Mësuesit gjirokastritë “Bule dhe Hilmi Çipi”, një histori dinjiteti dhe përkushtimi

Nga Evdal Nuri

Në vitet ’50 të shekullit XX, Shqipëria jetonte mes pasigurive dhe frikës së së ardhmes. Në lagjen Murat-Çelepi të Gjirokastrës, mes banorëve të zakonshëm, spikaste një çift që tërhiqte vëmendjen: Hilmi dhe Bule Çipi.

Elegantë, trupdrejtë dhe me një sjellje që reflektonte kulturë qytetare, ata dalloheshin menjëherë. Por për shumë muaj të vitit, ata mungonin nga lagjja. Kjo mungesë e gjatë ngjalli kureshtjen time si fëmijë dhe përgjigjja që mora nga babai më hapi një histori të panjohur sakrifice.

Hilmi Çipi ishte biri i një familjeje me rrënjë të hershme, i quajtur “i biri i Kadiut të Ankarasë”. Familja e tij kishte ardhur nga Turqia në vitin 1921 dhe ishte vendosur në Berat, ku kishte ndërtuar një jetë të pasur përmes tregtisë. Por regjimi komunist e përmbysi këtë realitet: pasuria iu konfiskua dhe familja u nxor në rrugë.

Jo vetëm kaq. Si nacionalist dhe pjesëmarrës në strukturat e Frontit Nacional-Çlirimtar gjatë viteve 1942–44, Hilmiu u përball me përndjekje të mëtejshme. Në vitin 1948 ai u arrestua dhe u burgos, nën akuza për bindje antikomuniste. Edhe pse më pas u dënua për një akuzë formale, jeta e tij mbeti nën hijen e dyshimit dhe kontrollit.

Por, pavarësisht kësaj goditjeje, ai nuk u thye.

Një jetë në shërbim të arsimit
Hilmi dhe bashkëshortja e tij, Bule Çipi, zgjodhën arsimin si rrugën e tyre të rezistencës. Buleja, e diplomuar në shkollën prestigjioze “Nëna Mbretëreshë” në Tiranë dhe bijë e Bame Mezinit – flamurmbajtës në shpalljen e Pavarësisë në Gjirokastër – solli në këtë rrugëtim një dimension të veçantë kulturor dhe atdhetar.

Të dy bashkë, në kushte të vështira dhe nën një biografi të stigmatizuar, u dërguan në fshatra të thella për të hapur shkolla dhe për të luftuar analfabetizmin. Çdo fillim viti ishte një pasiguri: a do të vazhdonin të jepnin mësim apo do të përjashtoheshin? Dhe nëse jo, në cilin fshat të largët do të dërgoheshin?

Në vitin 1949, ata hapën shkollën e parë në fshatin Mjeshovë, rreth 20 km larg Beratit. Më pas shërbyen në Vokopolë, Tapi dhe Pashalli, ku përveç mësimdhënies kontribuan edhe në edukimin qytetar, kulturor dhe social të komuniteteve.

Në kushte ku mungonte gjithçka – ndërtesa shkollash, materiale mësimore, madje edhe strehimi – ata ndërtuan themelet e arsimit me përkushtim dhe sakrificë. Klasat e tyre u kthyen në laboratorë mësimorë dhe shembuj për brezat e rinj të mësuesve.

Një trashëgimi që vazhdon
Edhe katër djemtë e familjes Çipi u rritën në këtë frymë. Ata u shkolluan dhe më pas u bënë pjesë e sistemit arsimor, duke vazhduar traditën familjare të përhapjes së dijes.

Pas viteve ’60, Hilmi dhe Bule Çipi u rikthyen në qytetin e Beratit, ku vazhduan punën deri në pension, në mesin e viteve ’70. Ata u shquan si metodistë të shkëlqyer, duke përgatitur me përpikëri mjetet didaktike dhe duke ndikuar në formimin profesional të shumë mësuesve të rinj.

Sot, ndonëse kanë kaluar dekada, kujtimi i tyre mbetet i gjallë. Ata janë nderuar me çmime dhe vlerësime, por titulli më i madh që kanë fituar është ai që u kanë dhënë vetë njerëzit: “Mësues”.

“Një ditë në burgun te shtëpia e Bishqemit në Elbasan, përplasin në tokë një njeri të gjakosur, i cili ishte…”/ Si vdiq nga torturat e Sigurimit, Dr. Shkencave Emin Haxhimusai, i diplomuar në Vjenë?

09:45 Dossier 2 komente

Dossier/ Parlament 1991, lista e trupit dhe një fletërrufe në ekranin e RTSH

10:20 Dossier 2 komente

Kur Fan Noli i kërkonte Amerikës të njihte qeverinë e Mbretit Zog në mërgim

08:30 Dossier 4 komente

“Të burgosurit që kisha në dhomë, s’më ndihmonin dot, pasi…”/ Letra e Pjetër Arbnorit nga burgu, në ‘86-ën

07:42 Dossier 2 komente

“Mbreti Zog i ka dërguar një mesazh të gjithë diplomatëve shqiptarë jashtë vendit, duke përfshirë edhe Uashingtonin, ku thotë se…”/ Shkrimet e panjohura të shtypit botëror, për 7 prillin ‘39

08:00 Dossier 3 komente

“Informatorja, e cila mendohet të ishte shqiptare, paraqet Faik Konicën si ‘të paqëndrueshëm në pikëpamjet politike’, kurse Fan Nolin, si ‘komunist’ pasi…”/ Zbulohen raportet sekrete të FBI-së

07:55 Dossier 1 koment

Dossier/ Pandeli Majko: Doktor, një gjë ta kesh të qartë: Kur Spartak Ngjela ishte në burg, zotërote ishe në Bllok. Dakord? (VIDEO)

13:05 Dossier 9 komente

“Ende sot në vise të Kumanovës këndohen këngët e Xhem Sadrisë dhe Halit Brezës e, tregohen vendet ku ata kanë luftuar me çetat e tyre, të cilat…”/ Historia tragjike e masakrave të serbëve ndaj shqiptarëve

07:41 Dossier

Dossier/ “Ta dinte Ramiz Alia se paska pasur në radhët e rinisë një sekretar kaq dinjitoz si Ilir Meta...” Përplasja Bashkurti-Meta në Parlamentin e vitit 1992

22:00 Dossier 7 komente

FOTOT/ Kapitullimi: Kur Greqia ngriti flamurin e bardhë 85 vjet më parë

20:01 Dossier 16 komente