Bashkëkohës dhe kolegë të shtëpisë botuese, shkrimtarë e përkthyes, autorë të rinj, që e njohin Fatos Kongolin nëpërmjet veprës së tij, janë ftuar nga “Shekulli” të shprehen për rastin e tij, si rasti unikal që pohon se ka dëshmuar në gjyq ndaj një kolegu të shtëpisë botuese “Naim Frashëri”, që u dënua me burg në dimër të vitit 1980-1981.
Kush është:
Fatos Kongoli u lind në Elbasan në vitin 1944. Ndërmjet viteve 1961-1964 ndjek studimet për matematikë në Universitetin e Pekinit. Me prishjen e marrëdhënieve kthehet dhe vazhdon studimet në Shqipëri dhe diplomohet në Universitetin e Tiranës.
Në vitet 1968-1969 punon mësues matematike në fshat. Për pesë vitet më pas punon si redaktor i gazetës letrare “Drita”, në 1977-1992 redaktor në shtëpinë botuese “Naim Frashëri”. Kishte botuar asokohe “Të fejuarit”, “Karuseli”.
Më 1995-1998 punon gazetar në të përditshmen “Rilindja Demokratike”. Me romanin “I humburi”, Kongoli, heq përfundimisht dorë nga të gjitha angazhimet politike-intelektuale dhe hyn seriozisht në letërsi, duke sjellë me radhë ciklin e romaneve “Burgjet e kujtesës” ku bëjnë pjesë: “I humburi”, “Kufoma”, “Dragoi i fildishtë”, “Ëndrra e Damokleut” dhe romanet nga epoka e tranzicionit: “Lëkura e qenit”, “Te porta e Shën Pjetrit”, “Jetë në kuti shkrepseje”, “Bolero në vilën e pleqve”. Së fundi dhe “Iluzione në sirtar”.
Është tri herë fitues i çmimit vjetor për librin më të mirë në prozë, dhënë nga Ministria e Kulturës (1995, 2000, 2002) si dhe i çmimit Velija (2000). Disa nga librat e tij janë përkthyer në disa gjuhë dhe vlerësuar me çmime.
Është anëtar i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë.
Ridvan Dibra: E vërteta gjendet diku në mes
Rasti i Kongolit sjell në vëmendjen e opinionit tonë një debat që ka shoqëruar shkrimtarët e letërsinë qysh në lindjen e kësaj të fundit: raportet me moralin.
Në shoqërinë tonë të polarizuar e të tej-politizuar, janë të gjitha gjasat që ky rast të gjykohet në dy ekstreme: njëra palë “ta dënojë me vdekje” autorin për fajin e kryer dikur, kurse pala tjetër ta shpallë “hero të sinqeritetit krijues dhe intelektual”.
Si përherë në të tilla raste, e vërteta gjendet diku në mes.
Unë mendoj se “mea culpa” e zotit Kongoli nuk i heq dhe as nuk i shton gjë letërsisë së tij, artit të tij.
Por (në këndvështrimin tim!) më trishton fakti sesi një shkrimtar ia del të krijojë, të bëjë “letërsi normale”, duke bartur një peng të tillë në shpirt. Dhe druaj se pengje të tillë mbajnë një pjesë jo e vogël e shkrimtarëve të dikurshëm të realizmit socialist të cilët, të ricikluar në periudhën postkomuniste, vazhdojnë të prodhojnë “letërsi normale”.
Turp dhe mëkat!
Mirela Kumbaro: Ka 20 vjet që e përcjell këtë merak
“Iluzione në sirtar” është, natyrisht, një libër që rri rehat në gjininë e memuaristikës, ku autori e shkarkon veten nga përgjegjësia e faktit të dokumentuar, për të mos iu larguar shumë stilit letrar. Përpjekja për të qetësuar shpirtin pas rrëfimit të mëkatit është një melhem i stërnjohur dhe duket se kjo ka qenë e vetmja rrugë për Kongolin për ta vënë ndërgjegjen deri-diku në paqe. Është mjaft njerëzore dhe për t’u respektuar. Nuk më habit ky gjest, Kongoli ka 20 vjet që e përcjell këtë merak përmes letërsisë së tij. E ka bërë edhe duke ndenjur i tërhequr nga angazhimi politik por, me sa duket, as kjo s’i ka mjaftuar. E kreu me këtë pothuajse roman pa lënë ndonjë mister, por vetëm një shembull që, nëse do të ndiqej, shumë burra që e drejtojnë këtë vend do të bënin mirë të largoheshin nga skena publike.
Sa për hapjen e dosjeve, s’më shkon mendja fare, sepse unë kam bindjen se juridikisht dosjet nuk do të hapen ndonjëherë për sa kohë brezat që preken nga to do të jenë gjallë. Veç për diversion politik do të hapet herë pas here argumenti kërcënues se mund të hapen dosjet, kjo për të shmangur vëmendjen nga argumenti i ditës që mund të shqetësojë njërën palë apo tjetrën. Unë besoj se kasaveti i Kongolit është brenga që ai mban brenda tij.
Flutura Açka: Tani ua la radhën të tjerëve
Fatos Kongoli është shkrimtar me integritet të padiskutueshëm njerëzor, për ç’shkak edhe e kuptoj vendimin e tij për katarsis.
Ndryshe nga të tjerë, mes tyre edhe shkrimtarë, të cilët kanë aq shumë për të na rrëfyer mbi “zullumet” e tyre të së shkuarës (që jo vetëm s’e kanë bërë, por kanë kërkuar edhe kartë disidence nga shoqëria shqiptare), Fatos Kongoli na e shpjegoi thjesht dhe fisshëm se çfarë ngërçi moral kemi.
Ai mund të kishte heshtur, por zgjodhi të fliste. Tani ua la radhën të tjerëve. Por kam frikë se nuk do të ketë të tjerë, veç atyre që do të nxitojnë t’i hedhin gurë sinqeritetit të tij…
Maks Velo: Materiali dokumentar zbërthen kohën
Rastin në fjalë unë e shoh si një problem shumë kompleks dhe kjo histori më shtyn të pohoj atë që kam pretenduar gjithnjë: hapjen e dosjeve të Sigurimit të Shtetit. Nëse dosjet do të hapen, atëherë interpretimin e bëjmë në bazë të fakteve.
Në rastin e Fatos Kongolit nuk jepet asnjë dokument gjyqësor.
Çdo gjë që flitet për rrethana të tilla duhet të dëshmohet me dokumente dhe fakte: çfarë është thënë saktësisht në gjyq dhe sa e kanë rënduar personin e dënuar dëshmitë e shkrimtarit. Në këtë mënyrë nuk gjykojmë dot. Është materiali dokumentar që zbërthen kohën dhe vetëm përballë tij gjykon në mënyrë të ftohtë.
Kam dëgjuar artistë dhe njerëz që kanë dëshmuar, të thonë “e bëmë për bukën e kalamajve”. Kështu nuk justifikohet. A ka seriozitet në këtë jeton tonë apo jo?
Ardian Klosi: Dua ta marr si përballje me të kaluarën
Sapo mbarova Fakultetin Gjuhë-Letërsi 1980, u emërova në Shtëpinë Botuese “Naim Frashëri”. Kohët e para në atë ndërmarrje, për 2-3 vjet, më ka rënduar psiqikisht atmosfera e frikës, e mundësisë së denoncimeve por edhe fakti se cilët nga kolegët apo koleget e mia ishin bashkëpunëtorë të Sigurimit të Shtetit. Gjendja ime shpirtërore, ka qenë shumë e zymtë. Ka pasur disa shkaqe. Por një ndër kryesorët, ishte mënyra se si shkela në atë institucion. Që javën e parë më thanë se duhet të shkoja me kolektivin të ndiqja gjyqin e tre armiqve nga radhët e Shtëpisë Botuese “Naim Frashëri”: Hysenil Dume, Eqerem Biba dhe Xhelal Ranku. Ishte mbasditja kur u dha vendimi për këta të tre. Më vonë më pëshpëritën emrat e disa kolegëve të ndërmarrjes që bënin punën e denonciantëve dhe dëshmitarëve. Por me thënë të drejtën, vetëm kur doli libri i fundit i Fatos Kongolit mësova që kish qenë njëri nga dëshmitarët. Një gjë e rëndë natyrisht, për karrierën e një shkrimtari. Ky njëri aspekt. Një tjetër aspekt negativ, fakti që Mea Culpa-n, Kongoli e bën 20 vjet mbasi ka rënë regjimi.
Por pasi kemi thënë këto dy aspekte nuk mund të mos përshëndesim gjestin e një intelektuali, ndër të rrallët në Shqipëri që bën këtë pohim publik. Nuk dua të nxjerr ndonjë hipotezë pse dalja publike me këto fakte u bë prej sigurisë që shpejt a vonë do t’ia nxirrnin të tjerët. Dua ta marr si përballje të hapur me të kaluarën, duke përsëritur që askush, nga majat e shtetit tonë e deri te qytetarë pa emër që kanë në ndërgjegje njerëz të tjerë, viktima të asaj kohe, nuk kanë pasur burrërinë të bëjnë një gjest të tillë publik.
Visar Zhiti: Rrezikojmë të mbetemi turmë e traumatizuar
E çmoj rrëfimin dhe pendimin e shkrimtarit Fatos Kongoli në pothuajse romanin e
tij për një dëshmi që ka bërë ndaj një kolegu dekada më parë. Më mirë vonë se kurrë, thuhet. Kjo i është dashur për qetësinë e tij e veprën e vet letrare. Mendoni sa
të nevojshëm e ka një gjest kështu shoqëria shqiptare, kaq shumë e nëpërkëmbur, e mashtruar po aq shumë, ku spiunët e shumtë, denoncuesit e shumtë, persekutorët e shumtë duket sikur janë penduar deri më tani pse kane vrarë aq pak nga shpirti dhe jeta e popullit të tyre. Pa institucionin e pendimit, pa institucionin e faljes, pa institucionin e
shëndoshjes morale e të shpresës, do të mbetemi një turmë e traumatizuar. Nuk
duhet harruar, se ka Atdhe dhe BIrdhe.
Virion Gra?i: Rrëfim si Kongolit nuk kanë vend te ne
Personalisht i p?rkas asaj shtrese sociale e cila n? periudh?n komuniste, periudh? p?r t? cil?n rr?fen Kongoli, ?sht? goditur prej gjyqesh t? montuar, letrash anonime, d?shmish t? arnuara t? nxjerra me porosi e tortura. K?si lloj keqb?r?sish, kurthesh e makinacionesh nuk mund t? gjejn? kurr?far? p?rligjjeje a shfaj?simi. Por rasti i Kongolit nuk ?sht? i till?. Ai episod i keqinterpretuar nga lexues t? pav?mendsh?m dhe i keqp?rdorur, provon kuotat aspak t? lakmueshme t? kodeve kulturore, morale e qytetare t? shoq?ris? sonë… Persona t? identifikuar si persekutor? i kemi kryelart? mes nesh; ne i p?rsh?ndesim p?rul?sisht ata dhe dishepujt e tyre; iu qerasim di?ka kur na e kan? ngen? ata dhe pinjoll?t e tyre; iu kushtojmë p?rq?ndrim kureshtar, admirues; i votbesojm? po t? jen? n? gar? zgjedhore; i duartrokasim kur dalin n? tribuna; i falënderojm? kur na g?njejn?; i mirkuptojm? kur na vjedhin, iu mbajm? iso p?rforcuese kur falsifikojn? historira e biografira; iu vijm? rrotull me temenara, me bakshishe e rryshfete, iu p?rulemi me buz?qeshje t? ng?rdheshura kur kan? vula, zyra dhe influenc?… Dhe p?r ironi, sapo nj? z? burri k?rkon ndjes? p?r nj? krim t? pakryer, burracak?t e hedhin p?rtok? me nxitim shembullin e tij; sapo nj? romancier i sprovuar do t? na rr?fej? nj? episod brengos?s p?r nd?rgjegjen e tij tejet njer?zore, burracak?t komentues, zhgarravit?sit pa emra ose me nofka maskuese, e etiketoj?, e damkosin, prer? e refuzojn? shembullin e tij. Rr?fimet e mir?fillta autobiografike, realiste p?r nga q?llimi, fisnike p?r nga modestia e autorit, prek?se p?r nga sinqeriteti, purifikuese p?r nga v?rtet?sia, nuk kan? ende vendin e duhur n? vendin ton? t? dashur.
***************************
Kongoli: Jam përlyer në dënimin e kolegut në ’81. S’mund të jem i larë
U bënë disa muaj që është botuar autobiografia “Iluzione në sirtar. Pothuajse roman për vetveten” e Fatos Kongolit, (Toena, 2010). Shkrimtari tani jeton pjesën më të madhe të vitit në Nju Jork, e ç’mbetet në Tiranë. Vala e diskutimit mbi këtë rrëfim të Kongolit për veten ka rënë, e tani ai po e prezanton vetë veprën kur e ftojnë qoftë në Universitet të Elbasanit së fundi, e qoftë në Muzeun Kombëtar si dje, në Tiranë.
Libri i tij ka ngjallur reagime pro dhe kundër për rrëfimin e një episodi nga më të vështirët e jetës së tij: në vitin 1981, ai dëshmon në gjyq ndaj ish kolegut Hysenli Dume në Shtëpinë Botuese “Naim Frafshëri”, i cili u dënua me 8 vjet burg. Është një periudhë e zymtë politike për vendin, po aq edhe për autorin. I ati ishte përjashtuar nga Partia.
Ashtu si në gjithë romanet e tij ku elementet autobiografike janë të gjithëpranishme, edhe episodi në fjalë është ndërthurur te “Kufoma”.
Në intervistën për “Shekullin”, po i japim lexuesit që nuk e ka marrë akoma në dorë këtë libër, rrëfimin e Fatos Kongolit për dobësinë dhe brengën njerëzore, për një “pisllëk” nga i cili ai thotë nuk del dot i larë.
Zoti Kongoli, ju nuk e keni mohuar ndonjëherë që romanet tuaja, kanë pothuajse të gjithë lëndë autobiografike. E megjithatë ishte e nevojshme të shkruanit një autobiografi ku të shpjegonit gjerësisht origjinën e letërsisë suaj?
Ky libër shpjegon atë që kam shkruar deri më sot, si e shoh unë këtë krijimtari qysh kur kam shkruar librin e parë në periudhën e realizmit socialist deri tek romani “Bolero” që mbyll periudhën e dytë të krijimtarisë sime që fillon me romanin “I humburi”, i shkruar në fillim të vitit 1990 dhe i botuar më 1992.
Deri më 2008 janë tetë romane që tek ne quhen epoka e tranzicionit. Prandaj edhe mund të quhem zakonisht “shkrimtar i tranzicionit”. Mendoj që pas këtij libri të hyj në një hapësirë tjetër letrare.
Ndiheni në ato ujëra?
Po. Ky ka qenë synimi i librit: të vendos rregull në atë që kam shkruar. Tani për mua fillon një periudhë e tretë.
A janë librat e mi autobiografikë, është pyetja më e shpeshtë që më bëjnë. “Iluzione në sirtar” është një libër kryesisht për ata që i kanë lexuar librat e mi.
Por vëmendjen e ka tërhequr episodi i jetës suaj, i vitit 1981, kur ju punonit në shtëpinë botuese shtetërore. Të jetoje në rrethanat e kontrollit dhe të survejimit shtetëror, janë të qartë njerëzit sot për këtë aspekt të së kaluarës?
Meqë njerëzit fokusohen pikërisht në këtë episod të jetës sime, e them edhe njëherë se unë e kam shkruar atë si një detyrim ndaj vetes në radhë të parë mbas kaq vitesh, si një brengë shumë e madhe e jetës për atë që ndodhi.
Nuk kam qejf të bëj komente. Mbi të gjitha, nuk kam menduar që duke bërë këtë rrëfim për të cilin nuk më detyroi askush, të më japë ndokush ndonjë dekoratë. Është thjesht një rrëfim i jetës sime. Këtë mund ta interpretojë kushdo si të dojë vetë.
“Iluzione në sirtar” është libër shumë i gjerë. Aty ka shumë personazhe realë. Kur e kam shkruar këtë libër, e kam ditur që të gjithë këta personazhe janë gjallë, dhe nuk i jam trembur faktit që ndokush mund të mos i gjente me vend ato që kam shkruar. Deri tani nuk ka dalë kush të më thotë që gënjen.
Nuk më ka shkuar mendja kurrë që kujtimet e mia të botohen 100 vjet pasi të jenë shkruar. Mua kjo kurajë nuk më ka munguar.
Në fund të fundit, për disa mijëra lexues që kam në Shqipëri, – jam i sigurt që i kam disa mijëra lexues, – e kanë më të qartë pse i kam shkruar ato libra.
Ka jo pak njerëz që mendojnë se kjo që keni bërë do i vlejë diskutimit tek ne për të kaluarën.
Nuk e kam shkruar këtë libër për t’iu treguar të tjerëve ç’duhet të bëjnë e nuk duhet të bëjnë. Kjo është një brengë personale.
Ka të tjerë që kanë të njëjtën brengë.
Besoj se ka dhe ka shumë, varet sa e ndjen ai për ta rrëfyer një brengë të tillë, dhe kjo varet nga shumë rrethana. Meraku im ka qenë që të jem sa më i saktë në dhënien e gjërave, sepse janë gjëra që i përkasin një të kaluare, të mos kem lajthitje.
Është shkruar vetëm në bazë të kujtesës?
Vetëm me kujtesën time.
Si e kanë pritur ish kolegët e “Naim Frashërit”?
Ish kolegëve të shtëpisë botuese iu ka pëlqyer libri. Por në shtyp është përdorur edhe një gjuhë shumë agresive ndaj meje, do të thosha e turpshme, poshtëruese sepse manipulon thëniet e mia, i shkëput nga konteksti. Kanë qenë momente shumë të vështira për mua edhe këto. Ashtu siç do të kishte edhe shkrime që e lexonin ndryshe këtë libër.
Tani keni nisur ta prezantoni librin. Duket t’ju ketë çliruar.
Jo. Është diçka shumë e çuditshme. Relavitisht, nuk çlirohet njeriu nga disa brenga sepse janë gjëra që nuk kthehen më. Dëmi që është bërë nuk ndreqet. Është bërë ai dëm. Kështu që këtë brengë, pavarësisht se sa ka qenë pjesa ime, unë sidoqoftë u përlyeva në atë pisllëk që u bë. Edhe pse e bëra gjestin që duhej të bëhej, ajo është diçka shpirtërore, nuk mund të jem i qetë, nuk jam i larë.
Nuk është kaq e thjeshtë, të paktën jo në rastin tim. Ndryshe unë nuk do ta kisha bërë fare këtë. Kam qetësinë që thashë të vërtetën time, e vërteta që duhet besuar. Sepse në realitet ndodhnin gjëra nga më të çuditshmet. Fillojnë të tjerët dhe bëjnë historinë tënde, siç kishte bërë dikush.
Domethënë ta bëjnë të tjerët portretin. Unë nuk kam dashur të bëjë portretin tim, kam dashur të bëj një rrëfim. Edhe këtu jam gjithmonë brenda natyrës sime, brenda personazheve të mi. Kam bërë atë që bëjnë personazhet e mi, jam rrëfyer.
Po të lexosh librat e mi dhe po të lexosh “Iluzionet”, unë kam që nga 1991 e këtej që s’bëj gjë tjetër, vetëm rrëfehem. Tani që bëra këtë, kam menduar që është një fazë tjetër e tërë.
Do ndërroni melodi?
Të shikojmë. Besoj që do ta kem të vështirë që pas këtij libri të shkruaj vërtet.
Po pse është nevoja për të shkruar ndryshe? Çfarë ka ndodhur?
Unë e respektoj lexuesin shumë dhe e kam edhe shumë frikë. Kur them lexuesin, nuk kam parasysh një lexues konkret. Kam parasysh qoftë edhe lexuesin virtual. Lexuesi i sotëm ka kontakte të jashtëzakonshme, ka mundësi të zgjedhë, e nëse ti nuk i thua diçka të re, ose hesht ose thuaj diçka më të mirë se heshtja.
Pra është ajo kërkesa e përhershme e një autori që mundësisht të mos përsërisë veten. Por kjo është diçka shumë metafizike. Si do dalësh para lexuesit me L të madhe kur ky ka njëmijë variacione për të lexuar gjëra më të këndshme?
Ka ndikuar distanca për të shkruar “Iluzionet”?
Jo. Unë këtë libër e kam shkruar në Amerikë. Amerika është një dimension që unë jam fillestar e nuk e njoh.
Ju e ndjeni agresiv mjedisin këtu dhe nuk ju ndikon për mirë.
Unë pa këtë mjedis nuk do shkruaja dot, por në Nju Jork kam kushte të shkruaj qetësisht. Kam mbërritur te kjo fazë e jetës sime: të vij këtu, të ngarkohem e të shkarkohem atje.
Keni shkruar ndërkohë?
Gjërat që tregohen nuk bëhen. Ka disa gjëra që nuk tregohen pa u bërë. Bëhen në errësirë si ajo bima që mbin në errësirë, nën tokë, nën dhe. Sheh gjë në një fushë që papritur bëhet e gjelbër e pastaj me grurë? Fillimisht ti nuk sheh asgjë. Mirëpo ajo është aty brenda. Duhet pritur çfarë do dalë. Do mbijë a s’do mbijë fare.
Por duhej të shkruanit kujtimet njëherë…
Mbasi mbarova “Boleron”, kisha një ide ngacmuese për një roman të ri. U ktheva në Amerikë me idenë e romanit të ri. Po gjithnjë e më shumë ngurroja. Derisa një ditë në bukur kur u ngrita në mëngjes, thashë: nuk është kjo që duhet të bëj tashti.
Duhet të bëj një bilanc meqë jeta ime hyri në një kthesë ku pjesën më të madhe të kohës do e kaloj andej, një pjesë tjetër këtu. Ika nga jeta ime e përditshme, u prish ai rregulli i gjithë jetës. Doja të vija një rregull, plus nevoja ime e përhershme për të rrëfyer shumë gjëra. Vërtet romanet e mia janë trillime por janë shumë gjëra që janë përjetime të miat.
Gjithmonë kam menduar që njeriu duhet të shkruaj kujtimet e tij mbasi i ka mbyllur të gjitha hesapet. Mirëpo qëllimi nuk ishte të tregoja kujtime të jetës sime, siç bëhet zakonisht ku njerëzit evidentojnë veten e vet, sa të zotë kanë qenë, sa të zgjuar. Doja të vendosja një rregull në krijimtarinë time dhe të bëja një rrëfim vetjak në funksion të kësaj.
Një nga personat kryesorë që ju lidh me iluzionet, është babai juaj, Baki Kongoli.
Është drama e tim eti që ka ndikuar shumë tek unë. Prandaj unë këtë libër e kam quajtur “Iluzione në sirtar”. Janë iluzionet e tim eti, një artist i shkolluar në Perëndim, që përqafoi idetë komuniste në Itali. Kështu ma kishte shpjeguar. Kishte dy alternativa për të: o komunizmin e Antonio Gramshit, o fashizmin e Duçes.
Ai ishte alergjik ndaj këmishëzinjve, edhe si shumë intelektualë të kohës përqafoi komunizmin. Shkoi në luftë, doli partizan dhe pati një fund tragjik. Ai i kishte besuar idealit për të cilin punoi gjithë jetën. Ai mbeti i tillë edhe mbasi e dënuan dhe e flakën si limon i shtrydhur.
Deri në fund, shumë shenja tregojnë se ai i besonte atij ideali. Kam një episod, kur unë kam parë që ai shkoi pshurri në sirtarët e tryezës së punës, – sot e kam unë, në atë tryezë punoj. Kështu përfundoi ai njeri që gjithë jetën ia kushtoi idealit të gabuar.
“Iluzione në sirtar” janë edhe zhgënjimet juaj..
Shumë i hidhur, shumë i thellë, fill pasi u përmbys diktatura, në vitet e para të epokës së demokracisë, me zhvillimet e kapitalizmit të egër dhe që i dimë, ato drama të tmerrshme të tranzicionit që kaluam e po kalojmë sot e kësaj dite.
Dhe librat e mi çfarë janë? Janë gjendja e dëshpëruar që përfundon në vetëvrasje, psiqika e rëndë e personazheve të mi në një realitet zhgënjyes. Ato janë shprehje e zhgënjimit të iluzioneve të mia. Mbase mund të ketë njerëz që këtë zhgënjimin tim mund të mos ma falin. Mund të jenë edhe ata që kanë shkruar kundër meje.
E keni çuar nëpër mend vetëvrasjen?
Ka pasur momente, sigurisht. Ka pasur momente shumë të rënda të jetës sime. Më se një herë i kam shkuar tangent… Nuk mendoj që është një zgjidhje. Nganjëherë, ky është edhe egoizëm. Është egoizëm, sepse ti shpëton veten tënde, po iu lë të tjerëve trashëgim, s’po themi mungesa, po një vuajtje të tmerrshme.
Atëherë rëndësi merr vetëm akti i të punuarit, në rastin tuaj, akti i të krijuarit, asgjë më pas, asgjë më përpara.
Ashtu si për Sifizin merr kuptim vetëm akti i ngritjes së gurit, për mua vetëm puna merr kuptim.
SHEKULLI
Comments are closed.
I nderuari Z. Klosi do te bente mire qe te fokusohej pak mbi menyren pseudo-shkencore te tij ne mbeshtetje te tezes te se njejtes natyre te Schmitt, qe na e shpalli Skenderbeun sllav. tung
Desha te shtoja: sa i perket z.Kongoli ai e ka bere tash vet gjykimin e vetes.
Fatos Kongoli hapi nje plage te shoqerise tone qe ka nevoje per melhem. Dhe pohimi i tij eshte fillimi i kurimit te shoqerise tone Ne si shqipetare kemi nevoje per transparence qe ta shohim ne sy njeri tjetrit dhe ti themi njeri tjetri, Me ndje vella, une isha i dobet! kur s’ka patur qellim keqdashes mbrapa denoncimit, apo deshmise.
Ka njerez qe shpenzuan vite ne burgje per nje fjale te thene pa kujdes( nga nje fjale u krijua nje mal).
Nuk duhet te mbajne pergjegjesi, ata qe bene akuza dhe deshmuan me qellim ne gjygjet e tyre?
Ne jetojme ne kohra komplekse si shqipetare, ashtu si dhe ndergjegja jone. Jam i nje brezi me Fatos Kongolin dhe e djej veten me fat qe nuk kam punuar ne nje institucion ku mund te isha implikuar ne nje mizanskene te tille. Nuk e di si do te kisha vepruar. Me trute e sotem do thosha, kurre s’do i beja dem nje qenie tjeter njerezore. Por nuk mund te them se si do kisha reaguar ne ate kohe. Keshtu, i them atyre qe kane guximin ta kritikojne ashper Kongolin, te shohin brenda vetes se mbase ate e kane nje mekat te tille te ngjashem diku fshehur ne thellesi te dosjeve te sigurimit dhe te ndergjegjes se tyre( eshte e njohur ne psikologji qe ker je vete fajtor bertet me shume se te tjeret duke e treguar me gisht mekatarin e akuzuar)
Une mendoj qe eshte burreri nga ana e Fatos Kongolit qe rrefen kete mekat te jetes se tij. Nuk eshte nje moment i castit sic nga frika se mos zbulohet sic thuhet ne nje koment te dhene ne artikull, eshte nje rruge e gjate analize te brendeshem te nje njeriu qe e lendon fakti qe eshte vene ne nje pozite te tille poshteruese per te akuzuar nje koleg kur, jam e sigurte per kete, nuk dinte asnje fakt real per gabimet e tjetrit. Dhe atosi nuk eshte i vetem. Jane me qindra qe kane kete mekat ne brendesi te ndergjegjes se tyre, dhe jane disa kategori ne kete group:
1. grupi qe doli si deshmitar me imponim.
2. grupi i te zelleshmeve qe dilnin vullnetare per akuzen per perfitime personale
3. grupi i atyre qe shfrytezuan sistemin per te hequr qafe njerez qe i kishin hale ne sy
4 grupi i atyre qe per te eleminuar nje oponent ne profesionine tyre, benin gjithcka, edhe SHPIFJE, per te hapur rrugen e tyre te suksesit apo karrierrizmit,duke bere denocime te fshehta apo te hapura.
.
Dhe s’eshte aq e lehte te pohosh kete MEKAT, edhe kur e ke bere i imponuar, perjashto faktin kur e ke bere me qellim dhe i ndergjegjeshem.( PRANDAJ DUHET TE HAPEN DOSJET)
Fatkeqesisht, keto fenomene kane ndodhur me shume ne rrethet letrare dhe artistike, gjate viteve 60-80 kur armiqte e tjere nuk ekzistonin me si dhe ne superstrukturat e shtetit.
Dhe ka ardhur koha, hapen dosjet apo jo( DUHET TE HAPEN), qe ata qe e kane kete MEKAT, ne ndergjegjen e tyre ( sidomos ate qe e kane bere me qellim)te behen te njohur, sepse populli yne e meriton te dije kush jane:
1 desidentet e vertete ( njerezit ne kategorite e mesiperm nuk e meritojne te quhen te tille)
dhe
2. politikanet qe e udheheqin sot( ata qe perfshihen ne kete group nuk meritojne te jene ne krye te kombit )
Nje njeri qe ka nje MEKAT te tille duhet te terhiqet nga skena politike dhe te lere vendin brezave te rinj qe s’kane komplekse te tilla faji( per shkak te ketyre komplekseve qe keta politikane mbartin shoqeria jone shqipetare eshte ne nje rrokepuje mesjetare)
i / e dashur zana 19,
jam dakord me shkrimin tend. Me sa di une ( nuk i di hollesirat ) qe Gjermania ka hapur dosjet e ish sigurimit te shtetit ne DDR. Me sa di une cdo qytetar i Gjermanise ben nje kerkese me shkrim prane institucjonit perkates dhe pastaj ka te drejte te shofi cdo gje qe ka patur sigurimi i DDR per kete person, duke njoftuar ne detale se cilet kane qene njerezit qe e kane spiunuar dhe ne lidhje me cfare e kane spiunuar. Mendoj se kjo do ishte gje e mire edhe per Shqiperine per te ditur se cilet ke patur te afert e shoke. Kam lexuar se ne DDR sigurimi i shtetit per te spiunuar ndonje njeri kane rekrutuar bashkeshortin ose bashkeshorten, vellezerit e motrat etj. Mendoj se nga parlamenti shqiptar duhet derguar ndonje grup pune ne Gjermani per te pare mundesine qe ne kushtet e Shqiperise te ngrihet nje institucjon i tille edhe ne Shqiperi.
Te uroj nje nate te mire.
te hapen dosjet,,, dhe te sqarohen gjerat kush esh kush….
Ndërmjet viteve 1961-1964 ndjek studimet për matematikë në Universitetin e Pekinit. Me prishjen e marrëdhënieve kthehet dhe vazhdon studimet në Shqipëri dhe diplomohet në Universitetin e Tiranës???
dicka nuk eshte ne rregull ne kete fjali..me kinezet shqiperia eshte prishur mbas viteve 77 -78 ne mos gabohem
Ne 64 u zhvillua i fameshmi revolucioni i madh ne kine dhe te gjithe studentet e huaj u kthyen ne vendet e tyre. Une kam patur nje te aferm qe u kthye ne ate kohe per ate aresye. Jeta ne kine per te huajt e be a pasigurte ne ate kohe e kinezet nuk donin te kishin deshmitere per cka do benin. Nqs se je i asaj moshe duhet te mbash mend qe ne ate kohe qe ne reflektuam ndaj revolucionit dhe niveluam rrogat si dhe u hoqen gradat ne ushtri ku nuk merrej vesh hierarkia ushtarake se visheshin te gjithe njesoj.
gjithashtu kjo ishte dhe periudha kur ketu tek ne u fillua fushata kunder mbylljes se institucioneve fetare.
Dhe datelindje e “Flete Rrufeve”.
Zoti Plaku,
i kisha harruar flete-rrufete. Qesha kur e lexova pergjigjen tuaj. Sa absurde tingellojne. Ne ate kohe une isha ne tetevjecare e degjoja: I vune flete rrufe filan fistekut. Po me vjen te qesh edhe nga fjala filan fistek.