Te fundit
Paralelet historike: Për Adem Demaçin, Titon dhe Isa Mustafën
29 Korrik 2018, 18:35Blog
TEMA
Nga Enver Robelli
Në varrimin e Josip Broz Titos kanë marrë pjesë 4 Mbretër, 5 princër, 31 presidentë, 22 kryeministra, 47 ministra të jashtëm, 6 kryetarë parlamenti. Në varrim kanë qenë të përfaqësuar 127 vende të botës. Kancelari gjerman Helmut Schmidt, edhe vetë pjesëmarrës në varrim, si me ironi kishte thënë: «Një këso ceremonie mortore do të duhej të organizohej çdo vit».
Ceremonia konsiderohet si më e madhja e shekullit XX. I pranishëm ishte edhe lideri i atëhershëm sovjetik, Leonid Iliq Brezhnjev. Delegacionit amerikan i ka prirë nënpresidenti amerikan Walter Mondale. Presidenti Jimmy Carter dërgoi nënën e tij si anëtare të delegacionit. Jugosllavët u hidhëruan për shkak se nuk erdhi vetë Carteri. Amerikanët u shqetësuan. Dhe çfarë ndodhi?
Goran Miliqi, një gazetar i ri kroat, i cili sapo kishte shkuar në New York si korrespondent i televizionit të Beogradit, një ditë mori një thirrje telefonike nga Shtëpia e Bardhë. Zyrtari i tha Miliqit se presidenti Carter dëshironte t’i jepte intervistë televizionit jugosllav. Kështu ishte reputacioni i Jugosllavisë në atë kohë: presidenti amerikan e thirrte një gazetar kroat për t’i dhënë intervistë.
Homazhe Josip Broz Titos i ka bërë gjithë Jugosllavia. Nga Jesenica e Sllovenisë në Gjevgjeli të Maqedonisë. Shumë njerëz kanë qarë me lot, pa shtirje. Rexhep Qosja ka shkruar një tekst me plot lavdërime për Titon me rastin e vdekjes së tij. Kjo nuk e zbeh fare veprën letrare e shkencore të Qosjes. Ka pasur shkrimtarë kosovarë që shkruanin poezi në stilin: tani, pas vdekjes së Titos, po qajnë edhe makinat e shtypit të Shtypshkronjës «Rilindja».
Homazhe Josip Broz Titos i ka bërë edhe Kosova: në çdo shkollë, fillore e të mesme, në Universitetin e Prishtinës, në fabrika, kombinate, ferma e pulari, në komitete lokale e rajonale të Lidhjes së Komunistëve, kudo. Shumica e kanë përkujtuar Titon me vullnet, të tjerët janë shtirur. Por, të gjithë, në Kosovë e gjetiu në Jugosllavi, pas vdekjes së Titos, janë shqetësuar për të ardhmen e shtetit, sepse e parandjenin se ekzistonte rreziku i një tragjedie.
Tito kishte arritur që me krahun slloven dhe kroat Jugosllavinë ta shndërrojë nga një diktaturë në autokraci bukur liberale. Rrëzimin e Aleksandër Rankoviqit nga pushteti nuk ia falin kurrë nacionalistët serbë. Më 1966, kur u rrëzua Rankoviqi, në Kosovë u festua. Njerëzit futeshin në ëmbëltore, hanin një akullore dhe shkatërronin fotografinë e Rankoviqit, e cila deri atëherë qëndronte pranë asaj të Titos. (Kështu e shpjegojnë historinë e atëhershme ata që e kanë parë e përjetuar).
Jo rastësisht Adem Demaçi pas vizitës së parë në Shqipëri në vitin 1991, sipas Zenun Çelajt, tha: «Më mirë që nuk e kemi ditur çfarë ishte Enveri, as sistemi që e drejtonte. Po të ishte ndryshe, do të mund t’i donim më shumë këta fqinjët, të cilët duan kokat dhe tokën tonë, si përherë».
Në homazhet për Titon ka marrë pjesë edhe Isa Mustafa, atëherë një funksionar krejtësisht minor i Lidhjes së Komunistëve. Për arsye të politikës ditore kjo pjesëmarrje atij tani i përmendet si gjoja dëshmi se ka qenë shërbëtor i sistemit – dhe atë shërbëtor në kuptimin negativ. Edhe sot këtë pjesë të biografisë së tij e kishte përmendur portali Insajderi, i cili, në të vërtetë, deri më tani nuk është shquar për popullizëm gazetaresk.
Isa Mustafa ka qenë funksionar në administratën e Kosovës komuniste, kur Kosova ishte pjesë e Jugosllavisë. Ka qenë profesor universiteti, ekonomist që është marrë me planifikim të zhvillimit ekonimik në një institut jo aq të rëndësishëm. Nuk ka qenë pjesë e aparatit represiv. Pikërisht hyrja në sistem e profesionistëve të rinj si Isa Mustafa dhe shumë e shumë të tjerë ka bërë që të bie ndikimi i eksponentëve serbë në Kosovë, të cilët dominonin jetën publike. Në atë sistem kanë punuar si punëtorë, siç thuhej, shoqëroro-politikë, edhe figura si Fatmir Sejdiu, Muhamet Mustafa, Pajazit Nushi, pa i përmendur këtu figurat e tjera si Mahmut Bakalli, Fadil Hoxha, Xhavit Nimani, Asllan Fazlia, Ilaz Kurteshi, Rrezak Shala.
E dini kush ka qenë Rrezak Shala? Një prokuror që u ndëshkua përse kërkoi që Kosova të jetë republikë. Çfarë të bëjmë me gjithë këta njerëz? T’i varim në altarin e turpit? Jo, jo, këta kanë dhënë kontribut të madh që Kosova nga një provincë post-osmane të niset rrugës së modernizmit dhe emancipimit. Për aq sa ka qenë e mundshme brenda Jugosllavisë, brenda rrethanave të vështira. Por, edhe në ato rrethana: në vitet ’70 në Universitetin e Prishtinës ligjëronin dhjetëra profesorë nga Tirana, mes tyre edhe Eqrem Çabej. Qe, pra, bash këtij sistemi «jugosllav» i paskësh shërbyer edhe Isa Mustafa. Historia është e ndërlikuar.
Koça Popoviqi, ndoshta më i mençuri komunist serb pas vitit 1945, i diplomuar në Sorbonne në vitet ’30, duke paralajmëruar tragjedinë që i kërcënohej krejt Jugosllavisë nga politikanë primitivë si Sllobodan Millosheviqi, kishte thënë se gabimi më i madh i nacionalistëve serbë ishte se shqiptarët nuk dëshironin t’i shndërronin në shtetas të barabartë të Jugosllavisë, por në serbë. Kjo ishte e pamundur.
Edhe një detaj: pas luftës, kur Kosova u çlirua dhe kur u mor vendimi që Kosova të ketë edhe Gjykatë Kushtetuese, në konkurs mori pjesë edhe një jurist me përvojë i «epokës jugosllave». Një anëtar i komisionit e pyeti se çfarë kishte bërë në të kaluarën dhe kandidati u përgjigj: «Kam qenë anëtar i Gjykatës Kushtetuese». Pyetësi u habit, nuk e dinte se Kosova ka pasur Gjykatë Kushtetuese kur ishte njësi konstituive e Jugosllavisë.
A kanë bërë gabime komunistët kosovarë? Pa fund! Sidomos dënimet e studentëve pas demonstratave të vitit 1981 – një marrëzi kolosale. Një krim ishte mbajtja në burg e Adem Demaçit. Por, e vërteta historike është edhe kjo: komunistë e idealistë si Fadil Hoxha, Xhavit Nimani e Mahmut Bakalli duke e avancuar pozitën e Kosovës brenda Jugosllavisë, duke e larguar atë nga ndikimi serb, ndikuan që Kosova të fitojë subjektivitet pothuaj shtetëror. Kur Sllobodan Millosheviqi ia mori Kosovës këtë subjektivitet, këtë autonomi, rezistenca ishte e shumëfishtë – civile dhe e armatosur. Në fund Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (GJND) në vendimin e saj iu referua pikërisht autonomisë së vitit 1974 për të legalizuar pavarësinë e Kosovës.
Në fund, kur nga historianët e paanshëm do të shkruhet historia e pavarësimit të Kosovës, një vend të rëndësishëm do ta kenë të gjithë – edhe Adem Demaçi me ithtarët e tij, edhe Ibrahim Rugova, por edhe partizani antifashist Fadil Hoxha. Gjithsesi edhe Xhavit Nimani. Ai që një ditë vendosi që Kosova nuk duhet vetëm të nxjerrë xehe për t’i dërguar gjetiu në Jugosllavi, por duhet të ketë industrinë e vet për përpunimin e metaleve. Kështu u hap fabrika e baterive në Gjilan dhe kështu një inxhinier i ri në vitet ’80 shkoi në Amerikë për t’u specializuar. Pas luftës ishte i afërt me PDK-në. Dhe kjo nuk është krim, së paku jo për aq sa ky njeri nuk është pjesë e strukturave të krimit e korrupsionit. Po ta kishte ndërtuar partinë me këso kuadrosh Hashim Thaçi, Kosova do t’i kishte punët më mirë.
PS. Meqë jugosllavët ishin hidhëruar për shkak se presidenti amerikan Jimmy Carter nuk mori pjesë në varrimin e Titos, amerikanët u përmirësuan: pak javë pas varrimit erdhi për vizitë Carteri. Në darkën solemne ai tha se po vizitonte Jugosllavinë, një vend të madh («great country»), me të cilin Amerika ruante marrëdhenie speciale. Carter përkrahu pavarësinë e Jugosllavisë, integritetin territorial dhe shprehu respekt për pozicionin neutral të Jugosllavisë. Që nga atëherë shumë ujë rrodhi Danubit dhe Drinit teposhtë. Amerika e bombardoi Serbinë dhe Kosova u bë e pavarur. Në këtë të arritur historike kanë merita gati të gjithë liderët politikë të Kosovës.
12 komente në “Paralelet historike: Për Adem Demaçin, Titon dhe Isa Mustafën”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Nje merite te madhe ka dhe lideri i rinise se Jugosllavise dhe me vone kryetari i lidhjes se komunisteve te Kosoves Azem Vllasi i cili udhehoqi demostratat kur Sllobodani i hoqi me forcen e tankeve autonomine Kosoves. Ky burre shteti nuk duhet lene menjeane se ka kontributin e tij personal ne pozicionin qe ka sot Kosova. E mbani mend perplasjen qe pati me ish liderin e komunisteve serbe Sllobadan Miloshevicin ne plenumin e 17 -te te komitetit qendror….te lidhjes se komunisteve te Serbise.
Sa per Josip Broz Tito ai do mbetet nje burre shteti i pazevendesueshem per Jugosllavine dhe ate cfare ka bere ai per popujt e Jugosllavise nuk mund ta arrije me asnje kryetar shteti sot ne shtetet e reja te Jugosllavise. Niveli i mirqenjes se popullit Jugosllav ne kohen e Titos ishte me i larti ne Europe, prestigji nderkombetar i Jugosllavise ne kohen e Titos ishte me i larti ndoshta ne bote, ne kohen e Titos po te kishe pasaporte Jugosllave mund te udhetoje ne cdo vend te botes , dhe ne vendet me diktatoriale te botes, kurse me pasaporte amerikane nuk mund te hyje ne cdo vend te botes psh. ne Korene e Veriut apo ne Kube,,,,,,
Niveli i mirëqenies së popullit jugoslla…ishte më i larti në Evropë!!!! Ha, ha-ha, ha- ha!
Po cka kishin ahere që dyndeshin nga Perëndimi, për të gjetur punë, ose si turistë!!!
Kishte një mirëqenie relative të mirë, efekti i 20 miliardë dollarë të atëhershëm – kredi.
Tito e klasa e tij politike, nuk ishin trape, ishin njerëz pragmatikë, politikanë me këmbë në tokë, me shpirt të djathtë e libreza të kuqe.
Enveri, mbështetje në forcat e veta, i quante revizionistë e ata binin në depresion nga sëkëlldia.
nje shkrim udbash e puro titist si eshte autori. TURP. Fadil Hoxha, Veli Deva, Sinan Hasani, Xhavit Nimani, Kol Shiroka ihin e mbeten turpi i Kosoves, sherbetore te bindur. Nuk e avancuan ato statusin e Kosoves, por demonstratat dhe qendresa e njerezve, studente e punetore, fshatare, te rinj etj.
Kjo është historia, kjo është politika, ky është realiteti. Njerëzit duhet të mësohen me të treja.
Robelli ka filluat ta ndjej Sommerloch-in (vrimen verore pa ngjarje politike), dhe ka filluar te shkruaj kesi kollazhi ‘retrospektiv’ sa per te qene prezent ne media.
Me falni, zotëri gazetar, por vështirë është të hiqet një paralele e tillë, me ata që e dënuan Adem Demaqin, me tri dekada!,
me gjithë respektin, kësaj here, nuk e keni tërhequr paralelen e duhur, dhe pse nuk e kam të qartë; me cilën ,,metodë” studimi e keni tërhequr këtë paralele, si mundet Adem Demaqi të barazohet me dhunuesit, dënuesit, dhe,…,
nje shkrim udbash e puro titist si eshte autori. TURP. Fadil Hoxha, Veli Deva, Sinan Hasani, Xhavit Nimani, Kol Shiroka ihin e mbeten turpi i Kosoves, sherbetore te bindur. Nuk e avancuan ato statusin e Kosoves, por demonstratat dhe qendresa e njerezve, studente e punetore, fshatare, te rinj etj.
Qysh me vendosjen e komunizmit serb ne Kosove kjo klase politike qe ka nostalgji autori i ka herbyer asaj me besnikeri, duke shtypur cdo levvizje per pavaresi. Ne vitin 1981 Kuvendi i kosoves me propozim te Fadil Hoxhes dhe Dushan Ristiqit propozuan qe te ndalohen te gjithe librat dhe te gjithe profesoret nga Shqiperia. Pra,vendimi qe u muar ne Serbi u percoll ne Kosove. TASH nuk ka mbete gja tjetert vecse autori me ne lavderue edhe ata qe vendosen ne Prizren qe Kosova me mbet nen serbi, qe ishin pikerisht keto. Hashim Thaci pse mori udbashe prane vedit u ba edhe ai servil i pushtetit serb. Se u ndoq vija e ketyre politikaneve sot Kosova eshte koloni ekonomike serbe.
Bislim, merre me ngadalë.
Sinan Hasani, Kolë Shiroka, kryepalacoja Ali Shukriu, ? Rrahmani i “ni dreq ka këtu”
Robert, njerëzit evoluojnë mentalisht për të mirë e për të keq, i tillë ishte edhe TITUA.
Shuarja me gjak e kryengritjes së Shaban Polluzhës, deportimi i shqiptarëve në Turqi (marrëveshja Tito – ministri i jashtëm i Turqisë XX, në Split, kanë për kryeautor J. B. Titon. Ishte një person fleksibël, pragmatik klasi që e kuptoi iluzionin – komunizëm.
Fill pas L2B, nisi shfarrosja e shqiptarëve në FYROM, ish RSP”M”, është meritë e J. B. Titos që me dekret detyroi shovenistët sllavë të FYROM- it
të heqin dorë nga dënimi kolektiv i shqiptarëve. Keni gjygjet, për ata që keni prova…!
E vërteta e historikut të shkurtër të Dardanisë së pasluftës 2, është kjo që pohon ti. Mos harro se në Jugosllavinë e ahershme zhvillohej një konflikt politik ndërmjet FORCAVE DOGMATIKE (shovenizmi serbë me aleatë) dhe FORCAVE ANTODOGMATIKE (mjaft politikanë e intelektualë serbë e krahu kroatoslloven e boshnjak, me kryeprotagonistë: Dr Bakaric, E Kardel, K. Popovic, M. Minic, L. Perovic, K. Crvenkovski e shumë të tjerë dhe personat politikë shqiptarë nga “Kosova”. Respekt e lavdi pacin!
Mbi bazen e disa ngjarjeve Z Robelli nuk ka problem te heq masken dhe te tregoje se eshte nostalgjik i Jugosllavise te dominuar nga serbet dhe partise se tij nene . Eshte problemi i tij.. ‘diktature e bute’ …X..Y..Z…ngadale formuan
konturet e republikes…,’ PO ATEHERE :Kush i vrau , shfarosi e shpernguli shqiptaret nga trojet mijra mijra vitesh.. Te paret dhe te vetmit atje! Vetem per nje gje jam i njenjtit mendim : Per pajtim kombetar..
Kam qene i pranishem ne nje bisede me Adem DEMACIN ne hotel Dajti, diku ne 1991-in, nga kendveshtrimi i problemeve, dukej me kembe ne toke ne krahasim me keta tanet…
More ti …kush jane ‘tuajt’????? Po i kujt ishte’AI’??? Mos behet fjale per bagetite e fshatit tend? Kombi shqiptare nuk eshte prone e kujte dhe nuk mund ta ndajne ne pjese !? kurse politika luhet edhe prej maskarenjve te dites!
Jo, jo jo. Ky ka hallin e Ibrahim Rugoves. Se mos po dalin lakrat sheshit dhe shpallet tradhtor. SIç ka qene ne te vertete. Prandaj thote se te gjithe kane ndihmuar ne pavaresine e Kosoves. Te gjithe vertet, me perjashtim te ish – komunistave kosovare te LKJ-se.