk e ndez.
Nuk lodhet së firmosuri librat e tij për fansat “vip” në Shqipëri, ndër të cilët kritikja e famshme e letërsisë, Klara Kodra.
Vite para rrëzimit të komunizmit në Shqipëri, Vasilikos ndodhej në Korfuz, dhe i shkruan një letër Kadaresë. Saktësisht, më 20 korrik 1977.
“Po të drejtohem ty, pra, sepse është koha që t’i tejkalojmë politikanët tanë… dhe të vijmë në dialog, ne, si njerëz të kulturës dhe të artit. Romani yt i mrekullueshëm ‘Gjenerali i ushtrisë së vdekur’… ka diçka nga fryma e Gogolit dhe nga fuqia e Malaparte-s,” i shkruante shkrimtari shkrimtarit.
“Z, orgjia e pushtetit” është një nga kryeveprat e letërsisë europiane, por është përkthyer në shqip vetëm 40 vite më pas. Askush nuk di të përgjigjet, por shkrimtari thotë se e ka takuar dikur Edi Ramën, kur nuk merrej me politikë, por ishte një artist.
“Jemi takuar në zyrën time në Paris (ka qenë ambasador i UNESCO-s); do të dëshiroja t’i jepja një libër me dedikim,” thotë Vasilis pasi ka thithur llullën mendueshëm.
Shkrimtari i njohur kthehet e firmos librat.
Por nuk i rrihet pa folur për marrëdhëniet mes shqiptarëve dhe grekëve.
“Revolucioni i 1821-shit në Greqi nuk do të kishte fituar nëse nuk do kishte mbështetjen e shqiptarëve. Shumë emra të mëdhenj të revolucionit grek ishin nga Shqipëria. Nëse nuk do të ishte ai kontribut dhe ata shqiptarë, revolucioni nuk do të ishte kryer. Madje pa ata do të ishte shkatërruar dhe revolucioni i viteve 1947-1949 nëse Shqipëria nuk do t’i kishte hapur kufijtë për të majtët që u arratisën nga të djathtët në Greqi.
Sot shqiptarët që gjenden në Greqi nuk janë grekë, por janë bërë qytetarë grekë.
Problemi tani është se mos bëhemi ne emigrantë në Shqipëri. Kriza dhe situata janë të tilla,” thotë duke qeshur Vasilis Vasilikos, i cili më pas flet për librin.
“… Eshtë botuar një libri im këtu, para shumë vitesh, ama nuk është përkthyer nga greqishtja, por nga frëngjishtja…
Libri u shkrua 50 vite më parë, dhe bën fjalë për vrasjen e ‘Z’-së. Para dy vjetësh u ngjit në skenën teatrore të Athinës, dhe ‘Agimi i Artë’, ekstremistët, vranë një të ri grek. Pas 50 vjetësh njerëzit thërrisnin ‘Zite!!!’( Rron!!!). Dua të them që, për fat të keq, libri është aktual, pasi fashizmi nuk ka ngjyrime.
Eshtë kudo dhe gjithnjë i njëjtë. Sivjet mbushen 53 vite nga vrasja e deputetit. Krimi, vrasja e ‘Z’-së u bë në Selanik, 150 metra larg shtëpisë së prindërve të mi.
Ajo që doja të tregoja përmes këtij libri është varësia që ka një shitës nga polici, një polic nga qeveria, dhe qeveria nga vetë një pallat qeverisës ose mbretëror. Mbretëresha jonë në atë kohë ishte anëtare e një partie naziste.
Deputeti Grigoris Lambrakis, për të cilin bën fjalë libri, ishte një mjek që solli endokrinologjinë, i pari në Greqi.
Pesë herë kampion ballkanik. Pikërisht se ishte simbol, prandaj u vu qëllimi ta masakrojnë. Kështu ai u bë simbol, idhull i gjithë Greqisë. Gjithë ngjarjet e mëvonshme janë pasojë e kësaj ngjarjeje. Kryeministri i atëhershëm i Greqisë, Karamanlis, ikën në Paris me pasaportë false, me pseudonimin Triandafilis.
Në 1965 ndodhi grushti mbretëror i shtetit, dhe më pas Junta. Eshtë një zinxhir pasojash i këtij krimi politik. Dekada ‘60 ishte edhe 10-vjeçari i vrasjeve politike.
I pari Llambrakis, më vonë Kenedi, dy vjet më pas vritet luftëtari i famshëm i Marokut, më pas Martin Luther King, Robert Kenedi, etj. Të gjithë u bënë heronj.
Në dekadën pasuese, në atë të viteve ’70, ndalen vrasjet politike dhe kalojmë në fazën e vrasjeve që paraqiten si vetëvrasje. I pari ishte greku i rezistencës në Hagë, Jorgo Margojenis nga Kreta, i cili u vra dhe e paraqitën sikur ishte vetëvrasje.
Nuk e dinin se ai ishte sallak. Thanë se u vetëvra kështu (tregon gjestin e vetëvrasjes me dorën e majtë në këmbëzë nga tëmthi i djathtë). Unë mora dosjen e tij. Kërkova dhe kërkova, dhe zbuloj se pse e vranë. Dhe shkruajta librin, ‘Metoda e vrasjeve politike’.
Obobo, harruam se heroina në librin ‘Z’ është gruaja e Llambrakisit. Në faqet e librit gjejmë krimin, vrasjen barbare, ndërsa pjesa më lirike është e lidhur me pjesët e gruas.
Tek ajo ne gjejmë dramën e gjithë Greqisë. Në këtë botë nuk paguajnë burrat, por gratë.”
Vasilikos thotë që sot diktatura e re është “mania e parasë”, kapitali që korrupton çdo gjë dhe këdo. “Asaj nuk ia gjejmë dot anën,” thotë, dhe shton se ka ardhur koha për një utopi të re, e cila do të sjellë një doktrinë të re për njerëzit që do të përballen me kapitalin./ Tesheshi.com
33 komente në “Rrëfimi i shkrimtarit të famshëm grek: Letërkëmbimi me Kadarenë, dhe kur Edi Rama erdhi në zyrën time (dhe frika se mos grekët bëhen emigrantë në Shqipëri)”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Fjale te mençura …
Ela levendi ca humb kohen me turkoshqiptaret keta jane 5 here ne dite allahu ekber.
rri bre qirie Vasilikos mos i jep gojes shume e mos na i levdo shume allvanosat se do te te helmojne edhe ty si kane bere edhe me te tjeret…..
“Por, ai, në zemër kishte Jezusin (Isain) mendonte për tu shkëputur nga Perandoria. Në shpirtin e tij kishte një flakë për të rimëkëmbur altarët e krishterëve të vrarë dhe të shkatërronte Shtetin e osmanlinjve”
Ja perse Jeorgji Kastrioti ishte Orthodhoks ishte Fanatik Orthodhoks. – Nena Vojsava ishte Serbe Orthodhokse – Jannis Kastrioti e pagesoi ne kishen Orthodhokse te Shen Nikolles Kruje (Gr. Agios Nikolaus )sipas shkrimeve Shqipe – Jeorgji (ne Gr. Kujdestar lopesh) ose Gjergj (ne Al. !!!!! asgje) eshte Shenjtor Orthodhoks – Kruja si gjithe Ballkani ishte pjese e Religjionit Orthodhoks Bizant. – U martua me Androniki Komninu ne Monastirin Orthodhoks te Ardenices (e cila eshte dhe sot ne Fjer) – Rrapush ( ne Al. Rrapi ) Kastrioti u betua Murg ne Monastirin Hilandrit ne Malin e Shenjte Athos ne Greqi (aty ka edhe sot Varrin e tije) – Jannis Kastrioti me firmen e vet dhe te 4 pedhjave,i dhuroje Monastirit ne Athos nje pjese te pasurise se pa luhatshme (lexo Akt Dhurimin ne Shqip). – Kunata e Skenderbeut Angjelina u shpall nga Serbet Shenjtore (lexo Wikipedia) – Te ghithe femijet e Jannit dhe Vojsaves kishin emra Shenjtoresh Orthodhoks. – Flamuri qe Huazoj Skenderbeu eshte Flamuri i Bizantit Orthodhoks, shqiponja ne sfond te kuqe ne kohe lufte dhe ne sfond te verdh ne kohe paqeje (shiko Flamurin e Kishes Orthodhokse Sote i njejti Identike)…..
Po mër po, llapa-llapa.. Harrove nje detaj shume te vogel.. Gjergj Kastrioti vdiq si KATOLIK.!!
Dhe kumbar kishte Alfonson Mbretin e Napolit, Familja e vet shkoi ne Itali e as Greqi as serbi.. Ka gati 600 vjet qe ka vdekur, dhe nuk u kujtua as serb e as grek te thonin qe ishte i tyre, as nji shkrese, dokument, permendore hiç asgje.. Por tani qe sapo fillon e verteta Shqiptare te dali ne shesh… Ngrihen edhe kermat si ju me Hamendesi perverte.. E verteta vonon por nuk harron..!! Nuk ka as greqi e as serbi VETEM SHQIPERI..????????????
Vasilikooooooosss !!!! Goja llap po dora dap !
Po IS apo ‘Moli’ si antiKamunist qe shkroi tere jeten per shokun Enver ku hyn ketu!?
Vasilara,kur thua ”shqiptaret” ndihmuan me 1821 ne PAVARSINE e Greqise, nuk ke parasysh tourkoalvanoi-te e Zike pederit………….sepse ata kane qene ne krah te turkut 5 shekuj se bashku me camet e pabese ne sherbim te SS-ve gjermane………………
Rendelecpuar nuk i shpetoni dot te VERTETES dridheni si te doni hahahahahaha aty e keni persiper kokes dhe nje dite do tju a haj ate koke eshte vetem ceshtje kohe ore korraken turko-ortodoks nga Deti i Zi
reeee ouuuuusssstttttttt,vrromo arapi…………….tourk’alvane!
Nje fytyre nje rrace ?! -Une me kete shemtiren tfgs e adriatikun sumllastikun ?!…pu pu pu …mos e dhente Zoti !-Nje me Hodo leckamanin …pu pu pu pu pu ..nje me keta fytyre bythetiganet… ?!-Nje fe ….hajde de ,se edhe etiopianet jane te krishtere si une,po ama bythen e kane njelloj si tfgs e “compania bella”,te zeze sterre …pu pu pu pu ç’na ra ne hise…!
SA SHUME I URREN TURQIT TFGS1
Njesoj sikur ta kishin leruar aren e nenes!!! E sic thone greket ” Jevgu kur behet mbret se pari vret babain e vet” !!!
Nga ky rregull nuk ben perjashtim as ti tfgs1
Tfgs nuk urren turqit,ai urren shqiptaret:)
O @tgf1, vemje interneti……A nuk ishin Shqiptaret Mysliman si Mehmet Dalani e Celo Picari si dhe shume Arvanit Mysliman qe derdhen gjakun e tyre qe tju jepnin lirine juve o te PABESE !?
turkobythos, ky zoteria perfaqeson greket e vertete. Zotrote je jashteqitje shqiptare qe e quan veten grek.
Shko se tu mbarua supa andej nga Omonia.
Paska edhe njerez ne kete bote !
Po kryeministri i shqiptareve, Edi Rama, e ka per ofendim te shkoi dhe te marri nje liber me nenshkrim dhe dedikim nga vet autori Vasilis Vasilikos???!!! Se mos e ftuan per ndonje dasem ne Stamboll tek Sulltani dhe do te shikonit si do te vraponte!!!!!
Ke te drejte o njeri i Mire dhe i Madh, Vasilis Vasilikos! Eshte nder te jesh qytetar me Ju, me Sokratin, Platonin, Homerin, Aristotelin, Alexandrin e Madh, Arkimedin, Herodotin, Perikliun, Kolokotronin, Kapodistrian, Bubulinen, Merkurin, Theodhorakin, Haxhidhakin, Elitin, Seferin, Glezon, Kallas, Lambrakin, Karaskakin, etj, etj.
Sic shihet ne kete liste nuk mungojne emra qe dikush do te thote jane shqiptar. Po, nuk mungojne sepse lidhjet, mardheniet dhe ngjashmeria midis dy popujve ne mijra vjet te egzistences se tyre jane te tilla sa vreri i urrejtjes nga turqezimi i nje grupi jo te vogel shqipefolesish nuk ka as forcen dhe as moralin qe ti demtoj!
Klimax, shume urrejtje ke per disa shqiptare te cilet I identifikon me fene, qe per ta ka me pak rendesi se sa ka rendesi qe ti apo ndonje tjeter si turkobythosi identifikoheni si greke.
Se pari, shumica e atyre qe permende vete, jane shqiptare, nga e njejta rrace e atyre qe ti shan perdite. Greket i bashkon feja, ne shqiptareve na bashkon dicka shume me e larte qe eshte vendi yne, Shqiperia. Sa per fete, ne se rruajme fare per to.
Se dyti, ajo qe me ben pershtypje eshte fakti se greket bejne te tyret edhe ato qe s’jane.
Shembull eshte Aleksandri i Madh i Maqedonise qe ju na e beni grek. Ne kohen kur ai jetonte, greket i quanin Maqedonasit dhe Epirotasit “Barbare”, qe ne kuptimin qe perdorej ne lashtesi, d.m.th. jo-greqisht foles.
Sot, per interesa te pastra politike, Aleksandri na u be grek.
Ju dhe bullgaro-maqedonet e rinj sllave qe s’kane asgje te perbashket me maqedonet antike, po beni per te qeshur edhe dhite me pretendimet tuaja idjote.
Nuk zura fare ne goje identitete fetare! Kam shkruajtur turqezim dhe jo islamizim dhe mbi te gjitha jo rastesisht rikujtova disa emra filozofesh, disa strateg te pathyeshem, disa heronj te pavaresise, disa idealista, disa personalitete te artit dhe asnje udheheqes fetar!
Ne qoftese ti dhe disa si puna jote keni urrejtje per shkelqimin e ketyre personaliteteve, nuk eshte faji im, por mentaliteti juaj barbar e primitiv, ate qe une e perkufizoj “turqezim”!
Klimax, se sa “barbar” jam une apo te tjere si puna ime, e kemi treguar ne shekuj. Jo shume kohe me pare, ishin “barbaret” si puna ime qe strehuam dhe mbrojtem cifutet nga nazistet, ne te njejten kohe, kur greket i dorezuan te gjithe cifutet qe nuk arriten te largohen nga Greqia. Ishin “barbare” si puna ime ata qe strehuan ushtaret e Musolinit, kur Italia kapitulloi duke i mbrojtur nga ish aleatet e tyre gjermane qe i vrisnin kudo ku i gjenin. Ishin, po keshtu “barbare” si puna ime ato qe strehuan dhe ndane kafshaten e gojes me refugjatet greke qe largoheshin nga lufta civile ne Greqi. Ti sigurisht duhet te kesh degjuar per “barbarizmat” qe permenda me siper, prandaj dhe me quan barbar.
Ne te kunderten, barbarizmat greke kunder popullsise shqiptare jane te dokumentuara nga vete greket dhe mund ti gjesh kudo ne arkivat e tyre dhe sidomos ato te Europes.
Persa i perket, te ashtuquajtures “turqizim” qe zotrote e ke aq qejf, duhet te te kujtoj se turqit ishin pushtues te vendit tone. Ne asnjehere nuk e kemi harruar dhe nuk e harrojme kete fakt. Sot ne kemi marrdhenie te mira me Turqine, ashtu sic kemi edhe me Greqine dhe do perpiqemi qe te mbajme keto marrdhenie ne keto nivele se si “barbare” qe jemi nuk dime qe te sillemi ndryshe me fqinjet.
Po keshtu, ne respektojme figurat e ndritura te fqinjeve dhe i respektojme akoma me teper, kur keto figura te ndritura sic jane ato te revolucionit Grek, jane shqiptare. E keqja eshte se jeni ju ato qe mohoni origjinen e herojve qe ju sollen pamvaresine. Po te lexosh profesoreshen e nderuar greke Maria Efthimiou, ne nje pike ajo i ben nje pyetje auditorit te saj:
“a e mendoni se sa shanse do kishte Greqia qe te pamvaresohej, po qe se nuk do kishte kontributin primar te komunitetit shqiptar. Ku do ishim ne sot ne se nuk do kishim ne anen tone Marko Bocarin, Karaskaqin, Bubulimen e te tjere heronj alvanitas (shqiptare) qe i dhane Greqise lirine”.
E pra zoteri i nderuar, ishte kontributi i cmuar i komunitetit shqiptar qe beri qe Greqia te behej e pavarur, kontribut qe ju e mohoni. E cfare fituan shqiptaret (alvanitasit) nga ky kontribut qe dhane? Greket u kane mohuar cdo gje, qe nga gjuha, zakonet, doket, bile edhe ekzistencen. Kam takuar ne Greqi, alvanitas qe flisnin shqip nen ze nga frika se mos i degjonin kalimtaret.
Ata nuk kane asnje shkolle, pa folur per me ndonje gazete apo reviste ne gjuhen e tyre amtare.
Ne te kunderten, komuniteti grek ne Shqiperine “barbare” ka gezuar te tera privilegjet qe u takonin njesoj si te gjithe qytetaret e tjere shqiptare. Ata kane shkollat e tyre, emisionet e tyre ne radio, gazeten e tyre dhe nje dege te gjuhes e kultures greke ne Universitetin e Gjirokastres. Ne “barbaret” kurre nuk i kemi diskriminuar greket sic kane bere e bejne greket me shqiptaret ne Greqi. Sa per dijeni, nje nga shoket e mi me te afert eshte grek minoritar dhe asnjehere nuk me ka shkuar ne mendje origjina e tij.
Vetem duke u bazuar ne sa me siper, per te mos shkuar me thelle; a ka mundesi te me thuash se kush jane barbaret e vertete ketu, ne apo greket?
E fundit; kam vene re se gjithmone ti apo te tjere si puna jote, ne komentet e juaja perpiqeni te identifikoni shqiptaret myslimane me turqit. Sic e thashe edhe me siper, turqit ishin pushtues dhe ne nuk kemi asgje te perbashket me ta. Ne jemi te lidhur nga gjaku me te gjithe shqiptaret pamvaresisht nga feja qe ata kane; pra myslimane, katolike, ortodokse jemi nje e te pandare se jemi shqiptare dhe jemi krenare per kete.
albaniafir…
Vleresim maksimal.
ua mbylle vrimen disave.
Nuk kuptoj se pse disa antishqiptare te terbuar shkruajne vend e pa vend rrena dhe fjalet me poshteruese per shqiptaret.
Te pakten te kete etike dhe jo idiotizma pa lidhje logjike.
Stafi I gazetes ben shume gabim qe I lejon keta anonimate grekofile, qe keshtu I bejne keq edhe Greqise.
Shpresoj qe kjo situate te kaloje sa me pare
Faleminderit per mirekuptimin.
Plotesisht dakord me z. Klimax.
Kujt po i rruhet toci se na qenke ti “dakort” me mendimet e nje kllouni b…shitur
u shpeton ndonjehere ndonje fjale e vertete ”grekeve” dhe 300-shat e janos behen per hekura!. ora e te vertetes se madhe po vjen. nuk ka komb grek,por vetem shqiptar. te ashtuquajturit greke jane shqiptare te shtypur nga aziatiket(fanarjotet) e bizantit. te gjithje banoret e epirit te jugut,atikes,morese e ishujve kane shqipen si gjuhe amtare. ”greket” jane si keta shqiptaret e veremosur qe i paguan janua,ne kembim te identitetit kombetar.
c’revolucion zeza u be ne 1821-n! futi rusia dhe kisha ne lufte shqiptaret myslymane me ata te krishtere ne lufte. lufte civile ishte. asnje prej tyre nuk e konsideronte veten grek. bile kur erdhi mbreti gjerman otto,u habit dhe tha -ku jane greket??? per te trazuar rracen shqiptare ne greqi ne 1922-n sollen 2 milione turq,armene ,gjergjiane . te gjithe kokcepet e kaukasit. vetem kisha i mban lidhur. sikur te shkeputet kisha nga shteti,sic eshte ne gjithe evropen,per 10 vjete greqia shperbehet.
Shume e sakt
Hahaaaa
Revolucioni i 1821 u be nga shqiptaret! !!
Ca thu o matuf
Revolucionin e beri janulla, tfg & c
Ndesa per ate qe kemi nje surrat e ke fjalen per greqine veriore besoj
Mos u merzit nuk vini ne shqiperi ju jo se keni me simpati per turkun atje do emigroni po nuk u kthyet ne origjine
FENE E NDERROJ GJAKUN JO
Kur ti permbaheni kesaj ideje do jemi prape vellezer dhe shqiperia do jete ne kufijte e saj natyrale
JUST RESPEKT, dhe Zoti te te japi Jete..Ola ta Seubei…Fjale te nje Njeriu te Mencur:::
Faleminderit zoti VASILIKOS..jeni nje helen I vertete.
po mir mo ju “shqiptaret superjor rrac”,po ai Ismael kadari juj ka lon qimet e bythes tu studju artin e lasht grek dhe ka bo hartime te vecanta per greket e lasht.
kur greket e lasht merrnin e jepnin me perendit.
barbaret parashqiptare ruanin dhit!
apollon zeus herkul
qe Karin ta ngul,
aristotel aristofan
me kar bythen te can.
demokrit demokle
qe t ben gojen hale.
JU TE MENCURIT ME TFG NE KRYE PASKENI VENDOSUR TE KESHILLONI EDHE VASILIKONE SE SI DUHET FOLUR.Per te mos e zgjatur me shume se me perzihet nga keshillat tuaja ju kujtoj fjalen e urte:”I ZOTI E SHET,TELLALLI SE JEP’. Ju u a keni kaluar tellalleve.
Greket jane shqiptare dhe shqiptaret qenkan greke , vetem ketu degjon keto lloj budalleqesh,njerezit kane halle te tjera o popull.